Wat is een wake of avondwake bij overlijden? Betekenis en tradities

In het kort

• Een wake is een bijeenkomst rond een overledene, meestal in de dagen tussen overlijden en uitvaart.
• Het woord komt van waken: wakker blijven en de overledene niet alleen laten.
• Een avondwake is een wake op de avond voor de uitvaart, vaak met gebeden. Je kent hem vooral uit de katholieke traditie.
• Een wake kan religieus of juist heel persoonlijk en informeel zijn.

Wat is een wake of avondwake bij overlijden? Over de betekenis van het woord, hoe een wake verloopt, de tradities die erbij horen en hoe je er zelf een organiseert.

Wat houdt een dodenwake precies in? Een wake is een eeuwenoude traditie waarbij familie, vrienden en bekenden samenkomen rond een overledene. Ze tonen respect aan degene die is overleden en bieden steun aan de nabestaanden. In dit artikel lees je wat een wake en een avondwake zijn, hoe zo'n bijeenkomst verloopt en welke tradities erbij horen.

Wat is een wake?

Een wake, ook wel dodenwake genoemd, is een bijeenkomst die plaatsvindt na het overlijden van iemand en voor de uitvaart. Mensen komen samen bij de overledene om te rouwen, herinneringen te delen en de nabestaanden te troosten. Door dit samen te doen, groeit de verbinding. Dat kan helend werken als je middenin een rouwproces zit.

Betekenis van het woord wake

Het woord wake komt van het werkwoord waken: wakker blijven en over iemand waken. Vroeger bleven familieleden en buren soms de hele nacht bij de overledene, zodat die niet alleen was. In veel families gebeurt dat nog steeds, bijvoorbeeld bij een opbaring thuis.

Wat is een avondwake bij overlijden?

Een avondwake is een wake op de avond voor de uitvaart. Je kent hem vooral uit de rooms-katholieke traditie. Familie, vrienden en parochianen komen dan samen, vaak in de kerk, een aula of bij de overledene thuis, om te bidden voor de overledene en om de nabestaanden te steunen. Er worden gebeden uitgesproken, soms wordt de rozenkrans gebeden en er is ruimte voor stilte en muziek.

Een avondwake is meestal korter en kleiner dan de uitvaartdienst zelf. Het is een moment van rust en bezinning, op de vooravond van het afscheid. Meer over katholieke gebruiken lees je in ons artikel over rituelen bij een christelijke en katholieke uitvaart.

Hoe verloopt een wake?

Een vaste volgorde is er niet. Veel wakes bevatten wel een of meer van de volgende onderdelen.

Begroeten en condoleren

Bij aankomst begroeten de bezoekers de nabestaanden en bieden ze hun condoleances aan. Dit is een moment om steun te betuigen en medeleven te tonen. Lees ook hoe condoleren en rouwbezoek samengaan.

Rituele reiniging

Sommige culturen kennen een rituele reiniging. Daarbij gebruikt men water, kruiden of gebeden om het lichaam van de overledene te zuiveren en spirituele rust te brengen.

Herdenken en verhalen delen

Tijdens de wake delen mensen herinneringen, anekdotes en verhalen over de overledene. Zo eer je de overleden persoon en bied je troost aan de nabestaanden.

Gebeden en zegeningen

Bij een religieuze wake zijn er vaak gebeden en zegeningen. Die worden geleid door een geestelijke of iemand anders uit de geloofsgemeenschap. Er wordt gebeden voor de zielenrust van de overledene en om kracht voor de nabestaanden.

Symbolische handelingen

Vaak worden er kaarsen aangestoken, wierook gebrand of bloemen bij de kist gelegd. Deze rituelen hebben een diepere betekenis, die per cultuur of religie kan verschillen.

Steun aan de nabestaanden

Een belangrijk deel van een wake is de steun aan de nabestaanden. Dat kan praktische hulp zijn, maar ook gewoon luisteren. Soms wordt er eten gekookt, helpen mensen bij het ontvangen van gasten of blijven familieleden en vrienden slapen om er voor de nabestaanden te zijn.

