Palliatieve zorg is zorg voor mensen met een ziekte die niet meer te genezen is.
Op deze pagina
Kies waar je wilt beginnen
Kwaliteit van leven
Palliatieve zorg is zorg voor mensen met een ziekte die niet meer te genezen is. Het doel is niet langer de ziekte bestrijden, maar pijn en ongemak verlichten, zodat de tijd die er nog is zo goed mogelijk kan zijn. Er is aandacht voor lichaam, gevoel, zingeving en ook voor de naasten.
Thuis, in een hospice of in het ziekenhuis
Veel mensen willen het liefst thuis sterven. Dat kan vaak, met hulp van de huisarts, de wijkverpleging en mantelzorgers. Waar dat niet lukt, kan iemand naar een hospice, een verpleeghuis of blijven in het ziekenhuis.
Thuis: de huisarts coördineert de zorg, samen met de wijkverpleging en eventueel vrijwilligers.
Bijna-thuis-huis: een kleine, huiselijke plek waar getrainde vrijwilligers de zorg geven, met de eigen huisarts en de wijkverpleging.
High care hospice: een hospice met verpleegkundigen die dag en nacht aanwezig zijn, voor zwaardere zorg.
Verpleeghuis of ziekenhuis: als de zorg daar beter past.
iDe laatste fase vraagt om rust en nabijheid.
Wie betaalt?
De zorg zelf wordt meestal vergoed, via de zorgverzekering of de Wet langdurige zorg. Wijkverpleging valt niet onder het eigen risico. Voor het verblijf in een hospice vragen veel hospices een eigen bijdrage per dag; die verschilt per hospice. Vraag het na, en kijk of je aanvullende verzekering iets vergoedt.
Hoe regel je het?
Praat met de huisarts of behandelend specialist over de wensen voor de laatste fase.
De huisarts kan een palliatief team inschakelen en helpen bij een plek in een hospice.
Leg wensen vast, bijvoorbeeld over behandelingen, reanimatie en waar iemand wil sterven.
Begin het gesprek op tijd: dat geeft rust en ruimte voor goede keuzes.
iKwaliteit van leven staat voorop, tot het einde.
Palliatieve zorg voegt geen dagen toe aan het leven, maar leven aan de dagen.
Cicely Saunders, grondlegger van de hospicezorg
Als je een dierbare begeleidt
Zorgen voor iemand in de laatste fase is zwaar, en tegelijk vaak waardevol. Vraag hulp, verdeel taken, en neem ook rust. Werk je, dan kun je kortdurend zorgverlof opnemen, waarbij je werkgever minstens 70% van je loon doorbetaalt, of langdurend zorgverlof, dat onbetaald is. Kijk in je cao of er meer mogelijk is.
Sedatie en euthanasie
Palliatieve sedatie is het verlagen van het bewustzijn door een arts, om ondraaglijk lijden te verlichten als andere middelen niet meer helpen. Het is geen euthanasie: het doel is het lijden te verlichten, niet het leven te beëindigen. Euthanasie is het beëindigen van het leven door een arts, op uitdrukkelijk en herhaald verzoek van de patiënt, onder strikte wettelijke voorwaarden.
iZorg en aandacht, tot en met het afscheid.
Hulp en begeleiding vinden
In de bedrijvengids vind je begeleiders voor de laatste levensfase en daarna. Je huisarts is altijd het eerste aanspreekpunt.
Veelgestelde vragen
Hoe lang verblijft iemand in een hospice?
Dat verschilt sterk: van enkele dagen tot enkele maanden. Een hospice is bedoeld voor de laatste levensfase, meestal als de levensverwachting nog maar kort is.
Kan iemand vanuit een hospice nog naar huis?
Soms wel, als de situatie verbetert of de zorg thuis weer mogelijk is. In de praktijk overlijden de meeste mensen tijdens hun verblijf.
Wat is het verschil tussen palliatieve sedatie en euthanasie?
