Ouder dan je overleden ouder

Je wordt 42, terwijl je moeder op haar 41e overleed. Of je vader stierf toen hij 56 was en jij bent inmiddels 57. Je verjaardag krijgt ineens een andere betekenis. Je beseft dat je nu ouder bent dan je vader of moeder ooit is geworden.

Voor sommige mensen is dat een confronterende mijlpaal. Anderen voelen vooral dankbaarheid dat ze deze leeftijd wél hebben mogen bereiken. Ook kan het besef onverwacht verdriet oproepen, zelfs wanneer het overlijden tientallen jaren geleden plaatsvond. Waarom raakt juist deze leeftijd ons soms zo diep?

Lees ook: AI in de uitvaartbranche: slimmer werken?

Wanneer je verjaardag ineens anders voelt

Een verjaardag is meestal een moment waarop je terugkijkt op het afgelopen jaar en vooruitblikt naar wat nog komen gaat. Maar wanneer je een leeftijd bereikt waarop je overleden ouder stierf, kan die dag meer betekenen dan alleen een nieuw levensjaar.

Misschien sta je er al maanden bij stil. Of je realiseert je pas op je verjaardag dat je moeder of vader op deze leeftijd niet meer leefde. Je kunt je ineens afvragen hoe je ouder zich voelde toen hij of zij even oud was als jij nu bent.

De Britse rouworganisatie Cruse Bereavement Support beschrijft dat mensen opnieuw verdriet kunnen ervaren wanneer ze de leeftijd bereiken waarop iemand die ze verloren hebben, overleed. Dat kan ook gebeuren wanneer het verlies al lang geleden plaatsvond. 

Het is een bijzondere confrontatie met het verleden. Je bent zelf verdergegaan met je leven, terwijl de leeftijd van je ouder in je herinnering altijd verbonden blijft aan het moment waarop diegene overleed.

Je ontdekt hoe jong je ouder eigenlijk was

Als kind lijkt je vader of moeder misschien volwassen en oud. Je kijkt vanuit je eigen leeftijd naar de wereld en staat er meestal niet bij stil hoe jong je ouders ooit waren.

Dat kan veranderen wanneer je zelf ouder wordt.

Misschien was je moeder 35 toen ze overleed. Op die leeftijd keek je vroeger naar haar als je moeder, maar nu je zelf 35 bent, besef je hoeveel leven er nog voor je ligt. Je hebt misschien een eigen gezin, een baan, zorgen en dromen. Ineens begrijp je hoe jong ze eigenlijk was.

Het kan je anders laten kijken naar foto's, verhalen en herinneringen. Je vraagt je misschien af wat je ouder destijds bezighield, welke plannen er waren en hoe het leven eruit had kunnen zien als diegene langer was blijven leven.

Soms ga je bepaalde keuzes beter begrijpen. Andere vragen blijven juist onbeantwoord. Je leert je ouder als het ware opnieuw kennen, niet door nieuwe gesprekken, maar doordat je zelf meer levenservaring krijgt.

Verdriet, dankbaarheid en opluchting kunnen naast elkaar bestaan

Het bereiken van deze leeftijd roept niet bij iedereen hetzelfde gevoel op. Misschien ben je verdrietig omdat je ouder deze jaren nooit heeft meegemaakt. Misschien voel je opluchting omdat je een leeftijd hebt bereikt waar je vroeger tegenop zag.

Ook dankbaarheid kan een rol spelen. Je hebt inmiddels ervaringen opgedaan die je ouder niet meer heeft meegemaakt. Je hebt misschien kinderen gekregen, een partner ontmoet, gereisd of belangrijke keuzes gemaakt. Je leven is verdergegaan.

Tegelijkertijd kun je het jammer vinden dat je dit allemaal niet meer met je vader of moeder kunt delen.

Die gevoelens hoeven elkaar niet uit te sluiten. Je kunt blij zijn met je eigen leven en tegelijkertijd rouwen om het leven dat je ouder niet heeft kunnen leiden.

Rouw verloopt bovendien niet volgens een vast schema. Volgens de Britse gezondheidsdienst NHS kan verlies mensen op uiteenlopende manieren beïnvloeden. Er bestaat geen vaste, juiste manier om te rouwen. 

Wat als je bang bent dat jou hetzelfde overkomt?

Voor sommige mensen brengt deze mijlpaal ook angst met zich mee. Zeker wanneer een ouder onverwacht overleed of wanneer er sprake was van een ernstige ziekte, kan de gedachte ontstaan dat hetzelfde jou zal overkomen.

Mijn vader overleed toen hij 52 was. Ik ben nu 52. Wat betekent dat voor mij?

Zo'n gedachte kan behoorlijk indringend zijn. Je kunt bewuster stilstaan bij je gezondheid, de toekomst of de kwetsbaarheid van het leven.

Maar de leeftijd waarop je ouder overleed, is geen voorspelling van jouw levensduur. Dat jullie dezelfde leeftijd bereiken, betekent niet dat jouw leven op dat moment zal eindigen.

Maak je je zorgen vanwege een erfelijke aandoening of concrete gezondheidsklachten, bespreek die dan met je huisarts. Probeer tegelijkertijd onderscheid te maken tussen medische aanwijzingen en de angst die door het verlies kan zijn ontstaan.

Je mag voorzichtig zijn en goed voor jezelf zorgen, zonder je toekomst vast te leggen op basis van wat je ouder is overkomen.

Als je ouder overleed toen je nog een kind was

Wanneer je vader of moeder overleed toen je zelf nog heel jong was, kan het bereiken van dezelfde leeftijd extra bijzonder voelen.

