Home / Woordenlijst / Spiritualiteit en uitvaart
Kennisbank
Spiritualiteit en uitvaart
De rol van spiritualiteit bij uitvaart en rouwverwerking
Religie
Spiritualiteit en uitvaart gaat over de rol die zingeving, geloof en verbondenheid spelen bij het afscheid en de rouw. Voor veel mensen helpt het om het overlijden een plek te geven in een groter geheel. Dat kan binnen een religie zijn, maar ook daarbuiten.
Sommige mensen vinden troost in het geloof in een hiernamaals of in wedergeboorte. Anderen voelen zich verbonden met de natuur, met voorouders of met iets wat ze niet goed kunnen benoemen. Weer anderen geloven niet in een leven na de dood, maar vinden betekenis in de herinneringen en in wat iemand heeft doorgegeven. Ook dat is een vorm van zingeving.
Bij een uitvaart kan spiritualiteit zichtbaar worden in teksten, muziek, gebeden, stiltes, kaarsen of rituelen. Een geestelijk verzorger, voorganger of humanistisch raadspersoon kan helpen om hier vorm aan te geven. Dat kan bij een religieuze uitvaart, maar ook bij een persoonlijke, niet-religieuze afscheidsdienst. Iedere traditie en ieder mens kijkt er anders naar, en dat verdient respect.
Hoe gaat dat in de praktijk?
Stel: je partner was niet aangesloten bij een kerk, maar mediteerde elke dag en hield van de stilte in het bos. Bij het afscheid wil je daar iets van laten zien. Samen met een uitvaartspreker kies je voor een dienst met een paar minuten stilte, een tekst over de natuur en een klankschaal.
Je schoonmoeder is katholiek en mist een gebed. In overleg is er tijdens de stilte ruimte voor ieder om op eigen wijze te bidden of te gedenken. Na afloop zegt ze dat ze zich ook gezien voelde.
Waar moet je op letten?
- Vraag naar de wensen en overtuigingen van de overledene, liefst al bij leven.
- Houd rekening met naasten die anders geloven. Een moment van stilte geeft iedereen ruimte.
- Vraag de uitvaartondernemer naar een voorganger, geestelijk verzorger of spreker die bij jullie past.
- Ook in de rouw na de uitvaart kan een geestelijk verzorger steun geven, los van welk geloof dan ook.
Veelgestelde vraag
Kan ik een geestelijk verzorger vragen als ik niet gelovig ben?
Ja. Geestelijk verzorgers werken met mensen van alle achtergronden, gelovig of niet. Ze helpen bij vragen over zin, verlies en afscheid. Je vindt ze onder meer in ziekenhuizen, hospices en verpleeghuizen, en soms ook in de eigen buurt. Je huisarts kan je de weg wijzen. Een gesprek verplicht je tot niets.
In het kort
Vormen
Christelijk, islamitisch, boeddhistisch, vrije spiritualiteit
Niet-religieus
Ook humanisten en atheïsten hebben spirituele behoeften
Begeleider
Geestelijk verzorger of humanistisch raadspersoon