Rouw en verlies in een kinderfilm: onderschatten we kinderen?

Hoe praat je met kinderen over verlies, angst en loslaten? De nieuwe animatiefilm Wildwood laat zien hoe fantasie ruimte kan bieden aan grote emoties. Regisseur Travis Knight vindt dat volwassenen de belevingswereld van jonge kijkers niet moeten onderschatten.

Een animatiefilm vol pratende dieren, een geheimzinnig bos en een avontuurlijke zoektocht lijkt op het eerste gezicht vooral bedoeld om kinderen te vermaken. Toch schuilt achter Wildwood een verhaal over liefde, verlies en de moeilijke vraag wanneer je moet vasthouden en wanneer je iemand of iets moet loslaten.

De Amerikaanse regisseur Travis Knight, die aan het hoofd staat van animatiestudio LAIKA, wilde met de film ook ruimte geven aan gevoelens die niet altijd eenvoudig onder woorden te brengen zijn. In een interview over de productie vertelt hij dat thema's als rouw en verlies met zorg moesten worden behandeld. Volgens Knight hebben jonge kijkers net zo goed een complexe innerlijke wereld als volwassenen.

Fantasie als manier om moeilijke gevoelens te begrijpen

In Wildwood wordt de jonge Prue McKeel geconfronteerd met een ingrijpende gebeurtenis wanneer haar kleine broertje door een zwerm kraaien wordt meegenomen naar een mysterieus bos. Samen met haar klasgenoot Curtis gaat ze op zoek naar hem. Tijdens die tocht komen ze terecht in een wereld vol bijzondere wezens, gevaren en onverwachte bondgenoten.

Het avontuur vormt de basis voor een verhaal waarin liefde, angst, moed en verlies samenkomen. Volgens Knight kan fantasie helpen om moeilijke emoties een vorm te geven. Doordat het verhaal zich afspeelt in een andere wereld, kunnen kijkers gevoelens herkennen zonder dat ze rechtstreeks met hun eigen situatie worden geconfronteerd.

Dat kan een opening bieden voor gesprekken over onderwerpen die lastig zijn om zelf ter sprake te brengen. Een kind dat een personage ziet worstelen met verdriet of angst, kan bijvoorbeeld gemakkelijker vertellen wat een bepaalde scène bij hem of haar oproept.

Kinderen ervaren rouw op hun eigen manier

Wanneer een kind te maken krijgt met het overlijden van een ouder, broer, zus, grootouder of ander dierbaar persoon, kan het moeilijk zijn om uit te leggen wat er precies gebeurt. Kinderen kunnen verdriet op verschillende manieren uiten. Soms stellen ze veel vragen, soms trekken ze zich terug en soms lijken ze tussen verdrietige momenten door gewoon verder te spelen.

Dat betekent niet dat ze het verlies niet begrijpen of er geen last van hebben. Hun begrip en reacties kunnen veranderen naarmate ze ouder worden en de betekenis van het overlijden op een andere manier gaan begrijpen.

Verhalen, films en boeken kunnen helpen om gevoelens bespreekbaar te maken. Ze bieden een gedeeld vertrekpunt: je hoeft niet meteen over jezelf te praten, maar kunt eerst vragen wat je kind van een personage vindt of waarom een bepaalde gebeurtenis verdrietig is.

Daarbij is het belangrijk dat volwassenen ruimte laten voor de eigen reactie van het kind. Niet ieder kind wil praten en niet ieder verhaal sluit aan bij wat een kind op dat moment nodig heeft.

Over loslaten praten zonder verdriet weg te nemen

Een van de vragen die Wildwood oproept, is wanneer je moet loslaten en wat het kost om aan iets vast te houden. Dat zijn vragen die ook bij rouw een rol kunnen spelen.

Loslaten betekent bij verlies niet dat iemand vergeten moet worden. Herinneringen, gewoonten en de betekenis van een overleden dierbare kunnen deel blijven uitmaken van het leven. Tegelijkertijd kan het tijd kosten om een leven zonder die persoon vorm te geven.

Voor kinderen kan het helpen wanneer volwassenen duidelijk maken dat verdriet er mag zijn. Er hoeft niet meteen een oplossing te komen en een kind hoeft zich niet beter te voelen omdat er een mooi verhaal of een troostende boodschap wordt aangeboden. Soms is samen kijken, luisteren of herinneringen delen al voldoende om een gesprek te beginnen.

Niet iedere animatiefilm is geschikt voor ieder kind

Hoewel Wildwood thema's behandelt die ook voor kinderen herkenbaar kunnen zijn, is de film niet automatisch geschikt voor alle leeftijden. De fantasiewereld bevat ook spannende en gewelddadige elementen. De Nederlandse bioscoop Natlab waarschuwt onder meer voor angst bij kinderen jonger dan negen jaar. Ouders doen er daarom goed aan vooraf de inhoud en leeftijdswaarschuwingen te bekijken en rekening te houden met wat hun kind aankan.

De waarde van een film over verlies zit bovendien niet alleen in de boodschap die de makers willen overbrengen. Wat een kind eruit haalt, verschilt per leeftijd, ervaring en persoonlijke situatie.

Ruimte voor gesprekken over verlies

Met Wildwood wil Knight moeilijke gevoelens niet uit de weg gaan, maar ze op een zorgvuldige manier onderdeel maken van een avontuurlijk verhaal. Zijn uitgangspunt is dat jonge kijkers serieus genomen mogen worden in wat ze voelen en meemaken.

Dat is ook buiten de bioscoop een waardevolle gedachte. Kinderen hoeven niet tegen verdriet beschermd te worden door er nooit over te praten. Ze hebben vooral volwassenen nodig die eerlijk en op hun niveau uitleg geven, luisteren naar hun vragen en ruimte laten voor emoties waarvoor soms nog geen woorden bestaan.

Een film kan daarbij een aanleiding zijn, maar geen vervanging voor een gesprek of persoonlijke begeleiding wanneer een kind daar behoefte aan heeft.

Bronnen: Forbes Europe – interview met regisseur Travis Knight over Wildwood; Natlab – informatie over de film en leeftijdswaarschuwingen.