Een livestream kan ervoor zorgen dat familieleden en vrienden die niet bij een uitvaart aanwezig kunnen zijn toch afscheid kunnen nemen. Maar wat gebeurt er wanneer beelden van een uitvaart veel langer online blijven staan dan nabestaanden verwachten?

Dat is de kern van een rechtszaak in Oss. De uitvaart van een vrouw uit 2018 werd via internet uitgezonden. Een nabestaande ontdekte later dat de beelden nog online beschikbaar waren en dat de opname kon worden bekeken en gedownload. De kwestie roept belangrijke vragen op over privacy bij een uitvaart, toestemming voor een livestream en het bewaren van beelden van een afscheid.

Mag een uitvaart worden gelivestreamd?

Ja, een uitvaart kan worden gelivestreamd, maar daarover moeten vooraf duidelijke afspraken worden gemaakt. Nabestaanden moeten weten dat er wordt gefilmd, wie de beelden kan bekijken, of de dienst wordt opgenomen en hoe lang de beelden beschikbaar blijven.

Ook het verschil tussen een openbare en besloten livestream is belangrijk. Platforms voor kerkdiensten bieden tegenwoordig mogelijkheden om een livestream of opname af te schermen voor een beperkte groep kijkers.

De rechtszaak in Oss laat zien wat er kan gebeuren wanneer afspraken over een uitvaartlivestream onvoldoende duidelijk zijn vastgelegd.

TIP: Klik hier om in contact te komen met de ondernemers in onze bedrijvengids waar wij mee samenwerken. Zij helpen je graag verder bij het regelen van een uitvaart en alles wat erbij komt kijken.

Uitvaart uit 2018 bleef maanden online

De uitvaart van de moeder van de nabestaande vond plaats in 2018. De dienst werd destijds via internet uitgezonden. Volgens de berichtgeving bleef de opname vervolgens tot mei 2019 online beschikbaar.

De nabestaande ontdekte de beelden pas ongeveer een jaar later. Zij liet de opname daarna verwijderen.

De livestream was volgens de beschikbare informatie ongeveer twintig keer bekeken. De nabestaande maakte zich echter vooral zorgen over het feit dat de beelden ook konden worden gedownload.

Daarmee ontstaat een belangrijk verschil tussen een uitzending die alleen op een bepaald moment wordt bekeken en een opname die langere tijd beschikbaar blijft.

Een online opname kan immers worden opgeslagen en vervolgens buiten het oorspronkelijke platform worden verspreid.

Voor zover uit de beschikbare informatie blijkt, is er geen concreet bewijs dat de beelden daadwerkelijk verder zijn verspreid.

Wie gaf toestemming voor de livestream?

Een belangrijk onderdeel van de rechtszaak is de vraag of er toestemming was gegeven om de uitvaart online uit te zenden.

De betrokken Protestantse Gemeente gaf aan dat het destijds gebruikelijk was om uitvaarten te livestreamen. Er zou bovendien overleg zijn geweest met een dochter van de overledene.

Maar achteraf kon niet meer met zekerheid worden vastgesteld met welke dochter dat gesprek had plaatsgevonden.

Juist daar zit een belangrijke les voor de uitvaartbranche.

Een mondelinge afspraak over het filmen van een uitvaart is achteraf moeilijk te bewijzen.

Schriftelijke toestemming kan veel duidelijkheid geven over wat precies is afgesproken.

Privacy bij een uitvaart is extra belangrijk

Tijdens een uitvaart worden vaak persoonlijke onderwerpen besproken.

Denk aan:

• herinneringen aan de overledene;
• informatie over het leven van de overledene;
• persoonlijke omstandigheden;
• verhalen over ziekte of overlijden;
• namen van familieleden;
• toespraken van nabestaanden;
• gebeden en andere persoonlijke teksten;
• beelden van familie en vrienden.

Wanneer een uitvaart online wordt uitgezonden, kunnen deze gegevens een veel groter publiek bereiken dan de mensen die fysiek aanwezig zijn.

Daarom vraagt een livestream van een uitvaart om extra zorgvuldigheid.

Een uitvaart is geen gewone livestream

Een livestream van een sportwedstrijd, concert of evenement heeft een heel andere betekenis dan een livestream van een uitvaart.

Bij een uitvaart gaat het om een kwetsbaar moment voor nabestaanden. Mensen kunnen emotioneel zijn, persoonlijke verhalen vertellen of onverwacht herkenbaar in beeld komen.

Dat maakt het belangrijk om vooraf na te denken over de vraag:

Wie hoeft deze beelden eigenlijk te kunnen zien?

Wanneer alleen familieleden en enkele bekenden de livestream nodig hebben, is een openbare uitzending misschien helemaal niet noodzakelijk.

