Alsnog afscheid nemen: kun je maar één keer afscheid nemen?

In het kort

• Je kunt opnieuw of alsnog een afscheidsceremonie organiseren als het eerste afscheid niet goed was, om een goed rouwproces op gang te brengen.
• Dit kan uitkomst bieden en helpen om verlies te accepteren.
• Een herinneringsdienst kan bijvoorbeeld helpen om oude verdriet te benoemen en herinneringen op te halen.

Je kunt maar één keer afscheid nemen. Maar is dat wel zo? Wanda Kunz is uitvaartspreker en deelt met ons haar verhaal. We weten allemaal dat een goed afscheid kan helpen verlies te accepteren. Maar wat als het afscheid niet goed was?

Je kunt maar één keer afscheid nemen. Maar is dat wel zo? Wanda Kunz is uitvaartspreker en deelt met ons haar verhaal. 

We weten allemaal dat een goed afscheid kan helpen verlies te accepteren. Maar wat als het afscheid niet goed was? Moet je daar dan genoegen mee nemen? Als je voelt dat er een open einde is, zijn er dan nog mogelijkheden? Kun je een goed rouwproces ook later nog op gang brengen?

Opnieuw of alsnog een afscheidsceremonie organiseren, heel bewust en met al je zintuigen op scherp, kan in sommige gevallen uitkomst bieden.

Zo hielp ik ooit 2 zussen een herinneringsdienst voor hun vader vorm te geven.

De vader overleed na een leven vol worstelingen. De oudste dochter begeleidde haar vader tot het allerlaatste moment. En toen hij stierf en de uitvaart achter de rug was, had zij vrede met de situatie.

De jongste dochter was niet in staat haar vader, met al zijn issues, bij te staan. Met pijn in haar hart ontstond er afstand. Die met het verglijden van de jaren onoverbrugbaar werd. Toen de vader stierf, stond zij met lege handen en toen de uitvaart geregeld moest worden, was zij tot niets in staat. Het in vele opzichten incomplete afscheid zorgde jarenlang voor schuldgevoelens en een ondefinieerbare leegte.

Totdat de zussen besloten hun vader opnieuw te willen herdenken met voor mij een rol als begeleider van de ceremonie.

Herinneringen werden opgehaald en oud verdriet werd benoemd. Er werd naar muziek gezocht en vergeten foto’s kwamen boven tafel. Ik liet de zussen praten, met elkaar, met hun moeder, een tante. En ik luisterde, schreef het levensverhaal van hun vader en tijdens de herinneringsdienst droeg ik die voor. Ik vertelde het hele verhaal. Van de kleine jongen in een arm gezin tot de succesvolle slager. De liefdes in z’n leven en voor de fles. Het zakelijk faillissement en de fysieke neergang. De aanwezige grappenmaker met z’n onzichtbare verdriet. Het wel willen maar niet kunnen.

Door zo bewust met haar vader bezig te kunnen zijn, vele jaren na zijn overlijden, gebeurde er iets bij de jongste dochter. De leegte werd letterlijk gevuld.

Het herinneren, de focus, het durven toelaten.. alles bij elkaar maakte dat ze haar vader én zichzelf met terugwerkende kracht beter begreep.

“Je hebt me m’n vader teruggegeven”, vertelde ze me later.

Wat mij betreft het bewijs dat goed afscheid nemen van levensbelang is en indien nodig een tweede kans verdient. 

Liefs, Wanda 

Alsnog afscheid nemen: zo kan dat

Voelt het afscheid van een dierbare onaf? Dan zijn er manieren om er later alsnog bewust bij stil te staan. Bijvoorbeeld:

• Een herinneringsdienst: een bijeenkomst met familie of vrienden, met verhalen, muziek en foto's. Een uitvaartspreker of ritueelbegeleider kan helpen die vorm te geven.
• Een brief schrijven: schrijf op wat je nog had willen zeggen. Je kunt de brief bewaren, voorlezen bij het graf of verbranden als symbolisch gebaar.
• Een eigen ritueel: bezoek een plek die belangrijk was voor jullie, steek een kaarsje aan of plant een boom.
• Praten met een rouwbegeleider: als schuldgevoel of leegte blijven knagen, kan begeleiding helpen.

Lees ook hoe rituelen helpen bij het rouwproces. Zoek je iemand die je helpt met woorden of een ceremonie? In onze bedrijvengids vind je sprekers en schrijvers en hulp bij rouwbegeleiding en nazorg.