Herbegraven na overlijden: wanneer mag dat?

Een overledene laten herbegraven omdat dat zijn laatste wens was. Het klinkt als iets wat nabestaanden zouden moeten kunnen regelen. Maar wat gebeurt er wanneer familieleden het daar niet over eens zijn en de rechthebbende op het graf geen toestemming geeft? De Raad van State heeft zich onlangs over zo'n familiekwestie gebogen. De hoogste bestuursrechter oordeelde dat het verzoek om een vader op een andere begraafplaats te herbegraven terecht was afgewezen.

De zaak speelde in Aarle-Rixtel. Een dochter wilde het graf van haar vader laten openen en hem laten herbegraven op natuurbegraafplaats Schoorsveld in Heeze. Volgens haar was dat de uitdrukkelijke wens van haar vader. Maar haar moeder was inmiddels ook in hetzelfde graf begraven en een van haar broers, die rechthebbende was op het graf, weigerde toestemming te geven.

Dochter wilde laatste wens van vader alsnog uitvoeren

De vader overleed op 8 oktober 2019 en werd begraven op de begraafplaats in Aarle-Rixtel. In zijn levenstestament en een bijgevoegd gespreksverslag over zijn uitvaartwensen werd gesproken over een mogelijke begrafenis op een natuurbegraafplaats, waaronder Schoorsveld in Heeze.

Na het overlijden van de moeder op 28 december 2022 werd zij bij haar echtgenoot in hetzelfde graf begraven. De dochter nam vervolgens de rol van executeur-afwikkelingsbewindvoerder over de nalatenschap van haar vader over. Zij vroeg de burgemeester om toestemming om haar vader op te graven en alsnog op Schoorsveld te begraven.

De burgemeester wees dat verzoek af. De dochter ging daartegen in beroep, maar kreeg ook bij de rechtbank geen gelijk. Vervolgens stapte zij naar de Raad van State.

Waarom mocht de vader niet worden herbegraven?

De Raad van State keek onder meer naar de vraag of voldoende duidelijk was dat de vader daadwerkelijk op natuurbegraafplaats Schoorsveld begraven wilde worden.

In de documenten stond dat vader en moeder waarschijnlijk voor een natuurbegraafplaats zouden kiezen en dat zij nog verschillende locaties wilden bezoeken. Volgens de Raad van State bleek daaruit onvoldoende dat de vader daadwerkelijk voor Schoorsveld had gekozen.

Daarnaast speelde de situatie van de moeder een belangrijke rol. Zij was inmiddels boven op haar echtgenoot in hetzelfde graf begraven. In haar gewijzigde testament had zij juist vastgelegd dat zij bij haar man in Aarle-Rixtel begraven wilde worden. Door alleen de vader te herbegraven, zou ook haar grafrust worden verstoord.

Ook de rechthebbende op het particuliere graf, een van de zonen, gaf geen toestemming voor de opgraving. Dat mocht de burgemeester meewegen bij de beslissing.

De Raad van State vond dat de belangen bij het behouden van de grafrust en het bijeenhouden van de ouders in hetzelfde graf in deze situatie zwaarder wogen. Het hoger beroep van de dochter werd ongegrond verklaard.

Kun je een overledene zomaar laten herbegraven?

Nee. Voor het opgraven en herbegraven van een overledene gelden wettelijke voorwaarden. Volgens artikel 29 van de Wet op de lijkbezorging is een vergunning van de burgemeester nodig van de gemeente waar het graf zich bevindt.

Gaat het om een particulier graf, dan is daarnaast toestemming nodig van de rechthebbende op dat graf. Dat is degene die volgens de grafakte het recht op het graf heeft. Een familielid of erfgenaam kan dus niet automatisch zelf bepalen dat een overledene wordt opgegraven.

Ook wanneer nabestaanden zich beroepen op de laatste wens van de overledene, betekent dat niet dat een verzoek altijd wordt toegewezen. De burgemeester moet de betrokken belangen afwegen. Daarbij spelen onder andere de omstandigheden van het verzoek, de grafrust en de rechten en belangen van andere betrokkenen een rol.

Hoe belangrijk is de laatste wens van een overledene?

In Nederland moet een uitvaart in beginsel plaatsvinden volgens de wens of vermoedelijke wens van de overledene. Dat staat in artikel 18 van de Wet op de lijkbezorging. Mensen kunnen hun wensen over de uitvaart ook vooraf schriftelijk vastleggen.

Toch laat deze uitspraak zien dat het vastleggen van een wens niet automatisch betekent dat die onder alle omstandigheden kan worden uitgevoerd. Zeker wanneer de wens niet concreet genoeg is vastgelegd of wanneer andere wettelijke en zwaarwegende belangen meespelen, kan de uitvoering ervan ingewikkeld worden.

Wie bijvoorbeeld op een specifieke natuurbegraafplaats begraven wil worden, doet er daarom verstandig aan die keuze zo duidelijk mogelijk vast te leggen en met naasten te bespreken. Alleen aangeven dat een natuurbegraafplaats de voorkeur heeft, kan later ruimte laten voor verschillende interpretaties.

Voorkom onduidelijkheid over uitvaartwensen

De familiekwestie in Aarle-Rixtel laat zien hoe belangrijk het is om uitvaartwensen niet alleen te bespreken, maar ook duidelijk vast te leggen. Dat geldt niet alleen voor de keuze tussen begraven en cremeren, maar ook voor de locatie, de manier van begraven en eventuele bijzondere wensen rondom het graf.

Door wensen vooraf met familie te bespreken en schriftelijk vast te leggen, kunnen nabestaanden later beter begrijpen wat iemand bedoeld heeft. Dat voorkomt niet ieder meningsverschil, maar kan wel veel onzekerheid en discussie voorkomen.

De uitspraak van de Raad van State maakt duidelijk dat een laatste wens belangrijk is, maar dat bij een verzoek tot herbegraven ook de grafrust en de belangen van andere nabestaanden zwaar kunnen meewegen.

Bron:

Raad van State – uitspraak 4 november 2026, ECLI:NL:RVS:2026:6502