Naar de inhoud
Blog 1: Uitvaartondernemer Marion - De kunst van het opbaren van een overledene
Opbaren & Verzorging

Een overledene opbaren: alle keuzes op een rij, uitgelegd door uitvaartbegeleider Marion

5 minuten lezenDoor Redactie Uitvaart-Platform.nl · nagekeken door Sfeerbeeld bij Een overledene opbaren: alle keuzes op een rij, uitgelegd door uitvaartbegeleider MarionAmisha Mannak-SoeratramBijgewerkt

In het kort

  • Opbaren betekent dat de overledene wordt verzorgd en neergelegd, zodat naasten afscheid kunnen nemen.
  • Je hebt keuzes in wanneer, waar, hoe en waarmee je opbaart.
  • Er is tijd. Een opbaring hoeft niet binnen een uur geregeld te zijn.
  • Het lichaam kan worden gekoeld, maar er zijn ook andere mogelijkheden, zoals thanatopraxie.
  • Je mag als familie meehelpen bij de laatste verzorging, op een manier die goed voelt.

Een overledene opbaren vraagt aandacht en tijd. Uitvaartbegeleider Marion Horvers legt uit welke keuzes je hebt: wanneer, waar, hoe en waarmee je je dierbare opbaart.

Voor het opbaren van een overleden dierbare is aandacht en tijd nodig. Persoonlijk vind ik dit een van de belangrijkste onderdelen van het afscheid nemen. Goed afscheid kunnen nemen, ook door je dierbare nog te zien, helpt in het rouwproces. Er moet dan ook niet te makkelijk over worden gedacht. Wat wil je dat er met jouw lichaam, of dat van jouw dierbare, gebeurt in de periode tussen het overlijden en de dag van het afscheid?

Wat is opbaren?

Opbaren is het verzorgen en neerleggen van een overledene in de periode tot de uitvaart. Dat kan thuis, in een rouwcentrum of op een andere plek. Zo hebben familie en vrienden de gelegenheid om nog bij de overledene te zijn en afscheid te nemen. Niet iedereen wil een opbaring. Ook dat is een keuze.

Informatie en keuzes

Als uitvaartbegeleider vind ik het belangrijk om families goed te informeren over de keuzes die er zijn. Het zijn keuzes die de naasten maken, niet de uitvaartbegeleider. Het opbaren gaat in stappen, en bij elke stap is er iets te kiezen. Ik merk vaak, ook tijdens informatiebijeenkomsten die ik hierover houd, dat mensen zich daar niet van bewust zijn. Wat is er dan te kiezen?

Wanneer?

Belangrijk: er is tijd. Er wordt vaak te snel gehandeld, maar een opbaring hoeft echt niet binnen een uur na het overlijden te gebeuren. Naasten mogen eerst wennen aan het idee dat hun dierbare er niet meer is. Misschien moet er nog familie langskomen. Neem dus ook voor het moment van opbaren de tijd, zodat je niet overvallen wordt.

Waar?

Waar wordt de overledene opgebaard? En is er wel een wens tot opbaring? Als die er is, is het belangrijk dat de naasten horen welke plekken er mogelijk zijn.

  • Thuis opbaren is de meest intieme vorm. Je kunt in je eigen tempo bij je dierbare zijn. Lees meer in de voordelen van thuisopbaring.
  • Een rouwcentrum of uitvaartcentrum is een goede keuze als je dit niet in huis wilt of kunt. De mogelijkheden voor bezoek verschillen per rouwcentrum.
  • Een andere plek die past bij de overledene en de familie. Een uitvaartbegeleider weet welke locaties er in de omgeving zijn.

Ook hier geldt: de familie maakt de keuze.

TIP: Klik hier om in contact te komen met de ondernemers in onze bedrijvengids waar wij mee samenwerken. Zij helpen je graag verder bij het regelen van een uitvaart en alles wat erbij komt kijken.

Hoe?

Hoe wordt de overledene opgebaard, en in wat? Er zijn allang meer keuzes dan de standaard kist:

  • Een kist die je persoonlijk maakt, bijvoorbeeld met een wrap of met tekeningen.
  • Een mand.
  • Een opbaarplank of opbaarschaal, in combinatie met een wade.

Wordt iemand begraven op een natuurbegraafplaats, dan zijn de keuzes beperkter dan bij een crematie. Ook in duurzame materialen is steeds meer mogelijk.

