Beide ouders overleden: wat gebeurt er met de kinderen als er niets is geregeld?

In het kort

• Overlijdt één ouder, dan houdt de andere ouder met gezag meestal alleen het gezag.
• Overlijden beide ouders zonder dat er een voogd is aangewezen, dan benoemt de rechter een voogd.
• De Raad voor de Kinderbescherming onderzoekt de situatie en adviseert de rechter.
• Vaak wordt gekeken naar familie of mensen uit de omgeving van het kind.
• Je kunt zelf een voogd aanwijzen in je testament of laten registreren in het gezagsregister.

Wat gebeurt er met de kinderen als beide ouders overlijden en er niets is geregeld? Dan beslist de rechter wie voogd wordt. Lees hoe dat gaat, wat er met de erfenis gebeurt en hoe je zelf een voogd aanwijst.

Het overlijden van beide ouders is een onvoorstelbaar verlies voor een kind. Naast het verdriet komen er ook juridische vragen: wie zorgt er nu voor de kinderen? En wat gebeurt er met de erfenis? Als ouders niets hebben vastgelegd, beslist de rechter. In dit artikel lees je hoe dat gaat en hoe je als ouder kunt voorkomen dat anderen deze keuze voor je maken.

Wat gebeurt er als beide ouders overlijden?

Minderjarige kinderen moeten altijd iemand hebben die het gezag over hen heeft. Hebben de ouders een voogd aangewezen, dan krijgt die persoon het gezag. Is er niets geregeld, dan gaat het meestal zo:

1. Melding en onderzoek. De Raad voor de Kinderbescherming wordt ingeschakeld. De Raad kijkt naar de situatie van de kinderen, de familie en wie er voor hen kan zorgen.
2. Eerste opvang. In de tussentijd worden de kinderen vaak opgevangen door familie of vertrouwde mensen. Als dat niet kan, kan tijdelijk pleegzorg worden geregeld.
3. Benoeming van een voogd. De rechter beslist wie voogd wordt. Dat kan een familielid zijn, zoals een grootouder, oom of tante, of een volwassen broer of zus. Is er niemand geschikt of bereid, dan kan de rechter een instelling voor jeugdbescherming als voogd benoemen.
4. De mening van het kind. Kinderen vanaf 12 jaar worden in de regel door de rechter uitgenodigd om hun mening te geven. Jongere kinderen kunnen soms ook gehoord worden. Hun wens telt mee, maar het belang van het kind is doorslaggevend.

Dit proces kan tijd kosten en onzekerheid geven, voor de kinderen en voor de familie. Soms ontstaat er onenigheid over wie de zorg op zich neemt.

TIP: Klik hier om in contact te komen met de ondernemers in onze bedrijvengids waar wij mee samenwerken. Zij helpen je graag verder bij het regelen van een uitvaart en alles wat erbij komt kijken.

En de erfenis van de kinderen?

Kinderen erven van hun ouders. Omdat ze minderjarig zijn, wordt de erfenis voor hen altijd beneficiair aanvaard. Zo zijn ze beschermd tegen schulden. De voogd beheert in principe het geld van het kind. In een testament kun je ook een aparte bewindvoerder aanwijzen voor het beheer van de erfenis, en bepalen tot welke leeftijd dat geldt. Daarnaast kunnen kinderen onder voorwaarden recht hebben op een wezenpensioen via het pensioenfonds van een ouder, of een wezenuitkering via de SVB.

Hoe leg je vast wie voor je kinderen zorgt?

1. Wijs een voogd aan

Je kunt een voogd aanwijzen in je testament bij de notaris. Een andere mogelijkheid is om je keuze te laten registreren in het gezagsregister bij de rechtbank. Bespreek je keuze altijd eerst met de persoon zelf: is hij of zij bereid en in staat om voor je kinderen te zorgen?

2. Regel de financiën

Denk na over wie het geld voor je kinderen beheert en wat er nodig is voor hun opvoeding en opleiding. Een overlijdensrisicoverzekering kan helpen om de kosten op te vangen.

