Rouwverlof: wat staat er in jouw cao?

Een dierbare verliezen heeft grote gevolgen. Naast het verdriet moeten er vaak allerlei praktische zaken worden geregeld. Misschien moet je een uitvaart organiseren, familie opvangen of simpelweg proberen om het verlies een plek te geven. Toch wordt van veel werknemers verwacht dat ze na een korte periode weer aan het werk gaan. Maar hoeveel tijd krijg je eigenlijk om te rouwen? En waar kun je terugvinden of je recht hebt op extra verlof?

In Nederland bestaat op dit moment geen algemeen wettelijk recht op betaald rouwverlof. Wel kunnen er afspraken zijn vastgelegd in de cao die voor jouw werk geldt, je arbeidsovereenkomst of het personeelsreglement. Het is daarom verstandig om te controleren welke regelingen voor jou van toepassing zijn.

Hoe weet je of er een cao voor jou geldt?

Een cao is een collectieve arbeidsovereenkomst waarin afspraken staan tussen werkgevers en werknemers over bijvoorbeeld salaris, werktijden, vakantiedagen en verlofregelingen.

Niet iedere werknemer valt automatisch onder dezelfde cao. Welke cao voor jou geldt, hangt af van je werkgever en de sector waarin je werkt.

Je kunt dit op verschillende manieren controleren:

• Bekijk je arbeidsovereenkomst. Vaak staat hierin vermeld welke cao op jouw dienstverband van toepassing is.

• Vraag het aan je werkgever. Je leidinggevende of de afdeling HR kan aangeven onder welke cao je valt.

• Controleer het personeelsreglement of intranet. Sommige werkgevers hebben de cao en aanvullende afspraken daar beschikbaar gemaakt.

• Neem contact op met je vakbond. Als je niet weet welke cao voor jou geldt, kan je vakbond je mogelijk verder helpen.

Als werknemer mag je de cao die op jouw arbeidsovereenkomst van toepassing is inzien.

Zo vind je de afspraken over rouwverlof in jouw cao

Heb je de juiste cao gevonden? Dan begint het zoeken naar de afspraken over verlof bij overlijden. Niet iedere cao gebruikt namelijk het woord rouwverlof. Soms staan de regelingen onder een andere naam.

Gebruik daarom de zoekfunctie in het cao-document (meestal Ctrl + F op een computer of de zoekfunctie in een pdf) en zoek op de volgende woorden:

• Rouwverlof: afspraken over extra tijd om een overlijden te verwerken.

• Bijzonder verlof: verlof voor bijzondere persoonlijke omstandigheden, waaronder soms een overlijden.

• Buitengewoon verlof: een andere benaming voor bijzonder verlof.

• Overlijden: hiermee vind je vaak de specifieke afspraken over het verlies van een familielid.

• Familieomstandigheden: soms staan de verlofregels onder deze algemene omschrijving.

• Uitvaart of begrafenis: hiermee vind je mogelijk afspraken over verlof op de dag van de uitvaart.

Let erop dat de afspraken niet altijd onder één artikel staan. Soms worden verlof bij overlijden en extra rouwverlof afzonderlijk geregeld.

Hoeveel dagen rouwverlof krijg je?

Dat verschilt per cao en werkgever. Er is geen algemeen aantal dagen dat voor iedereen geldt.

In sommige cao's is het aantal verlofdagen afhankelijk van de relatie tot de overledene. Het overlijden van een partner of kind kan bijvoorbeeld recht geven op een andere verlofregeling dan het overlijden van een grootouder, broer of zus.

Ook kan onderscheid worden gemaakt tussen verlof vanaf de dag van overlijden tot en met de uitvaart en verlof dat juist na de uitvaart kan worden opgenomen.

Controleer daarom niet alleen hoeveel dagen je krijgt, maar ook de voorwaarden. Let daarbij op de volgende vragen:

• Voor welke familieleden geldt de regeling?

• Hoeveel dagen verlof kun je opnemen?

• Is het verlof betaald of onbetaald?

• Moet je de verlofdagen direct na het overlijden opnemen?

• Kun je de dagen flexibel verdelen?

• Is er aanvullend verlof mogelijk als je meer tijd nodig hebt?

Sommige cao's bieden ruimte voor maatwerk of aanvullende afspraken met de werkgever.

Wat als er niets over rouwverlof in jouw cao staat?

Kun je geen afspraken over rouwverlof vinden? Dan betekent dit niet automatisch dat je geen mogelijkheden hebt.

Controleer ook je arbeidsovereenkomst en het personeelsreglement. Het kan zijn dat je werkgever aanvullende afspraken heeft gemaakt die niet rechtstreeks in de cao staan.

