Kan AI aan je gezicht zien hoe lang je nog leeft?

Een gewone foto van je gezicht kan in de toekomst mogelijk meer vertellen over je gezondheid dan je zelf denkt. Onderzoekers hebben een kunstmatige intelligentie ontwikkeld die op basis van een gezichtsopname het sterfterisico van mensen met kanker kan inschatten. Het systeem kijkt daarbij naar subtiele kenmerken die voor het menselijk oog nauwelijks waarneembaar zijn. De resultaten zijn veelbelovend, maar roepen ook vragen op. Hoe betrouwbaar is zo'n voorspelling en wat betekent het als technologie mogelijk iets kan zeggen over iemands levensverwachting?

AI analyseert meer dan 40 miljoen gezichten

Het onderzoek is uitgevoerd door wetenschappers van Mass General Brigham, een academisch medisch netwerk in de Verenigde Staten. Zij ontwikkelden een AI-model met de naam FAHR-Face. Voor de training werd gebruikgemaakt van meer dan 40 miljoen gezichtsafbeeldingen.

Lees ook: Allerheiligen: waarom 1 november in Nederland bijzonder is

Het model bestaat uit twee onderdelen. FAHR-FaceAge schat de biologische leeftijd van iemand op basis van het gezicht. Dat is iets anders dan de leeftijd die op je identiteitsbewijs staat. Iemand kan er volgens het model biologisch ouder of juist jonger uitzien dan zijn werkelijke leeftijd.

Het tweede onderdeel, FAHR-FaceSurvival, richt zich rechtstreeks op het inschatten van het sterfterisico bij kankerpatiënten. Daarvoor werd het model verder getraind met ruim 34.000 foto's van mensen met kanker.

De onderzoekers ontdekten dat het systeem patiënten in verschillende risicogroepen kon indelen. Bij de groep met het hoogste voorspelde risico lag de kans op overlijden tijdens de onderzoeksperiode aanzienlijk hoger dan bij de groep met het laagste risico. Het verschil bleef ook zichtbaar nadat rekening was gehouden met verschillende medische factoren. 

Ook Nederlandse patiënten betrokken bij het onderzoek

Opvallend is dat de onderzoekers het model niet alleen met Amerikaanse patiëntgegevens hebben getest. Voor een onafhankelijke controle werd ook een groep van 4.892 Nederlandse kankerpatiënten onderzocht die radiotherapie hadden ondergaan.

Dat is belangrijk, omdat een AI-model niet zomaar betrouwbaar is bij iedere patiëntengroep. Verschillen in leeftijd, afkomst, huidskleur en type kanker kunnen invloed hebben op de uitkomsten. Door het systeem ook op andere patiëntgegevens te testen, proberen onderzoekers beter vast te stellen hoe breed toepasbaar de technologie is. 

Kan een foto voorspellen hoeveel tijd iemand nog heeft?

Dat is misschien wel de meest opvallende vraag bij dit onderzoek. Toch is voorzichtigheid nodig bij de interpretatie.

De AI geeft geen exacte levensverwachting. Het systeem vertelt dus niet dat iemand nog drie maanden, een jaar of vijf jaar te leven heeft. Het deelt patiënten in op basis van een relatief sterfterisico. Dat betekent dat het model verschillen tussen groepen kan herkennen, maar niet met zekerheid kan voorspellen wat er met één individuele patiënt zal gebeuren.

Ook weten onderzoekers nog niet precies welke lichamelijke processen achter de herkenning zitten. Mogelijk zijn subtiele kenmerken in het gezicht verbonden met algemene lichamelijke conditie, kwetsbaarheid en de gevolgen van ziekte. Het model herkent patronen, maar dat betekent niet dat het ook begrijpt waarom die patronen ontstaan.

Onafhankelijke deskundigen benadrukken daarom dat de resultaten interessant zijn, maar dat nog moet blijken of de technologie daadwerkelijk iets toevoegt aan de bestaande beoordeling door artsen. Ook moet het systeem verder worden onderzocht voordat het in de dagelijkse medische praktijk kan worden gebruikt. 

Vervangt kunstmatige intelligentie straks het oordeel van artsen?

De onderzoekers zien de technologie nadrukkelijk als ondersteuning voor artsen, niet als vervanging. Bij kankerbehandelingen moeten artsen soms moeilijke keuzes maken. Een intensieve behandeling kan bijvoorbeeld zwaar zijn voor iemand die lichamelijk al erg kwetsbaar is.

Een aanvullende inschatting van de lichamelijke conditie zou artsen in de toekomst kunnen helpen om behandelingen beter af te stemmen op individuele patiënten. Een eenvoudige foto zou daarbij een extra informatiebron kunnen zijn.

Maar er zijn nog belangrijke vragen. Hoe betrouwbaar is de voorspelling bij verschillende soorten kanker? Werkt het systeem even goed bij mensen met uiteenlopende huidskleuren en leeftijden? En hoe voorkom je dat een onjuiste voorspelling invloed krijgt op de behandeling die iemand aangeboden krijgt?

Juist omdat het om ernstige ziekte en mogelijke sterfte gaat, zijn die vragen niet alleen technisch, maar ook medisch en ethisch van groot belang.

Wanneer technologie dichter bij de dood komt

Voor Uitvaart-Platform.nl raakt dit onderzoek aan een bredere ontwikkeling. Kunstmatige intelligentie krijgt steeds meer mogelijkheden binnen de gezondheidszorg. Technologie die ziektes helpt herkennen of het verloop van een aandoening probeert in te schatten, kan in de toekomst ook invloed hebben op gesprekken over behandelkeuzes, levensverwachting en de laatste levensfase.

Tegelijkertijd blijft het belangrijk om onderscheid te maken tussen een statistische inschatting en het persoonlijke verhaal van een patiënt. Een algoritme kan patronen herkennen in duizenden gezichten, maar kent niet iemands wensen, familie, omstandigheden of kwaliteit van leven.

De technologie is nog niet klaar voor gebruik als zelfstandig medisch voorspellingsinstrument. Toch laat het onderzoek zien hoe ver AI inmiddels is gekomen. Een gewone gezichtsopname kan mogelijk in de toekomst een aanvullende aanwijzing geven over de lichamelijke kwetsbaarheid van iemand met kanker.

Bronnen en meer informatie:

• The Lancet Digital Health – wetenschappelijk onderzoek naar FAHR-Face

• ASCO AI in Oncology – toelichting op het onderzoek en de resultaten

• Science Media Centre – reacties van onafhankelijke deskundigen

• NU.nl – AI kan mogelijk overlevingskans kankerpatiënt voorspellen op basis van een foto

Meer nieuws

1 novUitvaartverzekering keert niet uit: wat nu?1 novBegraafplaats Ellecom bewaart bijzondere verhalen31 oktDía de los Muertos: hoe Mexico de doden viert

Al het nieuws →

Goed om te weten

• Rouwen zonder dat er iemand is overleden: rouw om iemand die nog leeft of ander verlies
• Afscheid nemen van iemand die nog leeft: waarom wachten tot iemand overleden is?

Heb je een tip of aanvulling? Mail de redactie · Hoe wij bijwerken en corrigeren