Naar de inhoud

Home / Woordenlijst / Dodenwacht

Kennisbank

Dodenwacht

Komt terug op 1 onderwerp

Traditie van waken bij het lichaam van de overledene

Ceremonie

Een dodenwacht is het waken bij het lichaam van een overledene in de periode tussen het overlijden en de uitvaart. Familie, vrienden of leden van een geloofsgemeenschap blijven dan bij de overledene, soms dag en nacht. Iemand wordt zo niet alleen gelaten.

Deze traditie bestaat in veel culturen en religies. In de Joodse traditie heet het waken shmirah. Daar is het een religieuze plicht om tot de begrafenis bij de overledene te blijven, vaak met het lezen van psalmen. In islamitische gemeenschappen waken familieleden of leden van de moskee bij de overledene, met gebed. In Ierland is de wake bekend: een samenkomst waarin verdriet, herinneringen en soms ook verhalen en een lach samengaan. Ook in Nederland waakten families vroeger thuis bij de overledene.

Het waken heeft verschillende betekenissen. Het is een vorm van eerbetoon en bescherming. Maar het geeft nabestaanden ook tijd en ruimte om het overlijden echt te laten doordringen. Door bij iemand te zitten, te praten of gewoon stil te zijn, begint het afscheid al.

Hoe gaat dat in de praktijk?

Stel: je oma overlijdt thuis. Ze wordt opgebaard in haar eigen slaapkamer. De familie spreekt af om de nachten tot de uitvaart te verdelen. Steeds zitten er twee mensen bij oma. Er brandt een kaars, er ligt een fotoalbum en er staat koffie. Je neef en jij nemen samen een nacht. Jullie praten over vroeger, lachen om oude verhalen en zijn af en toe gewoon stil.

Achteraf zeg je dat die nacht een van de waardevolste momenten van het afscheid was. Je had echt de tijd om bij oma te zijn.

Waar moet je op letten?

  • Thuis opbaren maakt een dodenwacht in eigen omgeving mogelijk. Bespreek met de uitvaartondernemer wat daarvoor nodig is, zoals koeling.
  • Bij opbaring in een uitvaartcentrum: vraag of je er ook 's avonds of 's nachts kunt zijn.
  • Maak een rooster, zodat niemand te lang achter elkaar waakt.
  • Zorg goed voor jezelf: eet, drink en rust tussendoor.
  • Volg je een religieuze traditie? Overleg met je geloofsgemeenschap hoe het waken gebruikelijk is.

Veelgestelde vraag

Moet je dag en nacht waken om het goed te doen?

Nee. In sommige religieuze tradities is het waken tot de uitvaart wel een vaste plicht. Maar buiten die tradities is er geen goed of fout. Je kunt ook kiezen voor een paar uur op een avond, of alleen op het moment dat de familie samenkomt. Wat telt, is dat het waken past bij jullie en bij de overledene. Een kort, rustig moment samen kan net zo betekenisvol zijn als een hele nacht.

In het kort

Joodse traditie

Shmirah: waken is een religieuze plicht tot de begrafenis

Islamitisch

Nacht- en dagwacht door familieleden of gemeenteleden

Thuis

Thuisopbaring maakt dodenwacht in eigen omgeving mogelijk

Veelgestelde vragen hierover

Zie ook

Waar dit begrip terugkomt