Naar de inhoud
Na zelfdoding blijven nabestaanden achter met vragen
NieuwsDossierSterftecijfers · 18 artikelen

Na zelfdoding blijven nabestaanden achter met vragen

6 minuten lezenDoor Amisha Mannak-SoeratramGepubliceerd

Na zelfdoding blijven nabestaanden vaak achter met verdriet en onbeantwoorde vragen. Wat betekent het verlies voor partners, kinderen en ouders en waar kunnen zij terecht?

Wanneer iemand door zelfdoding overlijdt, verandert het leven van de achterblijvers ingrijpend. Naast het verdriet blijven vaak vragen bestaan. Had het voorkomen kunnen worden? Zijn signalen gemist? En hoe moet je verder zonder iemand die zo'n grote rol in je leven speelde? Verhalen van nabestaanden laten zien hoe verschillend het verlies kan doorwerken, maar ook hoeveel vragen en onzekerheid kunnen blijven bestaan.

Ouders blijven achter met onbeantwoorde vragen

De ouders van de 24-jarige Marcelle Fransen verloren hun dochter door zelfdoding. Na haar overlijden bleven zij met vragen zitten over de hulp die zij van GGzE had ontvangen. Ze wilden weten wat er in de periode voor haar overlijden was gebeurd en of er mogelijk fouten waren gemaakt.

Lees ook: Een bedrijf erven: wat betekent dat voor de nabestaanden?

Voor nabestaanden is het verlies van een dierbare door zelfdoding vaak extra ingewikkeld. Naast verdriet kunnen schuldgevoelens, boosheid, machteloosheid en onzekerheid een rol spelen. Het zoeken naar antwoorden kan dan een belangrijk onderdeel worden van het rouwproces.

Na zelfdoding blijven nabestaanden achter met vragen
Na zelfdoding blijven nabestaanden achter met vragen

De ouders van Marcelle wilden niet alleen begrijpen wat er was gebeurd, maar ook weten of er anders gehandeld had kunnen worden.


Na zelfdoding blijven nabestaanden achter met vragen
Na zelfdoding blijven nabestaanden achter met vragen

Julia verloor haar man en bleef met twee jonge kinderen achter

Hoe ingrijpend de gevolgen van zelfdoding voor een gezin kunnen zijn, blijkt ook uit het verhaal van Julia van Herwaarden uit Kapelle. Zij verloor haar man toen zij 35 jaar was en bleef achter met hun twee dochters, Vivienne en Nina.

In een recent interview met De Gelderlander vertelt Julia over het verlies van haar man, inmiddels ongeveer tweeënhalf jaar geleden. Ze had nooit gedacht dat hij zichzelf van het leven zou beroven. De gedachte dat dit hem zou overkomen, had ze naar eigen zeggen niet gehad.

Haar verhaal laat een andere kant van zelfdoding zien. Niet alleen ouders, broers, zussen en vrienden verliezen iemand, ook partners moeten plotseling verder zonder hun levensmaatje. Voor kinderen betekent het dat een ouder er niet meer is bij alledaagse momenten, verjaardagen en belangrijke gebeurtenissen.

Julia verwoordt in het interview hoe anders rouw kan zijn dan ze vooraf had gedacht. Een verlies begrijpen en ermee leren leven blijken twee heel verschillende dingen.

Recht op inzage in het medisch dossier

Een van de vragen die nabestaanden kunnen hebben, is wat er precies in het medische dossier van hun overleden dierbare staat.

In Nederland geldt het medisch beroepsgeheim in principe ook na overlijden. Dat betekent dat ouders, partners of andere familieleden niet automatisch recht hebben op inzage in het volledige medische dossier.

Er bestaan wel uitzonderingen. Een nabestaande kan onder bepaalde voorwaarden inzage krijgen, bijvoorbeeld wanneer de overleden patiënt daarvoor bij leven toestemming heeft gegeven. Ook kan inzage mogelijk zijn wanneer sprake is van een zwaarwegend belang, zoals een concrete aanwijzing dat een zorgverlener mogelijk een ernstige fout heeft gemaakt.

De zorgverlener of zorginstelling moet daarbij zorgvuldig beoordelen of aan de wettelijke voorwaarden is voldaan. Het enkele feit dat iemand nabestaande is, is niet voldoende.

Wat kunnen nabestaanden doen als zij twijfelen over de zorg?

Wanneer familieleden vragen hebben over de behandeling of begeleiding van een overleden dierbare, zijn er verschillende mogelijkheden om duidelijkheid te proberen te krijgen.

Een eerste stap kan zijn om contact op te nemen met de zorginstelling. Nabestaanden kunnen vragen om een gesprek waarin het verloop van de behandeling wordt toegelicht. Daarbij kunnen zij hun vragen en zorgen zo concreet mogelijk formuleren.

Wanneer een gesprek onvoldoende duidelijkheid oplevert, kunnen zij een formele klacht indienen bij de zorginstelling. Iedere zorgaanbieder moet beschikken over een klachtenregeling en een klachtenfunctionaris die kan helpen bij het bespreken van een klacht.

