Home / Woordenlijst / Leefsituatie en erfrecht
Kennisbank
Leefsituatie en erfrecht
Hoe de woonsituatie de erfrechtsituatie beïnvloedt
Juridisch
Je leefsituatie bepaalt voor een groot deel wie er van je erft als je geen testament hebt. Of je getrouwd bent, een geregistreerd partnerschap hebt, samenwoont, alleen woont of in een samengesteld gezin leeft, maakt voor het erfrecht veel verschil. Daarom is het goed om je situatie af en toe naast de regels te leggen.
Echtgenoten en geregistreerde partners worden in het Nederlandse erfrecht gelijk behandeld. Zonder testament erven zij samen met de kinderen, en de partner krijgt daarbij een sterke positie. Samenwoners zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap erven volgens de wet niets van elkaar, ook niet na lange tijd samen of met een samenlevingscontract. Alleen met een testament kun je je partner dan laten erven.
Ook in samengestelde gezinnen speelt dit. Stiefkinderen erven volgens de wet niet van een stiefouder. Wil je dat wel, dan moet je dat in een testament regelen. Na een scheiding erft je ex-partner niet meer van je, maar kinderen uit een eerdere relatie wel. Ook voor de erfbelasting kan je leefsituatie verschil maken. Een samenwonende partner kan onder voorwaarden als partner gelden voor de erfbelasting.
Hoe gaat dat in de praktijk?
Stel: Mark en Sanne wonen al twaalf jaar samen in een koophuis. Ze hebben een samenlevingscontract, maar daarin staat niets over overlijden, en ze hebben geen testament. Mark overlijdt onverwacht. Sanne blijkt volgens de wet niet zijn erfgenaam te zijn. Zijn ouders en zijn broer erven zijn deel van het huis. Sanne moet met hen in overleg over het huis, terwijl ze net haar partner heeft verloren.
Als Mark en Sanne een testament hadden laten maken, had Sanne zijn erfgenaam kunnen zijn. Een notaris had hen daarbij ook kunnen wijzen op de gevolgen voor de erfbelasting.
Waar moet je op letten?
- Woon je samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap? Een testament is dan de manier om je partner te laten erven.
- Een samenlevingscontract kan afspraken voor het overlijden bevatten, maar het vervangt geen testament.
- Heb je stiefkinderen die je wilt laten erven? Leg dat vast in een testament.
- Kijk je testament opnieuw na bij een grote verandering, zoals trouwen, scheiden of een nieuw kind.
- De voorwaarden voor erfbelasting voor samenwoners kunnen veranderen. Check de actuele regels bij de Belastingdienst.
Veelgestelde vraag
Erft mijn partner automatisch als we lang samenwonen?
Nee. Hoe lang jullie ook samenwonen, zonder huwelijk, geregistreerd partnerschap of testament erft je partner volgens de wet niets. Dat geldt ook als jullie samen kinderen hebben. Met een testament kun je dit wel regelen. Een notaris legt je uit welke mogelijkheden passen bij jouw situatie, en de Belastingdienst geeft de actuele regels voor de erfbelasting.
In het kort
Samenwoners
Geen automatisch erfrecht zonder testament
Geregistreerd partnerschap
Gelijkgesteld aan gehuwden voor erfrecht
Advies
Altijd een samenlevingscontract en testament opstellen