Naar de inhoud
Erfenis weigeren: Wat is het en hoe werkt het?
ErfrechtDossierErfbelasting en erfenis · 87 artikelen

Erfenis verwerpen of weigeren: hoe werkt het en wat zijn de gevolgen?

7 minuten lezenDoor Redactie Uitvaart-Platform.nl · nagekeken door Sfeerbeeld bij Erfenis verwerpen of weigeren: hoe werkt het en wat zijn de gevolgen?Amisha Mannak-SoeratramBijgewerkt

In het kort

  • Een erfenis verwerpen (ook wel weigeren of afstand doen) betekent: je krijgt niets uit de nalatenschap, maar je hoeft ook geen schulden te betalen.
  • Je verwerpt een erfenis met een verklaring bij de rechtbank, zelf of via een notaris. Daarvoor betaal je griffierecht.
  • Verwerpen is definitief. Je kunt het niet terugdraaien.
  • Twijfel je of er schulden zijn? Dan is beneficiair aanvaarden vaak een veiliger keuze.
  • Pas op met spullen meenemen of rekeningen betalen voordat je hebt gekozen. Dat kan tellen als zuiver aanvaarden.

Een erfenis verwerpen, weigeren of afstand doen: wanneer is dat verstandig, hoe gaat het in zijn werk en wat zijn de gevolgen? Je leest het stap voor stap, inclusief kosten, de positie van kinderen en de uitvaartkosten.

Een erfenis klinkt als iets positiefs, maar soms laat iemand vooral schulden na. Of je wilt om een andere reden niets met de nalatenschap te maken hebben. Dan kun je de erfenis verwerpen. In dit artikel lees je hoe dat werkt, wat de gevolgen zijn en waar je op moet letten.

Wat betekent een erfenis verwerpen?

Als iemand overlijdt, kiest iedere erfgenaam wat hij of zij met de erfenis doet. Er zijn drie mogelijkheden:

  1. Zuiver aanvaarden: je accepteert alle bezittingen én alle schulden. Zijn de schulden groter dan de bezittingen, dan kun je die in principe met je eigen geld moeten betalen.
  2. Beneficiair aanvaarden: je aanvaardt de erfenis, maar je hoeft schulden nooit met je eigen geld te betalen. Blijft er na het betalen van de schulden iets over, dan krijg je dat.
  3. Verwerpen: je wijst de erfenis helemaal af. Je krijgt niets en je bent ook niet aansprakelijk voor de schulden.

Verwerpen wordt in de volksmond ook wel erfenis weigeren, afwijzen of afstand doen van een erfenis genoemd. Juridisch is het steeds hetzelfde: verwerping van de nalatenschap.

Waarom zou je een erfenis verwerpen?

  • Schulden: de overledene laat meer schulden dan bezittingen na. Dit is de meest voorkomende reden.
  • Persoonlijke redenen: je had bijvoorbeeld geen contact meer met de overledene en wilt niet betrokken zijn bij de afwikkeling.
  • Een ingewikkelde nalatenschap: denk aan een onduidelijke administratie, conflicten in de familie of een bedrijf dat moet worden afgewikkeld.

Weet je nog niet zeker of er schulden zijn? Kies dan niet te snel voor verwerpen. Met beneficiair aanvaarden ben je ook beschermd tegen schulden, terwijl je een eventueel positief saldo toch krijgt.

Hoe verwerp je een erfenis? Stap voor stap

1. Doe nog niets met de spullen of het geld

Gedraag je niet als erfgenaam zolang je nog niet hebt gekozen. Neem geen geld op van de rekening van de overledene, betaal geen schuldeisers en neem geen spullen mee uit de woning om te houden, te verkopen of weg te geven. Dat kan worden gezien als zuiver aanvaarden. Daarna kun je niet meer verwerpen.

2. Breng de bezittingen en schulden in kaart

Probeer zo goed mogelijk te achterhalen wat er is: bankrekeningen, een huis, verzekeringen, maar ook leningen, rekeningen en belastingschulden. Een notaris kan je hierbij helpen.

3. Leg een verklaring af bij de rechtbank

Je verwerpt een erfenis met een schriftelijke verklaring bij de rechtbank in het arrondissement waar de overledene het laatst woonde. Het formulier vind je op rechtspraak.nl. Je kunt het zelf doen, of een notaris met een volmacht namens jou laten handelen. De rechtbank schrijft de verwerping in het openbare boedelregister in en je krijgt een akte.

