
Erfenis regelen bij leven: stappenplan voor je nalatenschap
In het kort
- Regel je niets, dan bepaalt het wettelijk erfrecht wie wat erft.
- Met een testament bij de notaris leg je zelf vast wie je erfgenamen zijn en wie je executeur is.
- Een levenstestament regelt wie beslist als je dat zelf niet meer kunt.
- Maak een overzicht van je bezittingen, schulden, verzekeringen en uitvaartwensen, en vertel je naasten waar alles ligt.
Je erfenis regelen bij leven voorkomt onduidelijkheid en ruzie. In dit stappenplan lees je hoe je bezittingen in kaart brengt, een testament laat opstellen, een executeur kiest en je wensen vastlegt.
Je erfenis regelen bij leven zorgt ervoor dat je nalatenschap wordt verdeeld zoals jij dat wilt. Het voorkomt onduidelijkheid en ruzie, en het maakt het voor je nabestaanden een stuk makkelijker. In dit stappenplan lees je wat je kunt regelen en in welke volgorde.
Hoe werkt een erfenis als je niets regelt?
Heb je geen testament, dan geldt het wettelijk erfrecht. Ben je getrouwd of heb je een geregistreerd partnerschap en heb je kinderen, dan erven je partner en kinderen samen. Je partner krijgt dan in principe alle bezittingen. De kinderen krijgen een vordering op hun erfdeel, die ze meestal pas kunnen opeisen als ook de partner is overleden.
Woon je samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap? Dan erft je partner zonder testament niets. Ook stiefkinderen erven niet automatisch. Wil je weten wie volgens de wet wat erft? Probeer de erfdeelberekenaar.
Stap 1: Breng je bezittingen en schulden in kaart
Begin met een overzicht van alles wat je hebt:
- Woning en grond: je huis, een vakantiehuis of een perceel
- Bankrekeningen: betaalrekeningen, spaarrekeningen en deposito's
- Beleggingen: aandelen, obligaties en beleggingsfondsen
- Verzekeringen: levensverzekeringen, een uitvaartverzekering en lijfrentes
- Voertuigen: auto, motor, caravan of boot
- Waardevolle spullen: sieraden, kunst, antiek en verzamelingen
- Bedrijfsbelangen: een eigen onderneming of aandelen daarin
Zet daar je schulden tegenover, zoals een hypotheek, leningen, creditcardschulden en openstaande belastingen. Noteer ook je digitale zaken: online accounts, abonnementen en wachtwoordbeheer.
TIP: Klik hier om in contact te komen met de ondernemers in onze bedrijvengids waar wij mee samenwerken. Zij helpen je graag verder bij het regelen van een uitvaart en alles wat erbij komt kijken.
Stap 2: Laat een testament opstellen
In een testament leg je vast hoe je bezittingen na je overlijden worden verdeeld. In Nederland laat je een testament opstellen door een notaris. Die zorgt ervoor dat het rechtsgeldig is en registreert het in het Centraal Testamentenregister. Lees meer in wat is een testament en waar sluit je het af.
Bepaal je erfgenamen
Beslis wie je bezittingen erft. Dat kunnen familieleden zijn, maar ook vrienden of een goed doel. Je kunt:
- een legaat opnemen: een specifiek bezit of bedrag voor een bepaalde persoon, zoals een sieraad voor een kleindochter
- de rest verdelen in delen, bijvoorbeeld de helft voor je partner en de helft voor je kinderen
Houd er rekening mee dat kinderen altijd recht hebben op hun legitieme portie, een minimumdeel dat ze kunnen opeisen. De notaris legt uit wat dat in jouw situatie betekent.
Benoem een executeur
De executeur zorgt na je overlijden voor de afwikkeling: de uitvaart, het betalen van schulden en vaak ook het verdelen van de bezittingen. Kies iemand die je vertrouwt en die de taak aankan. Bespreek het vooraf met die persoon.
Persoonlijke spullen in een codicil
Losse spullen zoals sieraden, meubels of kleding kun je ook in een codicil vastleggen. Dat is een handgeschreven, ondertekende en gedateerde verklaring. Lees meer over wat een codicil inhoudt.
Stap 3: Regel een levenstestament
Een levenstestament gaat over de periode waarin je nog leeft, maar zelf geen beslissingen meer kunt nemen, bijvoorbeeld door dementie of een ongeval. Je wijst daarin een of meer gevolmachtigden aan die namens jou financiële en medische beslissingen mogen nemen. Je kunt ook wensen opnemen over je zorg. Ook een levenstestament laat je meestal door een notaris opstellen.
Stap 4: Denk na over schenken bij leven
Je kunt al tijdens je leven een deel van je vermogen schenken, bijvoorbeeld aan je kinderen of kleinkinderen. Voor schenkingen gelden jaarlijkse vrijstellingen, waardoor je onder voorwaarden belastingvrij kunt schenken. Leg schenkingen altijd schriftelijk vast om misverstanden te voorkomen. Wil je weten hoeveel erfbelasting je erfgenamen later betalen? Gebruik de erfbelastingcalculator. Bij een groter vermogen is advies van een notaris of fiscalist verstandig.
