Naar de inhoud
Hoe duurzaam is natuurbegraven eigenlijk?
Begraafplaats & Crematorium

Hoe duurzaam is natuurbegraven eigenlijk?

5 minuten lezenDoor Redactie Uitvaart-Platform.nl · nagekeken door Sfeerbeeld bij Hoe duurzaam is natuurbegraven eigenlijk?Amisha Mannak-SoeratramBijgewerkt

Natuurbegraven wordt gezien als een duurzame keuze. Maar wat gaat er eigenlijk allemaal mee de grond in?

Natuurbegraven wordt vaak gepresenteerd als een van de meest milieuvriendelijke manieren om afscheid te nemen. Geen traditioneel grafmonument, geen intensief onderhouden graf en de overledene krijgt een plek midden in de natuur. Het idee is dat het lichaam op een natuurlijke manier terugkeert naar de aarde. Maar hoe duurzaam is dat eigenlijk? Want ook bij een natuurbegrafenis wordt er meer begraven dan alleen een lichaam.

Wat gaat er allemaal mee de grond in?

Bij een begrafenis wordt het lichaam doorgaans gekleed in kleding die nabestaanden uitkiezen. Soms is dat een favoriete outfit, een mooi pak of een jurk waarin iemand graag gezien werd. Ook ondergoed, sokken en schoenen kunnen onderdeel zijn van de laatste verzorging.

Daar zit meteen een belangrijk aandachtspunt. Veel gewone kleding bestaat geheel of gedeeltelijk uit synthetische materialen, zoals polyester, nylon en elastaan. Deze stoffen zijn gemaakt van kunststof en breken niet op dezelfde manier af als natuurlijke vezels.

Hoe duurzaam is natuurbegraven eigenlijk?
Hoe duurzaam is natuurbegraven eigenlijk?

Ook schoenen verdienen aandacht. Een paar nette schoenen kan bestaan uit verschillende materialen, waaronder rubber, kunststof, lijm, metalen onderdelen en bewerkt leer. Zelfs wanneer de buitenkant van natuurlijk materiaal is gemaakt, betekent dat niet automatisch dat de hele schoen biologisch afbreekbaar is.

Wat gebeurt er met zulke materialen wanneer ze samen met het lichaam worden begraven? En passen ze eigenlijk wel bij het idee van een natuurlijke terugkeer naar de aarde?

Natuurbegraven kent regels, maar die verschillen per locatie

Op veel natuurbegraafplaatsen gelden duidelijke voorschriften voor wat er met een overledene begraven mag worden. Kisten, manden en wades moeten doorgaans van natuurlijk afbreekbare materialen zijn gemaakt. Ook aan kleding worden eisen gesteld.

Zo worden materialen als katoen, linnen, wol, hennep en zijde vaak genoemd als geschikte stoffen. Synthetische kleding is op verschillende locaties niet toegestaan. Sommige natuurbegraafplaatsen adviseren bovendien om schoenen helemaal achterwege te laten. Andere stellen eisen aan de materialen waarvan ze zijn gemaakt.

Ook brillen, sieraden en bepaalde uitwendige hulpmiddelen mogen vaak niet mee het graf in. Hetzelfde geldt voor voorwerpen van kunststof of andere materialen die niet op natuurlijke wijze vergaan.

De regels zijn echter niet overal identiek. Wie voor natuurbegraven kiest, doet er daarom verstandig aan vooraf de voorschriften van de betreffende natuurbegraafplaats op te vragen. De naam natuurbegraafplaats betekent namelijk niet dat op iedere locatie precies dezelfde voorwaarden gelden.

Natuurlijk materiaal betekent niet automatisch duurzaam

Een kledingstuk van katoen klinkt als een milieuvriendelijk alternatief voor polyester. Toch is het verhaal iets ingewikkelder. Ook de productie van natuurlijke materialen kan een belasting voor het milieu vormen. Denk aan watergebruik, bestrijdingsmiddelen, verfstoffen en de verwerking van vezels.

Bij schoenen is dat nog duidelijker. Leer is van dierlijke oorsprong, maar wordt vaak behandeld met verschillende stoffen. Een schoen kan daarnaast rubberen zolen, synthetische lijm en kunststof onderdelen bevatten. Het woord 'natuurlijk' op de verpakking zegt dus niet alles over de uiteindelijke milieubelasting.