4. Betaal het griffierecht

Voor de verklaring betaal je griffierecht. Volgens de Rechtspraak is dat €165 (in 2025 was het €160). Leggen meerdere erfgenamen samen dezelfde verklaring af, dan betalen ze één keer. Heb je een laag inkomen, dan hoef je onder voorwaarden geen griffierecht te betalen. Schakel je een notaris in, dan komen daar de kosten van de notaris bij.

Is er een termijn om een erfenis te verwerpen?

Er is geen vaste wettelijke termijn. Je mag dus de tijd nemen om uit te zoeken hoe de nalatenschap ervoor staat. Wel kan iemand anders, bijvoorbeeld een schuldeiser of mede-erfgenaam, de kantonrechter vragen om je een termijn te stellen. Kies je binnen die termijn niet, dan geld je als erfgenaam die zuiver heeft aanvaard. In de praktijk kiezen de meeste erfgenamen binnen een paar maanden.

Wat zijn de gevolgen van een erfenis verwerpen?

  • Je krijgt niets: geen geld, geen spullen, geen deel van een huis. Ook geen persoonlijke aandenkens, tenzij anderen je die later geven.
  • Je betaalt geen schulden van de overledene.
  • Het is definitief: je kunt een verwerping niet terugdraaien, ook niet als later blijkt dat er toch geld was.
  • Je erfdeel gaat naar een ander: is er geen testament, dan gaat jouw deel naar de volgende erfgenamen volgens de wet, bijvoorbeeld jouw kinderen. Is er wel een testament, dan bepaalt dat testament wie jouw deel krijgt.

Let op dat laatste punt. Verwerp je een erfenis met veel schulden, dan kunnen je kinderen erfgenaam worden. Zij moeten dan zelf ook kiezen. Zijn ze minderjarig, dan regel jij dat als ouder namens hen.

Erfenis verwerpen voor minderjarige kinderen

Een minderjarige kan een erfenis nooit zuiver aanvaarden. Als ouder of voogd kies je namens het kind voor beneficiair aanvaarden of verwerpen. Voor verwerpen heb je eerst toestemming van de kantonrechter nodig. Doe je als wettelijk vertegenwoordiger niets, dan geldt de erfenis na een bepaalde termijn als beneficiair aanvaard. Zo is een kind altijd beschermd tegen schulden.

En de kosten van de begrafenis of crematie?

Je mag de uitvaart regelen, ook als je nog niet weet of je de erfenis aanvaardt. Volgens de notarissen kan de uitvaart vaak betaald worden van de bankrekening van de overledene, als daar genoeg geld op staat. Neem daarvoor contact op met de bank.

Belangrijk: heb je zelf de opdracht voor de uitvaart gegeven, dan ben je in principe tegenover de uitvaartondernemer verantwoordelijk voor de rekening. Ook als je de erfenis later verwerpt. Twijfel je of er geld in de nalatenschap zit? Bespreek dit dan vóór het tekenen van de opdracht met de uitvaartondernemer of een notaris. Lees ook: wie betaalt de uitvaart als er geen erfenis is?

TIP: Klik hier om in contact te komen met de ondernemers in onze bedrijvengids waar wij mee samenwerken. Zij helpen je graag verder bij het regelen van een uitvaart en alles wat erbij komt kijken.

Beneficiair aanvaarden: het veilige alternatief

Weet je niet zeker of de schulden groter zijn dan de bezittingen? Dan is beneficiair aanvaarden vaak verstandiger dan verwerpen. Je bent dan niet met je eigen geld aansprakelijk voor schulden. Blijft er na het afwikkelen iets over, dan erf je dat gewoon. Wel moet de nalatenschap dan volgens vaste regels worden afgewikkeld (vereffend). Dat kost meer tijd en werk. Meer hierover lees je in ons artikel over beneficiair aanvaarden.

Heb je de erfenis al zuiver aanvaard en duikt er later een schuld op die je niet kende en ook niet had kunnen kennen? Dan kun je de kantonrechter vragen om de erfenis alsnog beneficiair te mogen aanvaarden. Dat verzoek moet je binnen drie maanden na het ontdekken van de schuld indienen.

Hulp nodig?

Een erfenis verwerpen is een grote beslissing. Twijfel je, laat je dan adviseren door een notaris of een erfrechtadvocaat. Je vindt specialisten in de categorie Erfrecht van onze bedrijvengids.

Veelgestelde vragen

Hoe verwerp ik een erfenis?