Openbare of besloten livestream?

Een van de belangrijkste keuzes is daarom of de livestream openbaar of besloten wordt aangeboden.

Bij Kerkdienst Gemist kunnen livestreams en opnames bijvoorbeeld afzonderlijk op openbaar of privé worden ingesteld. Een privé-uitzending kan worden afgeschermd voor geregistreerde gebruikers of via een beperkte link beschikbaar worden gemaakt.

Ook voor een specifieke rouw- of uitvaartdienst kan een tijdelijke privé-uitzending worden ingesteld.

Dat biedt nabestaanden meer controle over wie het afscheid kan volgen.

Ook de opname na afloop verdient aandacht

Een veelgemaakte denkfout kan zijn dat alleen de livestream zelf belangrijk is.

Maar wat gebeurt er na de uitvaart?

Wordt de opname automatisch opgeslagen?

Blijft deze online staan?

Wie kan hem later bekijken?

Kan de video worden gedownload?

En wanneer wordt de opname verwijderd?

Dat zijn vragen die vooraf moeten worden beantwoord.

Kerkdienst Gemist vermeldt bijvoorbeeld dat de beschikbaarheid van livestream en opname afzonderlijk kan worden ingesteld en dat bij opnames ook mogelijkheden bestaan om downloaden te blokkeren.

Toestemming moet duidelijk worden vastgelegd

De huidige richtlijnen van Kerkdienst Gemist adviseren bij een uitvaart overleg met de nabestaanden over de vraag of de plechtigheid mag worden uitgezonden en of deze voor iedereen of alleen voor een besloten groep toegankelijk mag zijn.

Ook wordt geadviseerd vast te leggen wie wel en niet in beeld mag komen en afspraken waar nodig schriftelijk te maken.

Dat is belangrijk omdat een uitvaart niet alleen de overledene betreft.

Ook nabestaanden, vrienden, sprekers en andere aanwezigen kunnen herkenbaar in beeld komen.

Niet iedereen hoeft herkenbaar in beeld

Bij een livestream kan bovendien worden nagedacht over de cameravoering.

Het is bijvoorbeeld niet noodzakelijk om alle aanwezigen voortdurend in beeld te brengen. Een camera die vooral gericht is op de spreker of voorganger kan voorkomen dat tientallen rouwende bezoekers onnodig herkenbaar worden opgenomen.

Kerkdienst Gemist adviseert bij uitzendingen onder meer om bezoekers niet herkenbaar in beeld te brengen en voorzichtig om te gaan met persoonlijke informatie die tijdens een dienst wordt genoemd.

Voor een uitvaart kan dat een belangrijk uitgangspunt zijn.

Wat als nabestaanden achteraf bezwaar hebben?

Een andere belangrijke vraag is wat er gebeurt wanneer een nabestaande pas na de uitvaart ontdekt dat de dienst online beschikbaar is.

Daarom is het verstandig om vooraf niet alleen toestemming te vragen, maar ook duidelijk te maken waar de beelden terechtkomen en hoe lang ze beschikbaar blijven.

Een nabestaande moet niet maanden later voor een verrassing komen te staan.

De digitale nalatenschap wordt steeds belangrijker

De kwestie rond de livestream laat zien dat de digitale kant van een uitvaart steeds belangrijker wordt.

Vroeger eindigde een uitvaart wanneer de kerk, aula of begraafplaats werd verlaten. Tegenwoordig kan een afscheid ook digitaal worden vastgelegd.

Daarmee ontstaat een vorm van digitale nalatenschap.

Foto's, video's, livestreams, rouwadvertenties en online condoleanceregisters kunnen allemaal onderdeel worden van de digitale herinnering aan iemand die is overleden.

Dat vraagt om nieuwe afspraken binnen de uitvaartbranche.

Livestream uitvaart: checklist voor nabestaanden

Overweeg je een livestream van een uitvaart? Bespreek dan vooraf minimaal deze punten:

1. Wie mag de livestream bekijken?
Iedereen of alleen familie en genodigden?

2. Wordt de dienst opgenomen?
Een livestream en een blijvende opname zijn niet hetzelfde.

3. Hoe lang blijft de opname online?
Maak hierover vooraf een duidelijke afspraak.

4. Kan de opname worden gedownload?
Controleer of deze mogelijkheid bestaat en of deze kan worden uitgeschakeld.

5. Wie komt er in beeld?
Niet iedere aanwezige hoeft herkenbaar te worden gefilmd.

6. Welke persoonlijke informatie wordt uitgesproken?
Bespreek vooraf of bepaalde onderwerpen beter buiten beeld of buiten de livestream kunnen blijven.