Ook kunnen nabestaanden advies vragen aan een onafhankelijke patiëntenorganisatie of juridisch deskundige. Zeker wanneer zij vermoeden dat er sprake is geweest van een medische fout, kan juridische ondersteuning belangrijk zijn.

Wanneer kan een klacht bij het tuchtcollege worden ingediend?

In bepaalde situaties kunnen nabestaanden een klacht indienen bij het Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg.

Het medisch tuchtrecht is bedoeld om de kwaliteit van de individuele beroepsuitoefening van zorgverleners te bewaken. Het gaat daarbij om de vraag of een zorgverlener heeft gehandeld zoals van een redelijk bekwame beroepsbeoefenaar mocht worden verwacht.

Een klacht kan onder voorwaarden ook na het overlijden van een patiënt worden ingediend. Nabestaanden moeten daarbij wel voldoen aan de wettelijke eisen voor het indienen van een klacht.

Het tuchtcollege beoordeelt het handelen van de betrokken zorgverlener. Het is geen procedure om schadevergoeding te krijgen en ook geen algemene beoordeling van de zorginstelling.

De rol van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd

Wanneer nabestaanden ernstige zorgen hebben over de kwaliteit of veiligheid van de zorg, kunnen zij ook contact opnemen met de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).

De inspectie houdt toezicht op de kwaliteit en veiligheid van de gezondheidszorg. Zij kan signalen van patiënten en nabestaanden gebruiken bij haar toezicht en besluiten om een melding nader te onderzoeken.

Een melding bij de IGJ is niet hetzelfde als een persoonlijke klachtenprocedure. De inspectie behandelt geen individuele schadeclaims en kan niet namens nabestaanden vaststellen dat zij recht hebben op een bepaalde vergoeding.

Wel kunnen meldingen aanleiding geven om breder naar de kwaliteit van de zorg te kijken.

Rouwen na zelfdoding is vaak ingewikkeld

Naast het zoeken naar antwoorden moeten nabestaanden ook leren omgaan met het verlies. Dat kan een bijzonder zwaar proces zijn.

Na zelfdoding kunnen gevoelens van verdriet samengaan met boosheid, schaamte, schuld en onbegrip. Sommige nabestaanden blijven zichzelf afvragen of zij iets hadden kunnen doen. Anderen voelen behoefte om precies te weten wat er in de laatste periode is gebeurd.

Partners moeten soms in korte tijd allerlei praktische en emotionele verantwoordelijkheden overnemen. Wanneer er kinderen zijn, komt daar de moeilijke taak bij om hen te begeleiden bij het verlies van een ouder. Kinderen kunnen op verschillende leeftijden en momenten opnieuw vragen krijgen over wat er is gebeurd.

Niet iedereen rouwt op dezelfde manier. De ene persoon wil praten en antwoorden zoeken, terwijl een ander juist behoefte heeft aan rust en afstand. Ook binnen één gezin kunnen de reacties sterk verschillen.

Professionele begeleiding kan helpen om met deze gevoelens om te gaan. Er bestaan daarnaast organisaties en lotgenotengroepen die speciaal ondersteuning bieden aan mensen die iemand door zelfdoding hebben verloren.

Waar kunnen nabestaanden terecht?

Nabestaanden die na een zelfdoding met vragen blijven zitten, hoeven niet alles alleen uit te zoeken.

De huisarts kan een eerste aanspreekpunt zijn voor psychische ondersteuning en begeleiding bij rouw. Ook kunnen nabestaanden terecht bij gespecialiseerde rouwbegeleiders en organisaties die ervaring hebben met verlies door zelfdoding.

113 Zelfmoordpreventie biedt eveneens informatie en ondersteuning aan mensen die met zelfdoding te maken hebben gehad, waaronder naasten en nabestaanden. Via 113.nl is informatie en contact met hulpverleners en lotgenoten te vinden.

Antwoorden veranderen het verlies niet

De verhalen van de ouders van Marcelle en van Julia laten verschillende kanten van hetzelfde verlies zien. Waar de ene familie vooral op zoek is naar antwoorden over de verleende hulp, moet de andere leren verder te leven met het gemis van een partner en ouder.

Een antwoord neemt het verdriet niet weg. Maar het gevoel dat vragen serieus worden genomen en dat er openheid wordt gegeven, kan wel van betekenis zijn in de verwerking van het verlies.

Voor zorginstellingen ligt hier een belangrijke verantwoordelijkheid. Juist wanneer iemand door zelfdoding overlijdt, verdienen nabestaanden een zorgvuldige benadering, duidelijke informatie en ruimte om hun vragen te stellen.

Achter iedere zelfdoding blijven mensen achter. Ouders, partners, kinderen, familieleden en vrienden die ieder op hun eigen manier proberen te begrijpen wat er is gebeurd en hoe zij verder moeten.

Bronnen: 

Meer nieuws

Al het nieuws →

Goed om te weten

Heb je een tip of aanvulling? Mail de redactie · Hoe wij bijwerken en corrigeren

Een volgende stap

De nieuwsbrief

Artikelen, hulpmiddelen en verhalen over uitvaart, afscheid en rouw. Rustig van toon, hooguit een paar keer per maand.

Schrijf je in →