Je legt een schriftelijke verklaring van verwerping af bij de rechtbank in het gebied waar de overledene het laatst woonde. Dat kan zelf of via een notaris. Je betaalt daarvoor griffierecht.

Wat zijn de gevolgen als ik een erfenis verwerp?

Je krijgt niets uit de nalatenschap en je hoeft geen schulden te betalen. De verwerping is definitief. Je erfdeel gaat naar anderen, zonder testament vaak naar je eigen kinderen.

Kan ik afstand doen van een erfenis met schulden?

Ja. Juist bij schulden kiezen mensen vaak voor verwerpen. Weet je niet zeker hoe groot de schulden zijn, dan beschermt beneficiair aanvaarden je ook en houd je recht op wat er eventueel overblijft.

Moet ik de begrafenis betalen als ik de erfenis weiger?

Heb je zelf de opdracht aan de uitvaartondernemer gegeven, dan ben je in principe verantwoordelijk voor de rekening. Vaak kan de uitvaart wel van de rekening van de overledene worden betaald. Vraag bij twijfel advies aan een notaris.

Kan ik een verwerping terugdraaien?

Nee, een verwerping is onherroepelijk. Denk dus goed na en laat je bij twijfel adviseren.

Vragen die families hierover stellen

Ook vaak gevraagd

Wat kost het om een erfenis te verwerpen?

Je kunt een erfenis verwerpen of beneficiair aanvaarden met een verklaring bij de rechtbank. Daarvoor betaal je griffierecht, volgens rechtspraak.nl 165 euro per verklaring. Dienen alle erfgenamen samen één verklaring in, dan betalen ze één keer.

Heb je een laag inkomen, dan is het gratis als je een inkomensverklaring van de Raad voor Rechtsbijstand meestuurt. Je kunt de verklaring ook via een notaris laten afleggen; dan betaal je ook het tarief van de notaris. Neem geen spullen of geld uit de nalatenschap mee voordat je hebt gekozen.

Zie ook de woordenlijst: Zuivere aanvaarding.

Bekijk deze vraag

Hoe werkt de verdeling van een erfenis zonder testament?

Zonder testament bepaalt de wet wie erft. Dit heet wettelijke erfopvolging. De eerste groep erfgenamen is de partner samen met de kinderen. Zij erven elk een gelijk deel. Door de wettelijke verdeling krijgt de partner wel alle bezittingen en schulden. De kinderen krijgen een vordering op de partner, die meestal pas opeisbaar is als de partner overlijdt.

Zijn er geen partner en kinderen, dan erven de ouders en broers en zussen. Daarna komen de grootouders en hun afstammelingen, zoals ooms, tantes, neven en nichten, en daarna de overgrootouders.

Vind een erfrechtspecialist via onze bedrijvengids.

Bekijk deze vraag

Wat zijn de financiële gevolgen van overlijden voor de langstlevende partner?

Bij een gemeenschap van goederen is de helft van het gezamenlijke vermogen van de langstlevende partner; de andere helft hoort bij de nalatenschap. Zonder testament krijgt de partner volgens de wettelijke verdeling meestal alle bezittingen, en krijgen de kinderen een vordering.

Het inkomen kan dalen als de overledene een inkomen had. Een Anw-uitkering van de SVB krijg je alleen als je geboren bent vóór 1950, een kind jonger dan 18 hebt of minstens 45% arbeidsongeschikt bent, en je inkomen niet te hoog is. De AOW van de overledene stopt; soms krijg je eenmalig een overlijdensuitkering.

Bekijk deze vraag

Wat is de eerste stap bij het afwikkelen van een erfenis?

De eerste stap is via een notaris het Centraal Testamentenregister raadplegen om te controleren of er een testament is. Vervolgens stelt de notaris een verklaring van erfrecht op waarmee je bankrekeningen kunt deblokkeren.

Vind een erfrechtsspecialist via onze bedrijvengids.

Bekijk deze vraag

Alle vragen over erfrecht en testament

Een volgende stap

Erfdeelberekenaar

Reken uit wie wat erft volgens het Nederlandse erfrecht.

Open de erfdeelberekenaar →

Ondernemers in Erfrecht die hierbij kunnen helpen

Alle ondernemers in Erfrecht in de gids →

Getoond omdat dit artikel over dit onderwerp gaat. Geen commissie, geen bemiddeling; je neemt zelf contact op. De volgorde is alfabetisch.