
De ogen van een overledene sluiten: waarom we het doen en hoe het gaat
In het kort
- Na het overlijden ontspannen de spieren. Daardoor blijven de ogen soms (half) open.
- De ogen sluiten we vooral om de overledene een rustige, vredige uitstraling te geven. Open ogen zonder leven kunnen voor nabestaanden confronterend zijn.
- Je sluit de ogen door met je vingertoppen zacht over de oogleden naar beneden te strijken. Dat gaat het makkelijkst kort na het overlijden.
- Blijven ze niet dicht, dan gebruikt een uitvaartverzorger vaak oogkapjes.
We zien het vaak in films: iemand sluit met een liefdevol, zacht gebaar de ogen van een overledene. Ook in Nederland is het een gewoonte. Waarom doen we dat eigenlijk? En zijn er rituelen aan verbonden? Je leest het hier.
Een laatste gebaar
Het sluiten van de ogen van een overledene is vooral een symbolische handeling. Het geeft de overledene een vredige en rustige uitstraling. Voor nabestaanden kan dat heel belangrijk zijn. Ogen waar geen leven meer in zit, kunnen erg confronterend zijn. Dat is een belangrijke reden om de ogen na het overlijden te sluiten.
Waarom blijven de ogen soms open na overlijden?
Bij het overlijden ontspannen alle spieren, ook die rond de ogen. Daardoor blijven de ogen soms open of half open staan. Bij een stervende kunnen de ogen in de laatste fase al dof en glazig worden. Meer daarover lees je in kenmerken van de stervensfase.
Wie sluit de ogen?
Vaak doet een arts of verpleegkundige dit, bijvoorbeeld in het ziekenhuis of verpleeghuis. Ook een uitvaartverzorger of mortuariummedewerker doet het. Maar nabestaanden kunnen het ook zelf doen, als ze dat willen. Voor veel mensen is het een waardevol laatste gebaar.
Hoe sluit je de ogen van een overledene?
1. Voorbereiding
Bij de verzorging wordt het gezicht gewassen. De ogen krijgen daarbij extra aandacht: ze worden voorzichtig schoongemaakt.
2. Hygiëne
Het sluiten van de ogen gaat vaak samen met de hele laatste verzorging van de overledene. Een professional wast daarom goed de handen en draagt vaak handschoenen.
3. Voorzichtig sluiten
De huid van de oogleden is erg dun. Strijk daarom met je vingertoppen zacht over de oogleden naar beneden. Let op de natuurlijke vorm van de ogen. Dat gaat het makkelijkst kort na het overlijden.
4. Oogkapjes
Blijven de ogen niet goed dicht, of zakken de oogleden in, dan gebruikt de verzorger vaak oogkapjes. Dat zijn kleine, gebogen kapjes die onder het ooglid worden gelegd. Ze houden de natuurlijke ronding van het oog vast. Door ribbeltjes op het kapje glijdt het ooglid niet meer open.
Tip: Twijfel je of zie je er tegenop? Vraag een professional om te helpen.
Waarom legde men vroeger munten op de ogen?
Vroeger werden soms munten op de ogen van een overledene gelegd. Door het gewicht bleven de ogen gesloten. In sommige tradities kreeg het ook een symbolische betekenis, als betaling voor de reis naar het hiernamaals. Tegenwoordig gebeurt dit in Nederland nauwelijks nog.
Veelgestelde vragen
Mag je zelf de ogen van een overledene sluiten?
Ja. Je mag dit als nabestaande zelf doen. Doe het zacht en rustig. Lukt het niet, dan helpt de uitvaartverzorger.
Wat als de ogen weer opengaan?
Dat gebeurt soms. Een uitvaartverzorger kan oogkapjes gebruiken, zodat de ogen gesloten blijven.
Tot slot
Het sluiten van de ogen van een overledene gebeurt het best met zachtheid en respect. Voor nabestaanden is een vredige uitstraling belangrijk, en ook dat de overledene zoveel mogelijk op zichzelf lijkt. Wil je bij dit moment betrokken zijn als het om een dierbare gaat? Bespreek het met de uitvaartverzorger.
Klik hier om ons glossy uitvaartmagazine Uitvaart-Inside te bestellen voor meer inspiratie en informatie over uitvaarten.
Een volgende stap
Stappenplan na overlijden
Wat moet er wanneer gebeuren? Het stappenplan zet het voor je op een rij, van de eerste uren tot de weken erna.
Open het stappenplan →Ondernemers in Opbaren & Verzorging die hierbij kunnen helpen
Alle ondernemers in Opbaren & Verzorging in de gids →Getoond omdat dit artikel over dit onderwerp gaat. Geen commissie, geen bemiddeling; je neemt zelf contact op. De volgorde is alfabetisch.

De Laatste Z
Een mooi en natuurlijk afscheid, zonder zichtbare koeling. Met thanatopraxie kan uw dierbare een natuurlijke uitstraling behouden en is er alle ruimte om thuis of in een uitvaartcentrum afscheid te nemen. De Laatste Z biedt specialistische postmortale zorg met aandacht voor ieder detail.

Inze Meijer Cosmetisch verzorger
Zwolle
Inze Meijer uit Zwolle verzorgt overledenen met camouflage, postmortale make-up en cosmetische verzorging. Met rust, aandacht en vakmanschap zorgt zij dat je dierbare er vertrouwd en verzorgd uitziet, zodat je op een fijne manier afscheid kunt nemen.