Bij palliatieve sedatie verlaagt de arts het bewustzijn om lijden te verlichten; het leven wordt niet bekort. Euthanasie is het beëindigen van het leven op uitdrukkelijk verzoek van de patiënt, onder strikte voorwaarden.
Mogen huisdieren mee naar een hospice?
In veel hospices mogen huisdieren op bezoek komen. Vraag de regels na bij het kennismakingsgesprek.
Kan ik verlof krijgen om voor mijn naaste te zorgen?
Ja. Met kortdurend zorgverlof betaalt je werkgever minstens 70% van je loon door; langdurend zorgverlof is onbetaald. Kijk ook in je cao.
Arts die de doodsoorzaak vaststelt bij niet-natuurlijk overlijden
Vragen bij dit onderwerp
Wat is thanatopractie of balsemen?
Thanatopractie is de technische term voor balsemen. Het is een conserveringstechniek waarbij het lichaam wordt behandeld met speciale vloeistoffen, zodat het langer bewaard kan worden. In Nederland is balsemen niet standaard. Het wordt vooral toegepast als de overledene naar het buitenland wordt vervoerd (repatriëring) of bij langere opbaring. Bij een groene uitvaart wordt balsemen bewust vermeden.
Repatriëring is het transport van een overledene vanuit het buitenland naar Nederland of omgekeerd. Dit is nodig als iemand overlijdt in het buitenland en de uitvaart in Nederland plaatsvindt of als iemand in zijn geboorteland wil worden begraven.
Vind repatriëring specialisten via onze bedrijvengids.
Welke documenten zijn nodig?
Voor repatriëring zijn nodig: een overlijdensakte van het land van overlijden, een door de lokale autoriteiten afgegeven transportpapier (laissez-passer) en een verklaring van de lokale arts. De ambassade en uitvaartondernemer helpen bij het verzamelen.
Wat is anticiperende rouw bij een terminale diagnose?
Anticiperende rouw is de rouw die begint voordat iemand overlijdt, na het stellen van een terminale diagnose. Zowel de patiënt als de naasten kunnen anticiperende rouw ervaren. Het gaat om het verwerken van het aanstaande verlies, het loslaten van toekomstplannen en het aanpassen aan een nieuwe realiteit.
Je kunt specifiek sparen voor je uitvaart door een aparte spaarrekening aan te maken of door een uitvaartverzekering af te sluiten. Sommige banken bieden een geblokkeerde uitvaartspaarrekening aan waarbij het geld alleen kan worden gebruikt voor uitvaartkosten. Dit geeft zekerheid dat het geld beschikbaar is en niet voor andere doeleinden wordt gebruikt.
Wat is het verschil tussen een uitvaartverzekering en een levensverzekering?
Een uitvaartverzekering is specifiek bedoeld voor de kosten van de uitvaart en keert uit bij overlijden. Een levensverzekering keert een bedrag uit aan nabestaanden dat voor elk doel kan worden gebruikt, inclusief de uitvaart. Sommige levens-verzekeringen hebben een overlijdensrisicoverzekering component die de hypotheek aflost.
Wat zijn de wetenschappelijke bevindingen over rouw?
Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat rouw een normaal en noodzakelijk proces is maar dat het sterk verschilt per persoon. Er is geen vaste tijdlijn voor rouw. Onderzoek toont aan dat sociale steun een van de sterkste beschermende factoren is tegen gecompliceerde rouw. Ook lichamelijke gezondheid, slaap en beweging spelen een rol bij rouwverwerking.
Vind professionele rouwbegeleiding via onze bedrijvengids.
Hoe praat ik met mijn ouders over de dood?
Het kan moeilijk voelen om met je ouders over de dood te praten. Begin met een concrete aanleiding, bijvoorbeeld na het overlijden van een oma of na een film over de dood. Stel open vragen: Wat willen jullie als jullie later overlijden? Zijn jullie al ergens voor verzekerd?
