Rouwen zonder dat er iemand is overleden: rouw om iemand die nog leeft of ander verlies

In het kort

• Rouw is een reactie op verlies. Dat verlies hoeft geen overlijden te zijn.
• Je kunt rouwen om iemand die nog leeft, bijvoorbeeld door dementie, ziekte, verslaving of een verbroken contact.
• Omdat de omgeving dit verlies vaak niet ziet, voel je je er soms alleen in.
• Erkennen wat je kwijt bent, is de eerste stap. Praten, schrijven en een eigen ritueel kunnen helpen.

Je kunt ook rouwen als er niemand is overleden: om iemand met dementie, een relatie, je gezondheid of je baan. Lees hoe deze rouw voelt en wat je kunt doen.

Bij rouw denk je meestal aan de dood. Aan iemand verliezen van wie je houdt. Dat is ook rouw. Maar je kunt net zo goed rouwen om iemand die nog leeft. Of om een toekomst die niet meer bestaat zoals je die voor je zag.

Misschien herken je het. Dat verdrietige, lege gevoel. Dat je jezelf even niet meer herkent. En dat terwijl er niemand is overleden. Wat is dat dan? Het antwoord: dat is rouw. Het is echt, en het verdient ruimte.

Rouw is meer dan afscheid van een persoon

Rouw is een reactie op verlies. Alles waar je aan gehecht bent, kun je verliezen. En dus kun je er ook om rouwen. Bijvoorbeeld om:

• een relatie die voorbij is, ook als jij het zelf hebt uitgemaakt;
• een kinderwens die niet uitkomt;
• een verhuizing of emigratie;
• je gezondheid, lichamelijk of mentaal;
• een burn-out, of het gevoel dat je jezelf kwijt bent;
• een vriendschap die verwaterde;
• een baan of carrière die je moest loslaten;
• een ouder die er nog is, maar door dementie of ziekte langzaam verdwijnt.

Soms rouw je zelfs om iets dat er nooit is geweest. Een droom die je moest opgeven. Een fijne jeugd die je nooit hebt gehad. Dat gemis kan net zo diep gaan als een afscheid.

TIP: Klik hier om in contact te komen met de ondernemers in onze bedrijvengids waar wij mee samenwerken. Zij helpen je graag verder bij het regelen van een uitvaart en alles wat erbij komt kijken.

Rouwen om iemand die nog leeft

Een bijzondere vorm van rouw is rouw om iemand die nog leeft. De persoon is er nog, maar de relatie zoals je die kende niet meer. Dat gebeurt bijvoorbeeld als:

• je vader of moeder dementie heeft en je steeds minder herkent;
• je partner door een hersenaandoening, ziekte of ongeluk een ander mens is geworden;
• een kind, broer of zus verslaafd is en je hem of haar kwijt voelt raken;
• het contact met een familielid is verbroken;
• iemand ongeneeslijk ziek is en je al afscheid aan het nemen bent.

Dit wordt ook wel levend verlies genoemd. Als je al rouwt voordat iemand overlijdt, heet dat ook wel anticiperende rouw. Het lastige is dat er geen moment van afscheid is. Er is geen uitvaart, geen kaart, geen condoleance. Je rouwt, terwijl je vaak ook nog zorgt. En soms schaam je je voor je verdriet, omdat de ander er toch nog is.

Weet dat dit heel normaal is. Je mag verdrietig zijn om wat je kwijt bent, en tegelijk blij zijn met wat er nog is. Zorg je voor iemand met dementie? Lees dan ook hoe je iemand met dementie vertelt dat een dierbare is overleden.

Hoe voelt rouwen zonder overlijden?

Het verwarrende aan deze rouw is dat je het gevoel wel hebt, maar het niet goed durft te benoemen. Misschien zeg je tegen jezelf:

• “Het valt wel mee, er is toch niemand dood?”
• “Andere mensen hebben het veel erger.”
• “Ik moet me niet aanstellen.”

