
Dua voor overledenen: islamitische uitvaartgebeden uitgelegd
In het kort
- Bij het horen van een overlijden zeggen moslims: Inna lillahi wa inna ilayhi raji'un.
- Het belangrijkste gebed is het Janazah-gebed, het gezamenlijke gebed voor de overledene vóór de begrafenis.
- In het Janazah-gebed worden de Al-Fatiha, een zegenbede voor de Profeet en een dua voor de overledene uitgesproken.
- Ook bij een bezoek aan de begraafplaats is er een vaste groet en dua voor de overledenen.
Welke dua zeg je voor een overledene, en welke gebeden klinken bij een islamitische uitvaart? Uitleg over Inna lillahi, het Janazah-gebed en de dua bij de begraafplaats.
Bij een islamitische uitvaart staat gebed centraal. Er klinkt geen muziek, maar wel smeekbeden voor de overledene en woorden van troost voor de nabestaanden. In dit artikel lees je welke gebeden en dua's (smeekbeden) gebruikelijk zijn, wat ze betekenen en wanneer ze worden uitgesproken.
Wat zeg je bij een overlijden in de islam?
Wanneer een moslim hoort dat iemand is overleden, zegt hij of zij: Inna lillahi wa inna ilayhi raji'un. Dat betekent: 'Wij behoren toe aan Allah en tot Hem keren wij terug.' Deze woorden komen uit de Koran en drukken uit dat het leven een geschenk van God is en dat ieder mens uiteindelijk naar Hem terugkeert.
Daarnaast wensen mensen de familie sterkte en vragen ze Allah om genade voor de overledene, bijvoorbeeld met Allahumma ghfir lahu warhamhu: 'O Allah, vergeef hem en wees hem genadig.' Voor een vrouw wordt het lahaa warhamhaa. Wil je iemand in een andere taal condoleren, kijk dan bij gecondoleerd zeggen in verschillende talen.
Het Janazah-gebed: het gebed voor de overledene
Het Janazah-gebed (salat al-janazah) is het belangrijkste gebed bij een islamitische uitvaart. Het is een gezamenlijk gebed waarin de aanwezigen Allah om vergeving en genade vragen voor de overledene. Het wordt meestal in of bij de moskee of op de begraafplaats gebeden, kort voordat de overledene wordt begraven.
Het Janazah-gebed verschilt van de dagelijkse gebeden. Het wordt staand gebeden, zonder buigen of neerknielen. Een imam of ander gemeenschapslid gaat voor, de overledene ligt voor de gelovigen.
Hoe verloopt het Janazah-gebed?
Het gebed bestaat uit vier keer Allahu akbar (takbir). Na elke takbir volgt een vast onderdeel:
- Na de eerste takbir: de Al-Fatiha, het openingshoofdstuk van de Koran.
- Na de tweede takbir: een zegenbede voor de profeet Mohammed, dezelfde als in het dagelijkse gebed.
- Na de derde takbir: een persoonlijke dua voor de overledene, waarin om vergeving, genade en een goede plek in het hiernamaals wordt gevraagd.
- Na de vierde takbir: een korte dua voor alle moslims, gevolgd door de afsluitende vredesgroet (salam).
Afhankelijk van de wetschool en de gemeenschap kunnen kleine onderdelen anders zijn. De imam of de moskee legt je graag uit hoe het in jouw gemeenschap gaat.
Dua voor overledenen
Een dua is een persoonlijke smeekbede. Er zijn veel dua's voor overledenen, en je mag ook in je eigen woorden en in je eigen taal bidden. De kern is steeds hetzelfde: je vraagt Allah om vergeving voor de overledene, om genade, om licht en ruimte in het graf en om een plek in het paradijs.
Een veelgebruikte, korte dua is:
Allahumma ghfir lahu warhamhu, wa 'aafihi wa'fu 'anhu
'O Allah, vergeef hem, wees hem genadig, geef hem rust en vergeef hem zijn fouten.'
Deze dua wordt ook vaak uitgesproken na de derde takbir van het Janazah-gebed. Nabestaanden blijven ook na de uitvaart bidden voor hun dierbare, bijvoorbeeld bij het grafbezoek of na het dagelijkse gebed.
Dua bij de begraafplaats
Wie een islamitische begraafplaats bezoekt, begroet de overledenen. Een bekende groet is:
As-salamu 'alaykum ahl ad-diyar min al-mu'minin wal-muslimin, wa inna in sha Allahu bikum lahiqun
'Vrede zij met jullie, bewoners van deze woningen, gelovigen en moslims. En wij zullen, als Allah het wil, bij jullie komen.'
Daarna kun je een persoonlijke dua doen voor de overledene. Veel moslims reciteren bij het graf ook de Al-Fatiha of andere verzen uit de Koran. Na de begrafenis blijven de aanwezigen vaak nog even bij het graf om te bidden dat de overledene standvastig blijft bij de ondervraging in het graf.
