Trauma en angst na een overlijden: hoe ga je ermee om?

In het kort

• Een overlijden dat plotseling, onverwacht of schokkend was, kan naast rouw ook trauma geven.
• Signalen zijn onder meer herbelevingen, angst, schrikreacties, slecht slapen en sterke schuldgevoelens.
• Angst na het overlijden van een dierbare is een veelvoorkomende reactie, zeker in de eerste tijd.
• Houden de klachten aan of belemmeren ze je dagelijks leven, zoek dan hulp. Je huisarts is een goed eerste aanspreekpunt.

Het verliezen van een dierbare is een van de meest ingrijpende ervaringen in het leven. De pijn, het verdriet en het gevoel van leegte kunnen overweldigend zijn, vooral wanneer het verlies gepaard gaat met traumatische omstandigheden. Hoe kun je omgaan met een trauma na een overlijden? In dit artikel geven we informatie die je kan helpen in je proces van rouwverwerking en traumaheling.

Wat is een trauma na overlijden?

Trauma na een overlijden ontstaat vaak wanneer het verlies plotseling, onverwacht of op een schokkende manier plaatsvindt. Voorbeelden zijn een overlijden door een ongeluk, geweld of zelfdoding. Deze traumatische rouw kan anders aanvoelen dan 'normale' rouw. Je kunt bijvoorbeeld last hebben van herbelevingen, intense angsten, schuldgevoelens of gevoelens van machteloosheid.

Rouw en trauma zijn nauw met elkaar verbonden, maar vereisen verschillende benaderingen om goed verwerkt te worden. Het is belangrijk om het verschil te begrijpen, zodat je weet welke stappen je kunt nemen om jezelf te helpen.

TIP: Klik hier om in contact te komen met de ondernemers in onze bedrijvengids van Uitvaart-Platform.nl waar wij mee samenwerken. Zij helpen je graag verder bij het regelen van een uitvaart en alles wat erbij komt kijken.

De impact van trauma op rouw

Trauma kan de natuurlijke rouwprocessen verstoren. Terwijl rouw vaak gekenmerkt wordt door een golvende beweging van emoties (verdriet, boosheid, acceptatie), kan trauma ervoor zorgen dat je vast blijft zitten in gevoelens van angst of machteloosheid. De impact hiervan kan zich uiten in:

• Fysieke klachten: hoofdpijn, slaapproblemen, vermoeidheid.
• Emotionele klachten: angst, depressie, prikkelbaarheid.
• Mentale klachten: moeite met concentratie, herbelevingen of flashbacks.
• Sociale gevolgen: terugtrekken uit sociale situaties of moeilijkheden met relaties.

Angst na het overlijden van een dierbare

Veel mensen merken na een overlijden dat ze angstiger zijn dan voorheen. Je bent bang dat er nog iemand overlijdt, je maakt je zorgen over je eigen gezondheid, of je schrikt van de telefoon. Soms komen er paniekaanvallen of slaap je slecht. Dat is begrijpelijk: het verlies heeft je laten zien hoe kwetsbaar het leven is.

In de eerste weken en maanden zijn zulke angsten een normale reactie. Wat kan helpen:

• Praat erover met iemand die je vertrouwt. Angst wordt vaak kleiner als je hem uitspreekt.
• Zorg voor structuur en rust: vaste tijden voor slapen, eten en bewegen.
• Probeer ademhalingsoefeningen of ontspanningsoefeningen als je onrustig wordt.
• Merk je dat de angst niet minder wordt, of dat je dingen gaat vermijden? Bespreek het met je huisarts.