Culturele en religieuze verschillen

Er is geen eenduidig antwoord op de vraag hoe een wake eruitziet. Gebruiken verschillen sterk tussen culturen en religies. Sommige gemeenschappen houden wakes die meerdere dagen duren, andere houden een korte bijeenkomst van een uur. Ook de gebeden, teksten en rituelen verschillen per geloofsovertuiging.

Een wake bij een begrafenis of crematie nu

Door veranderingen in de samenleving hebben wakes ook moderne vormen gekregen. Sommige tradities blijven, maar veel wakes zijn informeler geworden. Denk aan een avond met muziek en verhalen in een zaal of restaurant, een bijeenkomst in een rouwcentrum of een herdenking via een livestream. Een wake bij de overledene thuis is ook goed mogelijk. Lees meer over thuisopbaring.

Zelf een wake organiseren

Wil je een wake houden? Denk dan aan deze vragen:

• Waar? Thuis, in een rouwcentrum, een kerk of een andere locatie.
• Wanneer? Meestal op een avond in de dagen voor de uitvaart.
• Wie? Alleen familie, of iedereen die afscheid wil nemen.
• Wat? Gebeden, muziek, verhalen, kaarsen of juist samen stil zijn.

Je uitvaartbegeleider kan je helpen bij het organiseren van een wake. Vind een uitvaartondernemer bij jou in de buurt.

Wil je meer weten over hoe je een uitvaart vorm kunt geven? Kijk dan ook eens in ons magazine Uitvaart Inside. Hier vind je veel tips en inspiratie.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een wake en een avondwake?

Een wake is elke bijeenkomst rond een overledene voor de uitvaart. Een avondwake is een wake op de avond voor de uitvaart, vaak met gebeden, zoals in de katholieke traditie.

Moet je naar een wake als je ook naar de uitvaart gaat?

Nee, dat hoeft niet. Een wake is vaak bedoeld voor familie en mensen die dicht bij de overledene stonden. Twijfel je of je welkom bent? Kijk op de rouwkaart of vraag het aan de familie.

Hoe lang duurt een wake?

Dat verschilt. Een avondwake duurt vaak ongeveer een uur. Een wake thuis kan een hele avond of zelfs een nacht duren.

Wat betekent wake in het Engels?

Ook in het Engels betekent wake een bijeenkomst rond een overledene voor de uitvaart. Bekend is de Ierse wake, waarbij naast verdriet ook ruimte is voor verhalen, muziek en samen eten en drinken.

Vragen die families hierover stellen

Ook vaak gevraagd

Wat is een wake en welke catering hoort daarbij?

Een wake is een bijeenkomst bij of nabij de overledene in de nacht of dagen voor de uitvaart. Bij een wake wordt doorgaans eenvoudige catering geserveerd: koffie, thee, broodjes en kleine snacks.

Bekijk deze vraag

Wat is een wake?

Een wake is een bijeenkomst waarbij familie en vrienden samen zijn bij of nabij de overledene in de nacht of dagen voor de uitvaart. Er wordt gepraat, gegeten en herinneringen gedeeld. In Surinaamse, Antilliaanse en Ierse culturen speelt de wake een centrale rol.

Bekijk deze vraag

Wat is de betekenis van zwarte kleding bij rouw?

Zwarte rouwkleding is een heel oude traditie, die al bij de Romeinen voorkwam. In het Victoriaanse tijdperk (19e eeuw) werden de regels in Europa heel streng, met vaste rouwperiodes en voorgeschreven kleding. Zwart staat voor duisternis en afwezigheid, als tegenhanger van het licht van het leven.

In sommige culturen is wit de rouwkleur, zoals traditioneel in China en India. In Nederland worden de strikte regels voor rouwkleding steeds vaker losgelaten.

Bekijk deze vraag

Alle vragen over afscheid en ceremonie