3. Informeer je omgeving

Vertel familie en de beoogde voogd waar je testament en belangrijke papieren liggen. Zo voorkom je onduidelijkheid en conflicten.

4. Schrijf je wensen op

Naast de juridische zaken kun je ook opschrijven wat je belangrijk vindt voor je kinderen: hun school, geloof, hobby's of contact met familie. Lees ook wat je moet regelen voor na je overlijden als je kinderen hebt en wat een testament is en waar je het afsluit.

Wat zegt de wet?

Het gezag over kinderen is geregeld in het Burgerlijk Wetboek. Overlijdt een van beide ouders die samen het gezag hadden, dan krijgt de andere ouder automatisch alleen het gezag. Zijn beide ouders overleden en is er geen voogd aangewezen, dan benoemt de rechter een voogd. De rechter kijkt naar het belang van het kind, de familiebanden en eventuele wensen van de ouders. Laat je bij vragen adviseren door een notaris of specialist in erfrecht.

Steun voor de kinderen

Naast de praktische zaken hebben kinderen vooral liefde, rust en aandacht nodig. Rouw bij kinderen gaat vaak in golven. Lees meer over zorg voor kinderen na een overlijden.

Veelgestelde vragen

Wat gebeurt er met kinderen als beide ouders overlijden?

Als er een voogd is aangewezen, krijgt die het gezag. Is er niets geregeld, dan benoemt de rechter een voogd na onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming.

Krijgen opa en oma automatisch de voogdij?

Nee. Niemand krijgt automatisch de voogdij. De rechter beslist. Familie zoals grootouders kan wel een goede optie zijn.

Hoe wijs ik een voogd aan?

In je testament bij de notaris, of door je keuze te laten registreren in het gezagsregister.

Wie beheert de erfenis van minderjarige kinderen?

In principe de voogd. In je testament kun je ook een bewindvoerder aanwijzen.

Vragen die families hierover stellen

Ook vaak gevraagd

Hoe rouwen kinderen om een ouder?

Het verlies van een ouder is voor kinderen van alle leeftijden ingrijpend. Jonge kinderen begrijpen de dood anders dan volwassenen en hebben behoefte aan eerlijke, eenvoudige uitleg en extra veiligheid en routine. Tieners kunnen zich afsluiten of juist rebelleren als rouwreactie.

Vind gespecialiseerde rouwbegeleiding via onze bedrijvengids.

Bekijk deze vraag

Hoe leg ik het overlijden van een kind uit aan andere kinderen?

Wees eerlijk en gebruik duidelijke woorden die aansluiten bij de leeftijd. Vermijd eufemismen zoals is gaan slapen. Geef ruimte voor vragen en emoties. Schakel een kinderpsycholoog in als kinderen langdurig moeite hebben.

Bekijk deze vraag

Hoe werkt de verdeling bij kinderen en een partner?

Zonder testament geldt de wettelijke verdeling. De partner en de kinderen erven ieder een gelijk deel. Maar de partner krijgt alle bezittingen en schulden, dus ook de woning.

De kinderen krijgen een vordering op de partner ter waarde van hun erfdeel. Dat geld kunnen ze meestal pas opeisen als de partner overlijdt of failliet gaat. Zo kan de partner gewoon in de woning blijven wonen.

Met een testament kan de verdeling anders zijn.

Bekijk deze vraag

Wat is de normale reactie van een tiener op het overlijden van een ouder?

Tieners reageren op overlijden anders dan jonge kinderen en volwassenen. Ze kunnen zich terugtrekken, extra opstandig worden, zich zorgen maken over de toekomst of juist volwassen gedrag vertonen om de andere ouder te steunen. Alle reacties zijn normaal. Houd routines zoveel mogelijk in stand. Geef de tiener ruimte om zijn eigen tempo te vinden.

Bekijk deze vraag

Alle vragen over rouw en verlies