Zeven praktische stappen om trauma na overlijden te verwerken

1. Erken je gevoelens
   Het is normaal om je overweldigd te voelen. Geef jezelf de ruimte om verdriet, boosheid, angst of schuldgevoelens te ervaren. Het onderdrukken van emoties kan het proces juist verlengen.
2. Zoek steun bij anderen
   Praat over je gevoelens met vrienden, familie of een vertrouwenspersoon. Je hoeft het niet alleen te doen. Samen herinneringen ophalen of simpelweg tijd doorbrengen met anderen kan troost bieden.
3. Overweeg professionele hulp
   Als het trauma blijft overheersen of je dagelijks functioneren belemmert, kan professionele begeleiding helpen. Denk aan een psycholoog, rouwtherapeut of traumatherapeut die gespecialiseerd is in traumaverwerking. Therapieën zoals EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) kunnen effectief zijn bij traumaverwerking.
4. Creëer rituelen
   Rituelen kunnen helpen om het verlies een plek te geven. Denk aan het branden van een kaars, het schrijven van een brief aan de overledene, of het organiseren van een herdenkingsmoment. Dit kan een gevoel van afsluiting en rust brengen.
5. Zorg voor je lichaam
   Trauma heeft niet alleen een mentale, maar ook een fysieke impact. Zorg goed voor jezelf door gezond te eten, voldoende te bewegen en genoeg te slapen. Yoga, ademhalingsoefeningen en meditatie kunnen helpen om je lichaam en geest te kalmeren.
6. Wees geduldig met jezelf
   Rouwen en herstellen van een trauma kost tijd. Er is geen vaste tijdlijn voor dit proces. Sta jezelf toe om op je eigen tempo te helen en wees mild voor jezelf als je een moeilijke dag hebt.
7. Zoek lotgenotencontact
   Het kan troostend zijn om te praten met anderen die een soortgelijke ervaring hebben doorgemaakt. Lotgenotengroepen bieden een veilige omgeving om verhalen te delen en van elkaar te leren.

Het belang van zelfzorg en zelfcompassie

Tijdens het rouw- en traumaverwerkingsproces is het essentieel om goed voor jezelf te zorgen. Zelfcompassie – het vermogen om mild en begripvol te zijn naar jezelf – speelt een cruciale rol in je herstel. Probeer jezelf niet te veel druk op te leggen en erken dat het normaal is om je kwetsbaar te voelen.

Wanneer is hulp noodzakelijk?

Soms kan rouw en trauma leiden tot ernstige problemen, zoals:

• Langdurige depressie.
• Posttraumatische stressstoornis (PTSS).
• Zelfdestructief gedrag, zoals overmatig alcoholgebruik of zelfisolatie.

Als je merkt dat je vastloopt of dat de klachten maandenlang aanhouden, is het belangrijk om hulp te zoeken. Dit is geen teken van zwakte, maar juist van moed.

Heb je gedachten aan de dood of zelfdoding? Praat er dan direct over met je huisarts of met 113 Zelfmoordpreventie, 24 uur per dag bereikbaar via 113 of 0800-0113. Lees ook wat een rouwcoach doet en wat een rouwtherapeut doet. In onze bedrijvengids vind je rouwbegeleiders bij jou in de buurt.

Veelgestelde vragen

Is angst na het overlijden van een dierbare normaal?

Ja. Angst, onrust en slecht slapen komen veel voor na een verlies. Worden de klachten niet minder of belemmeren ze je leven, zoek dan hulp.

Wat is het verschil tussen rouw en trauma?

Rouw is de reactie op verlies. Bij trauma komen daar klachten bij door de schokkende omstandigheden, zoals herbelevingen en schrikreacties.

Waar vind je hulp bij trauma en verlies?

Begin bij je huisarts. Die kan je doorverwijzen naar een psycholoog of traumatherapeut. Ook rouwbegeleiders en lotgenotengroepen kunnen steun bieden.

Kort samengevat

Omgaan met een trauma na een overlijden is een proces dat tijd, geduld en steun vergt. Door je gevoelens te erkennen, hulp te zoeken en goed voor jezelf te zorgen, kun je stap voor stap helen. Onthoud dat je er niet alleen voor staat en dat er altijd hulp beschikbaar is, of het nu gaat om een professional, vrienden of lotgenoten.

Bij Uitvaart-Platform.nl begrijpen we hoe zwaar rouw en trauma kunnen zijn. Onze missie is om informatie, steun en praktische handvatten te bieden voor iedereen die hiermee te maken krijgt. Bezoek onze website voor meer tips, verhalen en begeleiding in jouw proces van rouw en herstel.