Maar je lijf en je hart zeggen iets anders. Je bent moe, prikkelbaar, verdrietig of juist verdoofd. Je functioneert, maar je leeft niet echt. Je slaapt slecht of hebt een knoop in je buik. Dit is rouw. Onzichtbaar misschien, maar echt.

Waarom deze rouw vaak niet gezien wordt

Bij een overlijden weet je omgeving dat je verdriet hebt. Mensen sturen een kaart of vragen hoe het gaat. Bij ander verlies gebeurt dat veel minder. Een scheiding, een ontslag of een ouder met dementie: de omgeving gaat vaak gewoon door. Rouw die door anderen niet wordt erkend, voelt eenzaam. Juist daarom helpt het om het zelf wel te benoemen, en om tegen anderen te zeggen wat je nodig hebt.

Hoe ga je ermee om?

Er is geen stappenplan voor rouw. Ook niet bij een overlijden. Maar deze dingen kunnen helpen:

1. Erken je verlies

Durf te erkennen dat je iets kwijt bent. Ook als het niet tastbaar is. Ook als anderen het niet begrijpen.

2. Rouw op jouw manier

De een wil praten, de ander schrijven of wandelen. De een huilt, de ander trekt zich even terug. Het is allemaal goed.

3. Zet geen deadline op je rouw

Rouw gaat in golven. Soms denk je dat je er weer bent, en dan komt het toch weer binnen. Dat is normaal. Meer over hoe rouw verloopt, lees je in wat is rouwen en hoe werkt het rouwproces?

4. Zoek verbinding

Je hoeft dit niet alleen te dragen. Praat met een vriend of vriendin, een coach of therapeut. Of zoek lotgenoten, bijvoorbeeld andere mantelzorgers of mensen die hetzelfde hebben meegemaakt.

5. Maak het zichtbaar

Schrijf een brief, maak een tekening, bedenk een eigen ritueel of brand een kaarsje. Door iets te doen, geef je je gevoel een plek.

Wanneer zoek je hulp?

Rouw is geen ziekte. Maar soms loop je vast. Blijf je lange tijd somber, slaap je slecht, lukt je werk of dagelijks leven niet meer, of heb je het gevoel dat het niet beter wordt? Praat er dan over met je huisarts. Een rouwbegeleider of rouwtherapeut kan je ook helpen. Die vind je bij rouwbegeleiding en nazorg in onze bedrijvengids.

Rouw je om een specifiek verlies? Lees dan ook rouwen om het verlies van je baan of rouwen om je ex.

Tot slot: wees zacht voor jezelf

Rouw gaat niet over redelijkheid. Rouw gaat over liefde en over verlies. Waar liefde zit, zit ook de pijn van het loslaten. Je hoeft jezelf niet uit te leggen. Rouwen is geen zwakte. Het is een teken dat je iets of iemand echt belangrijk vond. Of dat nu een persoon, een toekomstbeeld of een stukje van jezelf was.

Veelgestelde vragen

Kun je rouwen om iemand die nog leeft?

Ja. Als iemand door dementie, ziekte, verslaving of een verbroken contact niet meer is wie hij of zij was, kun je daar echt om rouwen. Dit heet ook wel levend verlies.

Wat betekent rouwen?

Rouwen is de manier waarop je reageert op verlies en daar langzaam mee leert leven. Het gaat om gevoelens, gedachten en lichamelijke reacties, en het verloopt bij iedereen anders.

Welke emoties horen bij rouw?

Verdriet, gemis, boosheid, schuld, angst, opluchting of juist niets voelen. Al deze emoties kunnen bij rouw horen, ook door elkaar heen.

Hoe lang duurt rouw om ander verlies?

Daar is geen vaste duur voor. Rouw komt in golven en kan ook later terugkomen, bijvoorbeeld op belangrijke data. Als je na lange tijd nog steeds vastloopt, is het goed om hulp te zoeken.