Wie na een overlijden een erfenis moet afwikkelen, krijgt te maken met veel praktische, juridische en financiële zaken. Een woning moet mogelijk worden getaxeerd, bankrekeningen moeten worden uitgezocht en eventuele schulden moeten in kaart worden gebracht. Ook de aangifte erfbelasting hoort daarbij. Om nabestaanden meer tijd te geven, is de aangiftetermijn sinds 1 januari 2026 flink verruimd. In plaats van acht maanden hebben erfgenamen nu twintig maanden de tijd.
Dat klinkt als een flinke verbetering, maar de nieuwe termijn betekent niet dat alle zorgen verdwijnen. Een onvolledige aangifte, een verkeerde inschatting van de nalatenschap of onvoldoende kennis van de verantwoordelijkheden kan nog altijd vervelende financiële gevolgen hebben. Vooral voor een executeur is het belangrijk om te weten welke taken bij deze rol horen.
Lees ook: Goedkoopste crematie: De voordelen van een stille crematie
Van acht naar twintig maanden voor aangifte erfbelasting
Voorheen moesten nabestaanden in principe binnen acht maanden na een overlijden aangifte erfbelasting doen. In de praktijk bleek dat regelmatig lastig. De afwikkeling van een nalatenschap kan veel tijd kosten, zeker wanneer er een woning, ondernemingsvermogen, meerdere erfgenamen of ingewikkelde familieverhoudingen bij betrokken zijn.
Daarom is de aangiftetermijn verruimd naar twintig maanden. Deze nieuwe termijn geldt voor overlijdens op of na 1 januari 2026. Bij iemand die in 2025 of eerder is overleden, blijft de oude termijn van acht maanden gelden.
De Belastingdienst stuurt een aangiftebrief waarin de uiterste inleverdatum staat. Die datum is leidend. Het is dus verstandig om de brief goed te bewaren en de termijn direct te noteren.
Wanneer moet je belastingrente betalen?
De langere aangiftetermijn betekent ook dat het moment waarop belastingrente gaat lopen is verschoven. Voor overlijdens vanaf 1 januari 2026 begint de belastingrente in beginsel pas twintig maanden na de overlijdensdatum.
Voor 2026 bedraagt het belastingrentepercentage voor deze belasting 5 procent. Dat percentage kan in latere jaren veranderen.
Een voorbeeld: iemand overlijdt op 1 februari 2026. De aangifte erfbelasting moet in beginsel binnen zijn op de datum die twintig maanden later ligt. Wordt de aangifte pas daarna ingediend, dan kan belastingrente worden berekend vanaf het moment waarop de termijn is verstreken.
Let op: het gaat niet alleen om het tijdstip van indienen. De aangifte moet ook volledig en correct zijn. Als de Belastingdienst bij het vaststellen van de definitieve aanslag moet afwijken van de aangifte, bijvoorbeeld omdat gegevens ontbreken of onjuist zijn, kan eveneens belastingrente verschuldigd zijn.
De verruiming geeft dus meer tijd, maar maakt zorgvuldig aangifte doen niet minder belangrijk.
Wat betekent dit voor de executeur?
In een testament kan iemand een executeur benoemen. Deze persoon krijgt de taak om de nalatenschap af te wikkelen. Dat kan een familielid, vriend of professionele partij zijn.
De precieze bevoegdheden hangen af van het testament en het soort executeursbenoeming. Een executeur heeft doorgaans onder meer de taak om de bezittingen en schulden van de overledene in kaart te brengen, een boedelbeschrijving op te stellen en schulden uit de nalatenschap te betalen. Ook kan de executeur verantwoordelijk zijn voor het indienen van de aangifte erfbelasting en het betalen van de verschuldigde belasting uit de nalatenschap.
Dat is een behoorlijke verantwoordelijkheid. De executeur moet niet alleen zorgvuldig administreren, maar ook overzicht houden over inkomsten, uitgaven, openstaande rekeningen en eventuele verplichtingen tegenover erfgenamen en schuldeisers.
Niet iedere executeur heeft dezelfde bevoegdheden. Zo is een begrafenisexecuteur doorgaans alleen verantwoordelijk voor de uitvaart. Een gewone executeur heeft een bredere taak bij de afwikkeling van de nalatenschap. De verdeling van de erfenis ligt niet automatisch bij iedere executeur.
Kan een executeur persoonlijk aansprakelijk worden?
De rol van executeur brengt verantwoordelijkheden met zich mee, maar het is niet zo dat iemand automatisch persoonlijk opdraait voor alle schulden van de overledene wanneer hij of zij executeur is.
Wel kan een executeur onder omstandigheden aansprakelijk worden gesteld wanneer deze zijn wettelijke of testamentaire verplichtingen niet zorgvuldig nakomt en daardoor schade veroorzaakt. Ook gelden er bijzondere fiscale aansprakelijkheidsregels. Zo kan een executeur persoonlijk aansprakelijk zijn voor erfbelasting over verzwegen buitenlandse bezittingen wanneer hij daarvan wist of redelijkerwijs had kunnen weten.
Daarom is een goede administratie belangrijk. Bewaar facturen, bankafschriften, correspondentie en andere documenten die laten zien welke handelingen zijn uitgevoerd en welke bedragen zijn betaald.
Ook is het verstandig om bij twijfel tijdig een notaris of erfrechtadvocaat in te schakelen. Een executeur hoeft niet alle juridische en fiscale vraagstukken zelfstandig op te lossen.
Beneficiair aanvaarden: bescherming tegen onverwachte schulden
Niet alleen executeurs moeten voorzichtig zijn. Ook erfgenamen moeten goed nadenken voordat zij een erfenis aanvaarden.