Ook bij kisten is het belangrijk om verder te kijken dan het uiterlijk. Een kist van hout is niet automatisch volledig biologisch afbreekbaar. Lak, verf, lijm, metalen schroeven en binnenbekleding kunnen invloed hebben op de mate waarin materialen in de bodem vergaan.

Een duurzame keuze vraagt daarom om meer dan alleen een natuurlijke uitstraling.

Wat gebeurt er met de persoonlijke spullen van de overledene?

Nabestaanden willen soms graag iets meegeven aan hun dierbare. Een brief, een foto, een knuffel van een kleinkind of een ander voorwerp met emotionele betekenis. Dat is begrijpelijk, maar op een natuurbegraafplaats gelden ook hiervoor beperkingen.

Een handgeschreven brief op papier kan doorgaans gemakkelijker vergaan dan een plastic voorwerp. Een foto met een kunststoflaag, een knuffel met synthetische vulling of een voorwerp met metalen onderdelen past mogelijk niet binnen de voorschriften.

Het kan voor nabestaanden een lastige afweging zijn. Juist op een moment waarop zij iets persoonlijks willen meegeven, worden zij geconfronteerd met de vraag welke materialen wel en niet zijn toegestaan.

Een goede uitleg vooraf is daarom belangrijk. Niet alleen om teleurstellingen op de dag van de uitvaart te voorkomen, maar ook om duidelijk te maken waarom bepaalde keuzes niet passen bij het natuurbeheer.

Hoe wordt gecontroleerd wat er begraven wordt?

Een andere vraag is hoe de voorschriften in de praktijk worden nageleefd. Wordt vooraf gecontroleerd welke kleding de overledene draagt? Wie beoordeelt of een kist, binnenbekleding of paar schoenen aan de voorwaarden voldoet? En wat gebeurt er wanneer achteraf blijkt dat er toch materialen zijn meegegeven die niet zijn toegestaan?

Op sommige natuurbegraafplaatsen staat in de voorschriften dat de beheerder materialen mag controleren. Dat maakt duidelijk dat het niet alleen om vrijblijvende adviezen gaat. Toch is het voor nabestaanden niet altijd vanzelfsprekend dat zij precies weten wat er allemaal in de kist ligt of welke materialen zijn gebruikt.

Daar ligt ook een verantwoordelijkheid voor uitvaartondernemers en leveranciers. Zij moeten weten welke producten geschikt zijn voor natuurbegraven en nabestaanden daarover goed informeren.

Is natuurbegraven dan wel duurzaam?

Dat betekent niet dat natuurbegraven geen duurzame keuze kan zijn. Een natuurbegraafplaats kan bijdragen aan natuurbeheer en biedt een alternatief waarbij geen traditioneel grafmonument nodig is en de omgeving op een andere manier wordt ingericht en onderhouden.

Maar het duurzame karakter hangt mede af van de keuzes die rondom de begrafenis worden gemaakt. De kist, kleding, schoenen, binnenbekleding en persoonlijke bezittingen spelen daarin allemaal een rol.

Misschien is het daarom tijd om iets kritischer te kijken naar de term duurzaam natuurbegraven. Want een begrafenis vindt weliswaar plaats midden in de natuur, maar dat betekent niet automatisch dat alles wat met het lichaam wordt begraven ook goed is voor die natuur.

Wie kiest voor natuurbegraven, mag verwachten dat duurzaamheid meer is dan een mooi landschap en een natuurlijk ogende kist. Het gaat uiteindelijk ook om wat er daadwerkelijk onder de grond terechtkomt.

Een volgende stap

Uitvaartkosten-calculator

Reken uit wat begraven of cremeren ongeveer kost, met de keuzes die jij maakt.

Open de calculator →

Ondernemers in Begraafplaats & Crematorium die hierbij kunnen helpen

Alle ondernemers in Begraafplaats & Crematorium in de gids →

Getoond omdat dit artikel over dit onderwerp gaat. Geen commissie, geen bemiddeling; je neemt zelf contact op. De volgorde is alfabetisch.