Stap 5: Leg je uitvaartwensen vast
Naast je erfenis is het fijn als je nabestaanden weten hoe jij je uitvaart voor je ziet. Denk aan begraven of cremeren, de locatie, muziek, bloemen en eventuele religieuze rituelen. Met de uitvaartplanner zet je je wensen stap voor stap op papier. Bespreek ze ook met je familie.
Stap 6: Informeer je naasten
Vertel je naasten bij welke notaris je testament ligt en wie je executeur is. Zorg dat ze weten waar ze belangrijke documenten vinden, zoals je levenstestament, polissen en het overzicht van bezittingen en schulden. Een open gesprek voorkomt verrassingen en conflicten na je overlijden.
Stap 7: Kijk je plannen regelmatig na
Je leven verandert, en je testament moet daarin meegaan. Kijk je regelingen na om de paar jaar en zeker na grote gebeurtenissen zoals een huwelijk, scheiding, geboorte, overlijden of de aankoop van een huis. Een wijziging van je testament laat je via de notaris doen. Lees ook waarom je je testament regelmatig nakijkt.
Ben je nabestaande en moet je een erfenis afwikkelen?
Dit stappenplan gaat over het regelen van je eigen erfenis. Moet je juist de nalatenschap van een overleden dierbare afhandelen? Lees dan nalatenschap afwikkelen, stap voor stap. Als executeur houd je het overzicht met het executeur dashboard.
Hoeveel erfbelasting betaal je? Alle vrijstellingen en tarieven voor 2026, met rekenvoorbeelden, lees je in erfbelasting 2026: tarieven en vrijstellingen. Je eigen situatie reken je uit met de gratis erfbelasting-calculator.
Veelgestelde vragen
Hoe regel je je erfenis?
Maak een overzicht van je bezittingen en schulden, laat een testament opstellen bij de notaris, benoem een executeur en vertel je naasten waar alles ligt. Kijk het geheel regelmatig na.
Wie erft er als er geen testament is?
Dan geldt het wettelijk erfrecht. Een echtgenoot of geregistreerd partner en de kinderen erven samen. Samenwonende partners zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap erven zonder testament niet.
Kun je zelf een testament schrijven?
Een volledig testament laat je in Nederland opstellen door een notaris. Alleen voor persoonlijke spullen kun je zelf een codicil schrijven.
Wat is het verschil tussen een testament en een levenstestament?
Een testament gaat over wat er na je overlijden met je bezittingen gebeurt. Een levenstestament gaat over wie beslissingen voor je neemt als je dat tijdens je leven zelf niet meer kunt.
Vragen die families hierover stellen
Ook vaak gevraagd
Wat is het stappenplan van Uitvaart-Platform.nl?
Het interactieve stappenplan op Uitvaart-Platform.nl bevat alle 23 stappen die geregeld moeten worden na een overlijden, verdeeld over vier fases. Je kunt elke stap afvinken en je voortgang wordt automatisch opgeslagen. Het stappenplan helpt nabestaanden om overzicht te bewaren in een overweldigende periode en zorgt dat er niets vergeten wordt.
💡 Open het gratis stappenplan nu.
Wat is een prematie of afscheid bij leven?
Een prematie is een afscheidsbijeenkomst die wordt gehouden terwijl de persoon om wie het gaat nog leeft. Meestal gaat het om iemand die ernstig ziek is. Familie en vrienden komen samen, delen herinneringen en spreken de persoon zelf toe, met muziek en vaak eten en drinken.
Wat bij een uitvaart achteraf wordt gezegd, hoort de persoon nu zelf. Een prematie vervangt de uitvaart niet; die komt er na het overlijden gewoon. Laat de persoon zelf bepalen of hij of zij dit wil, en houd de bijeenkomst kort als de energie beperkt is.
Zie ook de woordenlijst: Prematie.
Wat is een nalatenschap?
Een nalatenschap is alles wat een overledene achterlaat: bezittingen zoals geld, sieraden, onroerend goed en voertuigen, maar ook schulden. Erfgenamen erven beide tenzij zij de erfenis verwerpen.
Vind een nalatenschap specialist via onze bedrijvengids.
Hoe werkt de verdeling van een erfenis zonder testament?
Zonder testament bepaalt de wet wie erft. Dit heet wettelijke erfopvolging. De eerste groep erfgenamen is de partner samen met de kinderen. Zij erven elk een gelijk deel. Door de wettelijke verdeling krijgt de partner wel alle bezittingen en schulden. De kinderen krijgen een vordering op de partner, die meestal pas opeisbaar is als de partner overlijdt.
Zijn er geen partner en kinderen, dan erven de ouders en broers en zussen. Daarna komen de grootouders en hun afstammelingen, zoals ooms, tantes, neven en nichten, en daarna de overgrootouders.
Vind een erfrechtspecialist via onze bedrijvengids.
Een volgende stap
Erfdeelberekenaar
Reken uit wie wat erft volgens het Nederlandse erfrecht.
Open de erfdeelberekenaar →Ondernemers in Erfrecht die hierbij kunnen helpen
Alle ondernemers in Erfrecht in de gids →Getoond omdat dit artikel over dit onderwerp gaat. Geen commissie, geen bemiddeling; je neemt zelf contact op. De volgorde is alfabetisch.