Een nalatenschap bestaat namelijk niet alleen uit bezittingen. Er kunnen ook leningen, belastingschulden, openstaande facturen of andere verplichtingen zijn. Wanneer de schulden hoger blijken te zijn dan de bezittingen, kan een erfenis financieel ongunstig uitpakken.
Er zijn drie mogelijkheden:
Zuiver aanvaarden
Je accepteert de erfenis volledig, inclusief de bezittingen en schulden. Blijkt achteraf dat er meer schulden dan bezittingen zijn, dan kun je in beginsel ook met je eigen vermogen aansprakelijk zijn voor het tekort.
Beneficiair aanvaarden
Je aanvaardt de erfenis onder het voorrecht van boedelbeschrijving. De schulden moeten uit de nalatenschap worden betaald. Je bent in beginsel niet met je privévermogen aansprakelijk voor een eventueel tekort, zolang je de wettelijke regels voor de afwikkeling naleeft.
Verwerpen
Je weigert de erfenis volledig. Je ontvangt dan niets, maar bent ook niet verantwoordelijk voor de schulden uit de nalatenschap. Let op: door jouw verwerping kunnen andere familieleden, bijvoorbeeld je kinderen, vervolgens erfgenaam worden.
Beneficiair aanvaarden kan verstandig zijn wanneer je niet weet hoe de financiële situatie van de overledene eruitziet. Het betekent overigens niet dat je de erfenis direct kunt verdelen. Eerst moet de nalatenschap volgens de wettelijke regels worden afgewikkeld.
Meer tijd betekent niet dat je niets hoeft te doen
Hoewel de nieuwe termijn van twintig maanden meer ruimte biedt, is het verstandig om kort na het overlijden al met de afwikkeling te beginnen. Verzamel belangrijke documenten, breng bezittingen en schulden in kaart en controleer of er een testament is.
Ook is het verstandig om niet zomaar bezittingen van de overledene mee te nemen, te verkopen of onder erfgenamen te verdelen voordat duidelijk is hoe de nalatenschap ervoor staat. Bepaalde handelingen kunnen namelijk worden gezien als zuivere aanvaarding van de erfenis.
Wanneer er een woning of ander moeilijk te waarderen bezit in de nalatenschap zit, kan het bovendien tijd kosten om de juiste gegevens te verzamelen. Door tijdig te beginnen, voorkom je dat je tegen het einde van de aangiftetermijn alsnog belangrijke informatie moet opvragen.
Veelgestelde vragen over de nieuwe regels voor erfbelasting
Hoeveel tijd heb je vanaf 2026 voor aangifte erfbelasting?
Bij een overlijden op of na 1 januari 2026 hebben nabestaanden in beginsel twintig maanden de tijd om aangifte erfbelasting te doen. Bij overlijdens in 2025 of eerder geldt de oude termijn van acht maanden.
Hoe hoog is de belastingrente voor erfbelasting in 2026?
Het belastingrentepercentage bedraagt in 2026 5 procent. Het percentage kan veranderen. De Belastingdienst publiceert de actuele tarieven.
Moet ik belastingrente betalen als ik uitstel krijg?
Ja, uitstel betekent niet automatisch dat je geen belastingrente betaalt. Voor overlijdens vanaf 2026 kan belastingrente vanaf twintig maanden na het overlijden worden berekend, ook wanneer uitstel is verleend. Alleen in bijzondere situaties kan de aangiftetermijn worden verlengd zonder dat belastingrente wordt berekend.
Kan een executeur persoonlijk aansprakelijk worden gesteld?
Dat kan onder bepaalde omstandigheden. Een executeur kan aansprakelijk zijn wanneer hij of zij verplichtingen niet zorgvuldig nakomt en daardoor schade veroorzaakt. Er gelden daarnaast specifieke fiscale aansprakelijkheidsregels. Een executeur is niet automatisch persoonlijk verantwoordelijk voor alle schulden van de overledene.
Wat is beneficiair aanvaarden?
Bij beneficiaire aanvaarding accepteer je de erfenis onder het voorrecht van boedelbeschrijving. Schulden worden uit de nalatenschap betaald. Je bent in beginsel niet met je eigen vermogen aansprakelijk voor eventuele resterende schulden, zolang je de wettelijke afwikkelingsregels naleeft.
Wat gebeurt er als ik te laat aangifte erfbelasting doe?
Wanneer de aangifte na de wettelijke termijn binnenkomt, kan de Belastingdienst belastingrente berekenen. Als je na een herinnering en aanmaning nog steeds geen aangifte doet, kan ook een boete volgen.
Geldt de nieuwe termijn ook voor iemand die in 2025 is overleden?
Nee. De termijn van twintig maanden geldt voor overlijdens op of na 1 januari 2026. Bij een overlijden in 2025 of eerder blijft de aangiftetermijn van acht maanden gelden.
Bronnen
Meer nieuws
5 novWie krijgt jouw huis als je overlijdt?
5 novUitvaartverzekering dekt niet alles: wie betaalt het verschil?
5 novLAT-partner kan toch erfgenaam blijven na relatie op afstandGoed om te weten
Heb je een tip of aanvulling? Mail de redactie · Hoe wij bijwerken en corrigeren
Een volgende stap
De nieuwsbrief
Artikelen, hulpmiddelen en verhalen over uitvaart, afscheid en rouw. Rustig van toon, hooguit een paar keer per maand.
Schrijf je in →Ondernemers in Erfrecht die hierbij kunnen helpen
Alle ondernemers in Erfrecht in de gids →Getoond omdat dit artikel over dit onderwerp gaat. Geen commissie, geen bemiddeling; je neemt zelf contact op. De volgorde is alfabetisch.