Daarnaast kun je met je werkgever bespreken of extra verlof mogelijk is. Denk bijvoorbeeld aan het opnemen van vakantiedagen, onbetaald verlof of een tijdelijke aanpassing van je werkzaamheden en werktijden.

Je kunt ook contact opnemen met je vakbond of HR-afdeling om te laten controleren welke mogelijkheden er zijn.

Calamiteitenverlof bij overlijden: wat is het verschil?

Naast eventuele afspraken over rouwverlof bestaat er in Nederland wettelijk geregeld calamiteitenverlof en kort verzuimverlof.

Dit verlof is bedoeld voor dringende, onverwachte persoonlijke situaties waarin je direct vrij moet nemen. Bij het overlijden van een direct familielid kan dit bijvoorbeeld nodig zijn om direct zaken te regelen.

Het verlof duurt zolang als redelijkerwijs nodig is om de dringende zaken te regelen. Tijdens calamiteitenverlof loopt je salaris in principe door. De wettelijke regeling is echter niet bedoeld als een langere periode om het verlies te verwerken.

Voor de periode daarna kunnen afspraken over bijzonder verlof, rouwverlof, vakantiedagen of onbetaald verlof een rol spelen.

CNV: veel werknemers weten niet waar ze recht op hebben

Dat het voor werknemers niet altijd duidelijk is welke verlofregelingen gelden, blijkt ook uit onderzoek van vakbond CNV. Onder 1.500 werknemers die in de afgelopen tien jaar een dierbare hebben verloren, wist 53 procent niet of er binnen de eigen cao afspraken over rouwverlof bestonden.

Tien procent van de ondervraagden gaf aan na het verlies van een dierbare in een burn-out terecht te zijn gekomen. Daarnaast had vier op de tien behoefte aan meer tijd om te rouwen dan vanuit het werk werd toegestaan.

CNV pleit daarom voor een wettelijk recht op twee weken flexibel opneembaar rouwverlof. De vakbond wil dat werknemers niet volledig afhankelijk zijn van de afspraken die per werkgever of cao verschillen.

Rouw vraagt om meer dan een paar vrije dagen

Het overlijden van een dierbare laat zich niet plannen. Sommige mensen willen na een paar dagen weer aan het werk, terwijl anderen veel langer nodig hebben om het dagelijks leven op te pakken. Ook kan het verdriet juist na de uitvaart sterker naar voren komen, wanneer de aandacht van de omgeving langzaam afneemt.

Het is daarom belangrijk om niet alleen te kijken naar het aantal verlofdagen, maar ook naar de ruimte die iemand daarna krijgt. Een gesprek met de werkgever over aangepaste werkzaamheden, flexibele werktijden of extra verlof kan helpen.

Heb je te maken met een overlijden? Wacht dan niet met het bespreken van je mogelijkheden totdat je verlofdagen bijna op zijn. Vraag tijdig welke afspraken voor jou gelden en geef aan wat je nodig hebt.

Veelgestelde vragen over rouwverlof

Is rouwverlof wettelijk geregeld in Nederland?

Nee, op dit moment bestaat er geen algemeen wettelijk recht op betaald rouwverlof. Wel kunnen in cao's, arbeidsovereenkomsten en personeelsreglementen afspraken zijn opgenomen.

Waar vind ik de afspraken over rouwverlof in mijn cao?

Zoek in je cao op woorden als rouwverlof, bijzonder verlof, buitengewoon verlof, overlijden en familieomstandigheden. De afspraken kunnen onder verschillende hoofdstukken staan.

Krijg ik betaald verlof bij het overlijden van mijn partner of ouder?

Dat hangt af van de wettelijke verlofregeling en de afspraken in jouw cao of arbeidsovereenkomst. Voor dringende zaken direct na een overlijden kan calamiteitenverlof gelden. Aanvullend verlof is afhankelijk van de afspraken die voor jou gelden.

Wat kan ik doen als ik meer tijd nodig heb om te rouwen?

Bespreek dit met je werkgever. Je kunt vragen naar extra bijzonder verlof, vakantiedagen, onbetaald verlof of tijdelijke aanpassingen in je werkzaamheden. Ook je vakbond of HR-afdeling kan je informeren over de mogelijkheden.

Geldt rouwverlof ook bij het overlijden van een vriend of vriendin?

Dat verschilt per cao en werkgever. Sommige regelingen beperken het verlof tot familieleden, terwijl andere werkgevers ruimte bieden voor verlof bij het overlijden van iemand met wie je een nauwe persoonlijke band had. Controleer de voorwaarden of bespreek je situatie met je werkgever.