Misschien heb je weinig eigen herinneringen en ken je je ouder vooral uit verhalen, foto's of wat familieleden hebben verteld. Wanneer je vervolgens zelf even oud wordt als je vader of moeder destijds was, krijgt die informatie soms een nieuwe betekenis.

Je ziet op een foto ineens geen volwassen ouder meer, maar een jonge vrouw of man die nog midden in het leven stond.

Misschien begrijp je nu beter hoe jong diegene was toen jij werd geboren. Of je vraagt je af wat je ouder nog had willen meemaken. Je kunt ook verdriet voelen over alle momenten die jullie samen nooit hebben kunnen beleven.

Soms verandert niet de herinnering zelf, maar wel de manier waarop je ernaar kijkt.

Je kunt verdriet hebben om alles wat je ouder heeft gemist

Het verlies gaat niet altijd alleen over degene die je hebt moeten missen. Soms raakt het ook aan alles wat nooit heeft kunnen gebeuren.

Misschien heeft je moeder haar kleinkinderen nooit ontmoet. Misschien heeft je vader je huwelijk niet meegemaakt. Of had je graag willen vertellen over je werk, je gezin of een belangrijke gebeurtenis in je leven.

Wanneer je zelf ouder wordt, kunnen zulke gedachten opnieuw naar boven komen. Je beseft steeds beter hoeveel momenten er nog hadden kunnen zijn.

Dat kan verdriet oproepen, ook wanneer je het overlijden al lang geleden hebt leren meedragen. Een nieuwe levensfase kan je opnieuw bewust maken van wat ontbreekt.

Je hoeft jezelf daarom niet af te vragen waarom je er nu weer mee bezig bent. Soms brengt het leven je simpelweg op een plek waar je het verlies op een andere manier ervaart.

Hoe kun je bij deze bijzondere leeftijd stilstaan?

Er bestaat geen vaste manier om met deze mijlpaal om te gaan. Misschien wil je je verjaardag uitgebreid vieren. Misschien heb je juist behoefte aan rust of wil je op die dag even stilstaan bij je ouder.

Je kunt oude foto's bekijken, herinneringen ophalen met familieleden of opschrijven wat je graag met je vader of moeder had willen delen. Sommige mensen vinden het fijn om een brief te schrijven waarin ze vertellen hoe hun leven er inmiddels uitziet.

Je kunt ook bewust iets doen wat bij jou en je ouder past. Een wandeling maken op een vertrouwde plek, een favoriete maaltijd bereiden of een herinnering delen met iemand die je ouder heeft gekend.

Niets hoeft. Je hoeft van deze verjaardag geen groot herdenkingsmoment te maken als dat niet bij je past. En als je de dag liever gewoon laat verlopen, is dat net zo goed.

Het belangrijkste is dat je jezelf de ruimte geeft om te voelen wat er op dat moment bij je past.

Jij wordt ouder, maar je band blijft bestaan

Misschien is het bijzonderste aan deze ervaring wel dat je leven doorgaat, terwijl de herinnering aan je ouder een vaste plek in je verleden heeft.

Je bereikt leeftijden die je vader of moeder nooit heeft bereikt. Je maakt dingen mee die jullie niet meer samen kunnen bespreken. Je verandert, leert en krijgt een steeds beter beeld van wie je ouder was, ook los van de rol die hij of zij in jouw leven vervulde.

Dat betekent niet dat je je ouder achter je laat. Je kunt nog altijd verlangen naar advies, een gesprek of de mogelijkheid om te vertellen wat je hebt meegemaakt.

Misschien zou je ouder trots op je zijn. Misschien zouden jullie het soms oneens zijn geweest. Je zult het niet altijd weten. Maar je kunt wel blijven nadenken over wat je van diegene hebt meegekregen en hoe die invloed deel uitmaakt van jouw leven.

Je ouder werd niet ouder, maar jij wel. En soms ontdek je juist door die extra jaren hoeveel je nog steeds met elkaar verbonden bent.

Veelgestelde vragen

Is het normaal om verdrietig te worden wanneer je ouder wordt dan je overleden ouder?

Ja. Het bereiken van die leeftijd kan herinneringen en gevoelens opnieuw naar boven brengen. Je kunt verdriet, angst, dankbaarheid of opluchting voelen, maar ook weinig bijzonders ervaren. Er is geen vaste manier waarop deze mijlpaal moet voelen.

Waarom voelt de leeftijd waarop mijn ouder overleed zo confronterend?

Je kunt je op die leeftijd beter voorstellen hoe jong je ouder destijds was en wat hij of zij nog had kunnen meemaken. Ook word je geconfronteerd met het verschil tussen jouw leven, dat verdergaat, en het leven van je ouder dat eindigde.

Betekent het dat ik ook op die leeftijd zal overlijden?

Nee. De leeftijd waarop je ouder overleed, voorspelt niet wanneer jij zult overlijden. Bij zorgen over erfelijke aandoeningen of je gezondheid kun je advies vragen aan je huisarts.

Hoe kan ik stilstaan bij deze mijlpaal?

Je kunt herinneringen ophalen, foto's bekijken, een brief schrijven of met iemand praten die je ouder heeft gekend. Je kunt de dag ook gewoon vieren zoals je dat wilt. Er is geen verplichting om er iets bijzonders van te maken.

Bronnen:

Meer nieuws

20 oktFoto's van een stilgeboren kindje19 oktFamilie soms niet op de hoogte van overlijden: hoe kan dat?18 oktTNO onderzoekt veiligheid in grafkelders van Essenhof

Al het nieuws →

Goed om te weten

• Wat kost een uitvaart?
• Zoek een uitvaartondernemer in de bedrijvengids

Heb je een tip of aanvulling? Mail de redactie · Hoe wij bijwerken en corrigeren