Home / Woordenlijst / Eerstegraads familielid
Kennisbank
Eerstegraads familielid
Definitie van directe familieleden in erfrecht
Juridisch
Een eerstegraads familielid is iemand met wie je in de eerste graad bloedverwant bent: je ouders en je kinderen. Tussen jou en hen zit één generatie. Broers, zussen, grootouders en kleinkinderen zijn familie in de tweede graad. Ooms, tantes, neven en nichten zitten verder weg.
Je partner is geen bloedverwant en heeft dus formeel geen graad. Toch staat een echtgenoot of geregistreerd partner in het erfrecht en in de erfbelasting vaak op één lijn met de kinderen. Hoe ver je familie van iemand bent, maakt na een overlijden op verschillende plekken uit.
In het erfrecht bepaalt de familierelatie wie erft als er geen testament is. Eerst zijn dat de partner en de kinderen, daarna pas ouders, broers en zussen. Bij de erfbelasting hebben partners en kinderen een hogere vrijstelling en een lager tarief dan verdere familie. Ook bij verlof van je werk kan de familieband meetellen. Wat daar precies geldt, staat in je cao of arbeidsvoorwaarden.
Hoe gaat dat in de praktijk?
Stel: je vader overlijdt. Hij was getrouwd met je moeder en had geen testament. Je moeder en jij en je zus erven dan samen, volgens de wettelijke regels. Je oom, de broer van je vader, erft in deze situatie niets. Hij is familie in de derde graad van jou en in de tweede graad van je vader, maar de partner en kinderen gaan voor.
Bij de aangifte erfbelasting val jij als kind onder het gunstigere tarief. Had je vader een deel aan zijn broer nagelaten in een testament, dan betaalt die broer over zijn deel meer erfbelasting.
Waar moet je op letten?
- Graad van verwantschap en erfrecht zijn twee verschillende dingen. Wie erft, hangt ook af van een eventueel testament.
- Stiefkinderen zijn geen bloedverwanten. Ze erven niet automatisch, tenzij dit in een testament staat.
- Vrijstellingen en tarieven voor erfbelasting veranderen jaarlijks. Je vindt ze op de site van de Belastingdienst.
- Kijk voor verlof bij een overlijden in je cao of vraag het na bij je werkgever.
Veelgestelde vraag
Is mijn partner een eerstegraads familielid?
Formeel niet, want een partner is geen bloedverwant. Wel krijgt een echtgenoot of geregistreerd partner in het erfrecht en de erfbelasting een sterke positie, vaak gelijk aan die van kinderen. Voor samenwonenden zonder huwelijk of registratie gelden andere regels. Een notaris of de Belastingdienst kan je vertellen wat in jouw situatie geldt.
In het kort
Eerste graad
Partner, kinderen, ouders
Tweede graad
Broers, zussen, grootouders