Rouwen na zelfdoding: wat nabestaanden meemaken en waar je steun vindt

In het kort

• Rouw na zelfdoding is vaak extra zwaar en ingewikkeld. Verdriet, boosheid en schuldgevoel kunnen door elkaar lopen.
• De vraag "waarom?" blijft vaak onbeantwoord. Dat hoort erbij.
• Je bent niet schuldig aan de keuze van een ander.
• Ook als nabestaande kun je terecht bij 113 Zelfmoordpreventie: 0800-0113 of 113.nl.
• Lotgenoten en een rouwbegeleider kunnen helpen.

Iemand verloren door zelfdoding? Over schuldgevoel, boosheid, oordelen van anderen en waar je als nabestaande terechtkunt, met de ervaring van een uitvaartverzorger.

Een overlijden door zelfdoding zet de wereld van nabestaanden op z'n kop. Naast verdriet komen er vaak vragen, schuldgevoel, boosheid en soms schaamte. En dan zijn er nog de reacties van anderen. In dit artikel lees je wat veel nabestaanden meemaken, hoe een uitvaartverzorger naar zelfdoding kijkt en waar je steun kunt vinden.

Lees ook: Nieuwe regels erfbelasting: wat betekent dit voor jou?

Wat maak je mee als nabestaande na zelfdoding?

Iedereen rouwt anders, maar veel nabestaanden herkennen dit:

• Waarom? Je zoekt naar een verklaring, en vaak is die er niet, of niet helemaal.
• Schuldgevoel. Had ik iets moeten zien? Had ik het kunnen voorkomen?
• Boosheid. Op de overledene, op jezelf, op de hulpverlening of op de wereld.
• Schaamte en eenzaamheid. Er rust nog steeds een taboe op zelfdoding. Mensen weten vaak niet wat ze moeten zeggen.
• Schrik en beelden. Zeker als je de overledene zelf hebt gevonden.

Al deze gevoelens zijn normaal. Ze kunnen ook door elkaar heen lopen. Lees meer over schuldgevoel in schuldgevoel na een overlijden: hoe kom je los van 'had ik maar'?

Een uitvaartverzorger vertelt: "Wellicht moeten we minder snel oordelen"

In een column voor het uitvaartmagazine Uitvaart-Inside schreef een uitvaartverzorger over de keren dat ze bij een zelfdoding werden geroepen. Vaak begint zo'n dag als een gewone werkdag, met overlijdens van mensen op hoge leeftijd. Tot er een melding komt waarbij pas op locatie duidelijk wordt dat het om zelfdoding gaat. Bijvoorbeeld een vader van twee kinderen.

"Zelfdoding wordt door veel mensen 'laf' of 'egoïstisch' genoemd. Die mensen mogen zichzelf gelukkig prijzen dat ze geen idee hebben wat er is omgegaan in de hoofden van mensen die deze beslissing namen. Vaak uit wanhoop. Niet meer wetend wat te doen. Geen hulp, misschien niet meer de juiste mensen om zich heen. Voor hun gevoel niets meer om voor te leven. Als alles om je heen kapot is of je is afgenomen, hoe sterk sta je dan zelf in je schoenen? Wellicht moeten we iets minder snel oordelen."

Ook de verzorger zag hoeveel verdriet en boosheid er achterblijft. Bij een van de gezinnen wilden de vrouw en kinderen niet zien hoe hun man en vader werd weggehaald. Ze waren totaal overstuur, en ook boos. "Over het waarom mag je niet oordelen", schrijft de verzorger. "Maar het is triest dat iemand geen uitweg meer ziet."

Hoe ga je om met reacties van anderen?

Mensen om je heen weten vaak niet wat ze moeten zeggen. Sommigen zeggen niets, anderen zeggen iets kwetsends. Het kan helpen om zelf aan te geven wat je nodig hebt: "Je hoeft niets op te lossen, luister alleen." Jij bepaalt ook hoeveel je vertelt over de manier waarop iemand is overleden.

Waar vind je steun?

• 113 Zelfmoordpreventie heeft ook informatie en hulp voor nabestaanden. Bel gratis 0800-0113 of kijk op 113.nl.
• Je huisarts kan met je meedenken en je doorverwijzen.
• Lotgenoten: praten met mensen die hetzelfde hebben meegemaakt, kan veel herkenning geven.
• Een rouwbegeleider: je vindt ze bij rouwbegeleiding en nazorg in onze bedrijvengids.

Elk jaar is er ook een internationale herdenkingsdag voor nabestaanden na zelfdoding. Wil je weten hoe je iemand kunt helpen die zelf worstelt met doodsgedachten, lees dan vragen naar zelfmoordgedachten: zo ga je het gesprek aan.

Van de redactie: met dit artikel willen we niemand kwetsen. We vinden het onderwerp te belangrijk om te laten liggen. We oordelen niet, maar willen het bespreekbaar maken. Heb je zelf gedachten aan de dood? Praat erover. Bel 113 via 0800-0113 of chat anoniem via 113.nl.

Veelgestelde vragen

Is het normaal om boos te zijn na een zelfdoding?

Ja. Boosheid is een veelvoorkomend gevoel bij nabestaanden, naast verdriet en schuldgevoel. Je kunt iemand intens missen en tegelijk boos zijn.

Ben ik schuldig aan de zelfdoding van mijn naaste?

Nee. Zelfdoding heeft bijna altijd meerdere oorzaken. Achteraf zie je dingen die je toen niet wist. Praat over je schuldgevoel met iemand die je vertrouwt of met een hulpverlener.

Waar kan ik terecht als nabestaande na zelfdoding?

Bij 113 Zelfmoordpreventie (0800-0113), je huisarts, lotgenotengroepen en rouwbegeleiders.

Hoe vertel ik anderen dat iemand door zelfdoding is overleden?

Jij bepaalt wat je vertelt en aan wie. Je mag het kort houden, bijvoorbeeld: "Hij is overleden door zelfdoding. Ik wil er nu niet meer over zeggen."

Meer nieuws

2 novLicht op Noorderveld: een bijzondere gedenkavond2 novDrie kinderen verloren aan metabole ziekte2 novAllerzielen: waarom we op 2 november onze dierbaren herdenken

Al het nieuws →

Goed om te weten

• Internationale herdenkingsdag voor nabestaanden na zelfdoding: samen herinneren en steunen
• Rouwen na een abortus: omgaan met verdriet en waar je hulp vindt

Heb je een tip of aanvulling? Mail de redactie · Hoe wij bijwerken en corrigeren