Home / Woordenlijst / Afscheidsritueel
Kennisbank
Afscheidsritueel
Bewuste handeling die helpt bij het afscheid nemen
Ceremonie
Een afscheidsritueel is een bewuste handeling die je helpt om afscheid te nemen. Een ritueel geeft vorm aan iets wat moeilijk in woorden te vangen is: het verlies van iemand van wie je houdt. Het kan groot zijn, met veel mensen erbij, of heel klein en stil, alleen voor jezelf.
Rituelen bestaan al zo lang als mensen afscheid nemen. Denk aan het aansteken van een kaars, het leggen van een bloem op de kist, het schrijven van een brief aan de overledene of het planten van een boom. Sommige rituelen horen bij een geloof of cultuur, andere bedenk je zelf. Er is geen goed of fout. Het gaat erom dat het iets betekent voor jou en voor de mensen om je heen.
Een ritueel geeft structuur op een moment dat alles onzeker voelt. Het brengt mensen samen en geeft hen iets te doen met hun handen en hun verdriet. Ook lang na de uitvaart kan een ritueel steun geven, bijvoorbeeld op een verjaardag of sterfdag.
Hoe gaat dat in de praktijk?
Stel: je oma is overleden. Zij hield van haar tuin en had altijd zonnebloemen. Bij de uitvaart krijgt iedere gast een zonnebloem. Aan het einde van de dienst lopen de gasten één voor één langs de kist en leggen hun bloem neer. Zo ontstaat er een kist vol geel, precies zoals oma het mooi zou vinden.
Een jaar later komt de familie weer samen. Ieder neemt zaadjes mee en zaait ze in de eigen tuin of op het balkon. Het ritueel loopt zo door, ook na de uitvaart.
Waar moet je op letten?
- Kies iets wat past bij de overledene en bij de familie. Een ritueel hoeft niet ingewikkeld te zijn.
- Bespreek je idee met de uitvaartondernemer en de locatie. Niet alles mag overal, denk aan open vuur of muziek.
- Ballonnen of wensballonnen oplaten wordt vanwege het milieu ontmoedigd en is in sommige gemeenten verboden. Bellenblazen of bloemen zijn mooie alternatieven.
- Betrek kinderen erbij. Een tekening maken of een steentje beschilderen geeft hen een plek in het afscheid.
- Laat ruimte voor wie niet mee wil doen. Niet iedereen voelt zich prettig bij een ritueel.
Veelgestelde vraag
Kan ik zelf een ritueel bedenken, ook als ik niet gelovig ben?
Ja, dat kan zeker. Veel mensen maken een eigen ritueel dat aansluit bij het leven van de overledene, zoals een favoriete wandeling, een lied dat iedereen samen zingt of een tafel met spullen die iets over de persoon vertellen. Een uitvaartondernemer of ritueelbegeleider kan je helpen om je idee vorm te geven. Je kunt je wensen ook alvast vastleggen in een nabestaandendossier, zodat je familie weet wat je mooi vindt.
In het kort
Voorbeelden
Ballonnen, kaars, boom planten, brief schrijven
Functie
Structuur, gezamenlijkheid, betekenis