Orgaanuitval na overlijden: welke organen vallen als eerste uit?

In het kort

• Bij overlijden stoppen bloedsomloop en ademhaling. Organen krijgen dan geen zuurstof meer.
• De hersenen zijn het gevoeligst voor zuurstoftekort en raken als eerste onherstelbaar beschadigd.
• Andere weefsels, zoals huid en botten, houden het langer vol.
• Daarna begint de ontbinding. Koelen vertraagt dat proces.

Als iemand overlijdt, stopt het lichaam niet in één keer met werken. Het hart staat stil en de ademhaling stopt, maar daarna volgen nog allerlei processen. Organen en weefsels houden niet allemaal even snel op. In dit artikel lees je welke organen als eerste uitvallen, wat er daarna gebeurt en waarom goede zorg voor het lichaam na het overlijden belangrijk is.

Wat gebeurt er in het lichaam bij overlijden?

Bij het overlijden stopt het hart met pompen en stopt de ademhaling. Daardoor krijgen de organen geen zuurstofrijk bloed meer. Zonder zuurstof kunnen cellen niet lang overleven. Ze gaan geleidelijk kapot. Hoe snel dat gaat, verschilt per orgaan en per soort weefsel.

Welke organen vallen als eerste uit?

De hersenen

De hersenen zijn het meest gevoelig voor zuurstoftekort. Al na enkele minuten zonder zuurstof ontstaat onherstelbare schade. De hersenactiviteit stopt.

Het hart

Het hart pompt het bloed door het lichaam. Bij een natuurlijk overlijden is het stoppen van het hart vaak het moment dat de dood intreedt. Daarna krijgt ook de hartspier zelf geen zuurstof meer.

De longen

Als de ademhaling stopt, nemen de longen geen zuurstof meer op en geven ze geen koolstofdioxide meer af. Hersenen, hart en longen zijn sterk van elkaar afhankelijk. Valt er één uit, dan volgen de andere snel.

Daarna: lever, nieren en andere organen

Organen zoals de lever en de nieren houden iets langer stand, maar ook die stoppen met werken zonder zuurstof. Weefsels als huid, botten en spieren overleven het langst. Daarom kunnen sommige weefsels nog geruime tijd na het overlijden worden gedoneerd.

Wat gebeurt er na het uitvallen van de organen?

Na het overlijden verandert het lichaam stap voor stap:

• Afkoelen. Het lichaam koelt langzaam af tot de temperatuur van de omgeving.
• Lijkvlekken. Het bloed zakt door de zwaartekracht naar de laagste delen van het lichaam. Daar ontstaan paarsrode vlekken.
• Lijkstijfheid. De spieren worden na een aantal uren stijf. Later verdwijnt die stijfheid weer.
• Ontbinding. Cellen breken af en bacteriën in het lichaam worden actief. Dat leidt tot veranderingen in kleur en geur.

Lees meer in het ontbinden van het menselijk lichaam.

Orgaandonatie en weefseldonatie

Voor orgaandonatie is snelheid belangrijk. Organen moeten worden uitgenomen voordat ze door zuurstoftekort beschadigd raken. Daarom gebeurt orgaandonatie in het ziekenhuis, onder strikte voorwaarden. Weefsels zoals hoornvliezen, huid en botten kunnen vaak later nog worden gedoneerd. Weet je niet of iemand donor was? Dat staat in het Donorregister. Lees ook over automatisch orgaandonor worden.

Bewaren en koelen van het lichaam na overlijden

Om de ontbinding te vertragen, wordt het lichaam na het overlijden gekoeld. Dat kan thuis met een koelplaat of in een rouwcentrum of mortuarium. Zo hebben nabestaanden de tijd om in rust afscheid te nemen en de uitvaart te regelen. In sommige gevallen kiezen nabestaanden voor thanatopraxie, een behandeling die het lichaam langer goed houdt. Lees meer over het koelen van een overledene en wat een mortuarium is.

Zoek je een plek om je dierbare op te baren? In onze bedrijvengids vind je rouwcentra en uitvaartondernemers die je hierbij helpen.

Veelgestelde vragen

Welk orgaan valt als eerste uit bij overlijden?

De hersenen. Die zijn het gevoeligst voor zuurstoftekort en raken binnen enkele minuten onherstelbaar beschadigd.

Hoe lang leven cellen nog na de dood?

Dat verschilt per weefsel. Hersencellen sterven het snelst. Huid, botten en spieren houden het langer vol.

Waarom wordt een overledene gekoeld?

Koelen vertraagt de ontbinding. Zo blijft het lichaam langer goed en hebben nabestaanden tijd om afscheid te nemen.

Klik hier om ons glossy uitvaartmagazine Uitvaart-Inside te bestellen voor meer inspiratie en informatie omtrent uitvaarten.