TIP: Klik hier om in contact te komen met de ondernemers in onze bedrijvengids waar wij mee samenwerken. Zij helpen je graag verder bij het regelen van een uitvaart en alles wat erbij komt kijken.
Welke rol spelen Koranverzen?
Naast de vaste gebeden worden er rond een overlijden vaak verzen uit de Koran gereciteerd, bijvoorbeeld in het sterfhuis of bij bijeenkomsten in de dagen na de uitvaart. Welke verzen dat zijn, verschilt per familie en gemeenschap. De Al-Fatiha is de bekendste en wordt in vrijwel alle gemeenschappen gebruikt.
Gebed als onderdeel van de hele uitvaart
De gebeden staan niet los van de rest van de uitvaart. Ze horen bij een geheel van gebruiken: de rituele wassing, het hullen in witte doeken, een snelle begrafenis en de rouwperiode daarna. Meer daarover lees je in de gebruiken en rituelen bij een islamitische uitvaart en in geen muziek, wel gebeden.
Zoek je een uitvaartondernemer met ervaring in islamitische uitvaarten? In onze gids vind je uitvaartondernemingen bij jou in de buurt.
Veelgestelde vragen
Welke dua zeg je voor een overledene?
Een veelgebruikte dua is Allahumma ghfir lahu warhamhu: 'O Allah, vergeef hem en wees hem genadig.' Je mag ook in je eigen woorden en in je eigen taal bidden om vergeving en genade voor de overledene.
Wat zeg je als iemand overlijdt in de islam?
Je zegt Inna lillahi wa inna ilayhi raji'un: 'Wij behoren toe aan Allah en tot Hem keren wij terug.' Daarna wens je de familie sterkte en bid je voor de overledene.
Welke dua zeg je bij de begraafplaats?
Bij binnenkomst groet je de overledenen met As-salamu 'alaykum ahl ad-diyar min al-mu'minin wal-muslimin. Daarna doe je een persoonlijke dua of reciteer je de Al-Fatiha.
Mogen niet-moslims bij het Janazah-gebed zijn?
Niet-moslims kunnen er vaak bij aanwezig zijn, al bidden ze meestal niet mee. Vraag bij twijfel de familie of de moskee wat gebruikelijk is.
Vragen die families hierover stellen
Ook vaak gevraagd
Hoe verloopt een islamitische uitvaart?
Bij een islamitische uitvaart gelden duidelijke religieuze regels. Het lichaam wordt gewassen (ghusl) en in een witte lijkwade gewikkeld (kafan). Crematie is niet toegestaan. Begraving vindt plaats op een islamitische begraafplaats of afdeling, met het gezicht richting Mekka.
De begrafenis vindt bij voorkeur zo snel mogelijk plaats, liefst binnen 24 uur. In Nederland mag je normaal niet eerder begraven dan 36 uur na het overlijden. Voor een eerdere begrafenis is toestemming nodig van de officier van justitie en de burgemeester. De uitvaartondernemer kan dit voor je aanvragen.
💡 Zie ook de woordenlijst: Islamitische uitvaart.
Zijn er speciale eisen bij een islamitische of joodse uitvaart?
Bij islamitische uitvaarten is een aparte ruimte voor mannen en vrouwen soms vereist. Schakel een uitvaartondernemer in die ervaring heeft met religieuze uitvaarten voor advies over geschikte locaties.
Vind gespecialiseerde uitvaartondernemers via onze bedrijvengids.
Wat zijn islamitische uitvaartrituelen?
Bij een islamitische uitvaart wordt het lichaam gewassen (ghusl), ingepakt in witte doeken (kafan) en zo snel mogelijk begraven bij voorkeur binnen 24 uur. Crematie is niet toegestaan. Begraving vindt plaats op een islamitische begraafplaats.
Zijn er islamitische begraafplaatsen in Nederland?
Ja, in Nederland zijn meerdere islamitische begraafplaatsen. De grootste is Maqbara Rawdah Al Moslimin in Arnhem, die in 2023 opende. Daar is eeuwigdurende grafrust mogelijk, zoals de islam voorschrijft.
Ook veel gemeentelijke begraafplaatsen hebben een islamitisch vak, waar graven op Mekka zijn gericht. Vraag bij je gemeente of een islamitische uitvaartondernemer naar de mogelijkheden in de buurt.
Vind islamitische uitvaartondernemers via onze bedrijvengids.
Een volgende stap
Uitvaartplanner
Leg stap voor stap vast wat je wilt, van de muziek tot de bloemen. Kosteloos en zonder aanmelden.
Open de uitvaartplanner →Zoek zelf een specialist
Bekijk ondernemers in Rituelen & Tradities in de bedrijvengidsIn de categorie Rituelen & Tradities vind je ondernemers die bij dit onderwerp passen. Zodra een ondernemer zich heeft aangemeld en door ons is gecontroleerd, staat het profiel hier.