7. Is er schriftelijke toestemming?
Leg de afspraken vast, zodat later geen discussie ontstaat.

8. Wie verwijdert de opname?
Spreek af wie hiervoor verantwoordelijk is.

Wat kunnen uitvaartondernemers hiervan leren?

Voor uitvaartondernemers, kerken en crematoria is de belangrijkste les dat een livestream niet alleen een technische dienst is.

Het gaat ook om privacy, communicatie en vertrouwen.

Een goede werkwijze kan daarom bestaan uit een kort formulier waarin nabestaanden vooraf aangeven:

• of er gefilmd mag worden;
• of er live mag worden uitgezonden;
• wie de livestream mag bekijken;
• of er een opname mag worden gemaakt;
• hoe lang de opname beschikbaar blijft;
• of downloaden is toegestaan;
• welke personen niet in beeld mogen komen.

Zo weten alle betrokkenen vooraf waar ze aan toe zijn.

Een afscheid hoeft niet openbaar te zijn om waardevol te zijn

Een livestream kan juist enorm waardevol zijn.

Een kleinkind dat in het buitenland woont, een familielid dat ziek is of iemand die door omstandigheden niet kan reizen, kan dankzij een livestream toch aanwezig zijn bij het afscheid.

Het probleem is dus niet dat een uitvaart digitaal wordt uitgezonden.

De belangrijkste vraag is hoe dat gebeurt.

Een besloten livestream kan soms precies bieden wat een familie nodig heeft: de mogelijkheid om samen afscheid te nemen, zonder dat het afscheid automatisch voor iedereen op internet toegankelijk wordt.

De rechtszaak in Oss als belangrijke waarschuwing

De zaak in Oss laat zien dat afspraken over digitale beelden niet als een detail van een uitvaart mogen worden beschouwd.

Wanneer een opname maanden online blijft staan, kan een nabestaande zich geconfronteerd voelen met de vraag wie de beelden heeft gezien en wat ermee is gebeurd.

Zelfs wanneer uiteindelijk niet kan worden vastgesteld dat beelden verder zijn verspreid, kan het gevoel dat een intiem afscheid buiten de eigen controle online beschikbaar was, ingrijpend zijn.

Daarom is één uitgangspunt belangrijk:

Maak vóór de uitvaart duidelijke afspraken over livestreamen, opnemen, bewaren en verwijderen.

Een afscheid is een persoonlijk moment. Technologie kan helpen om mensen erbij te betrekken, maar mag niet betekenen dat nabestaanden de controle over dat persoonlijke moment verliezen.

Veelgestelde vragen over livestreams van uitvaarten

Mag een uitvaart online worden gelivestreamd?

Ja, een uitvaart kan online worden uitgezonden. Het is belangrijk om vooraf duidelijke afspraken te maken over toestemming, de doelgroep, het gebruik van beeld en geluid en de eventuele opname.

Is een openbare livestream van een uitvaart verstandig?

Dat hoeft niet. Wanneer alleen familie en vrienden de uitvaart op afstand willen volgen, kan een besloten livestream een geschiktere optie zijn.

Kunnen nabestaanden bepalen wie de uitvaart livestream kan bekijken?

Dat is afhankelijk van de gebruikte techniek en het platform. Bij sommige diensten kan een livestream of opname privé worden ingesteld of via een beperkte link worden gedeeld.

Hoe lang mag een opname van een uitvaart online blijven?

Daarvoor bestaat niet één algemene termijn die voor iedere situatie geldt. De bewaartermijn moet worden afgestemd op het doel van de opname en de gemaakte afspraken.

Mag een opname van een uitvaart worden gedownload?

Dat kan afhankelijk zijn van het platform. Sommige systemen bieden de mogelijkheid om downloaden van opnames te blokkeren.

Waarom is privacy bij een uitvaart zo belangrijk?

Tijdens een uitvaart kunnen zeer persoonlijke gegevens, herinneringen en emoties worden gedeeld. Daarom is het belangrijk zorgvuldig om te gaan met wie toegang krijgt tot de livestream en opname.

Bronnen

• Kerkdienst Gemist – AVG-richtlijnen voor kerken en uitvaarten
• Kerkdienst Gemist – Privé-uitzendingen en opnames
• Kerkdienst Gemist – Privé livestreamen
• Kerkdienst Gemist – Enkele privé-uitzending, onder meer voor rouw- en trouwdiensten
• Kerkdienst Gemist – Delen van uitzendingen en tijdelijke toegang

Wil jij jouw onderneming laten groeien met maximale online zichtbaarheid?Sluit je vandaag nog aan bij Uitvaart-Platform.nl en ervaar het verschil.Stuur een e-mail naar info@uitvaart-platform.nl met je contactgegevens,dan nemen wij spoedig contact met je op om de mogelijkheden te bespreken.