Waarmee? Koeling, thanatopraxie of niets

Om het lichaam goed te houden, zijn er meer mogelijkheden dan de bekende koelplaat.

  • Centrale koeling: is er geen wens voor een opbaring, dan wordt de overledene meestal in een koelcel bewaard.
  • Koelplaat of koelsysteem: bij een opbaring thuis of in een uitvaartcentrum wordt hier vaak voor gekozen. Doordat het lichaam gekoeld wordt, voelt het koud aan.
  • Thanatopraxie: een behandeling waarbij het lichaam wordt geconserveerd, ook wel lichte balseming genoemd. Koeling is dan niet nodig. Het lichaam neemt de temperatuur van de ruimte aan en voelt daardoor minder koud. Lees meer in de voordelen van thanatopraxie.
  • Niets doen: je kunt ook de natuur haar gang laten gaan. Ook dan is een opbaring thuis mogelijk. Weet wel dat het lichaam dan sneller achteruitgaat. Wij begeleiden zo'n opbaring stap voor stap. Soms combineren we dit met graszoden, die een verkoelende werking hebben, en een afbreekbare hoes.

De laatste verzorging

Al deze keuzes hebben één stap gemeen: de laatste verzorging. Het kan heel helend en warm zijn om daar als naaste een rol in te hebben. Dat kan zijn door er alleen bij te zijn en te kijken, door de sokken aan te trekken, of door de overledene te wassen en aan te kleden. Ik nodig de familie altijd uit om een rol te nemen waar zij zich prettig bij voelen. Ideeën vind je in 15 liefdevolle rituelen bij de laatste verzorging.

Ook hier is uitleg belangrijk. Bijvoorbeeld over het sluiten van de ogen en de mond. Voor de ogen gebruiken we meestal oogkapjes. Die zorgen dat de ogen hun natuurlijke vorm houden en gesloten blijven. Voor de mond kan een kinsteun worden gebruikt, maar het resultaat is vaak mooier met een hechting aan de binnenkant van de mond. Dat klinkt misschien eng, maar je ziet er niets van. De familie beslist altijd of zij dit wil.

Familie mag erbij zijn als wij dit doen, maar ik raad het meestal af. We hebben geen geheimen, maar niet alles hoeft je te zien. Mijn eigen graadmeter: ik had er zelf ook niet bij willen zijn bij mijn eigen vader.

Maak bewuste keuzes

Ik hoop dat je met deze blog een goed beeld hebt van wat er allemaal mogelijk is rond het opbaren van een overledene. Maak de keuzes die bij jullie passen, en maak ze in alle rust. Elke keuze is goed, zolang je die maar bewust maakt. Zoek je iemand die je hierbij helpt, kijk dan in de bedrijvengids bij opbaren en verzorging.

Blog geschreven door: Marion Horvers

Veelgestelde vragen

Hoe snel moet een overledene worden opgebaard?

Er is meer tijd dan veel mensen denken. Een opbaring hoeft niet direct na het overlijden te gebeuren. Bespreek met de uitvaartbegeleider wat nodig is en neem de tijd om te kiezen.

Waar kun je een overledene opbaren?

Thuis, in een rouwcentrum of uitvaartcentrum, of soms op een andere plek die bij de overledene past. Je kunt ook kiezen voor geen opbaring.

Moet een overledene gekoeld worden?

Meestal wordt het lichaam gekoeld. Met thanatopraxie is koeling niet nodig. Ook zonder koeling is een korte opbaring soms mogelijk, met goede begeleiding.

Mag je zelf helpen bij de verzorging van een overledene?

Ja. Je kunt helpen met wassen, aankleden of haren kammen, of er gewoon bij zijn. Doe alleen wat goed voelt.

Een volgende stap

Stappenplan na overlijden

Wat moet er wanneer gebeuren? Het stappenplan zet het voor je op een rij, van de eerste uren tot de weken erna.

Open het stappenplan →

Ondernemers in Opbaren & Verzorging die hierbij kunnen helpen

Alle ondernemers in Opbaren & Verzorging in de gids →

Getoond omdat dit artikel over dit onderwerp gaat. Geen commissie, geen bemiddeling; je neemt zelf contact op. De volgorde is alfabetisch.