
Wie erft jouw geld, woning en persoonlijke spullen als je geen testament hebt? Ontdek hoe de wettelijke erfopvolging werkt en wanneer familieleden buiten de erfenis vallen.
Veel mensen staan er niet bij stil wat er met hun geld, woning en persoonlijke bezittingen gebeurt wanneer zij overlijden. Zolang er geen testament is, bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn. Dat lijkt misschien overzichtelijk, maar de uitkomst kan behoorlijk anders zijn dan iemand zelf zou verwachten.
Vooral bij ongehuwd samenwonenden, samengestelde gezinnen en mensen zonder kinderen kunnen verrassingen ontstaan. Een partner met wie iemand jarenlang samenleeft, erft bijvoorbeeld niet automatisch. En ook stiefkinderen hebben niet vanzelf recht op een deel van de nalatenschap.
De wet bepaalt wie jouw erfgenamen zijn
Wanneer iemand overlijdt zonder testament, geldt in Nederland de wettelijke erfopvolging. De wet verdeelt mogelijke erfgenamen in vier groepen. De eerste groep bestaat uit de echtgenoot of geregistreerde partner en de eigen kinderen van de overledene. Zijn die er niet, dan komt de tweede groep aan de beurt: ouders, broers en zussen.

Als ook daar geen erfgenamen zijn, komen achtereenvolgens de grootouders en overgrootouders met hun afstammelingen in aanmerking.
De groepen volgen elkaar op. Zijn er erfgenamen in een eerdere groep, dan erven de volgende groepen in principe niet.
Wat erft je partner als je getrouwd bent?
Ben je getrouwd of heb je een geregistreerd partnerschap en zijn er kinderen, dan geldt zonder testament meestal de wettelijke verdeling.
De langstlevende partner krijgt daarbij de goederen en schulden uit de nalatenschap. De kinderen zijn wel erfgenaam, maar krijgen hun erfdeel niet direct in handen. Zij krijgen een geldvordering op de langstlevende ouder. Die vordering is doorgaans pas opeisbaar wanneer ook de langstlevende ouder overlijdt.
Zo voorkomt de wet dat de achterblijvende partner direct het huis moet verkopen of vermogen moet verdelen om de kinderen uit te betalen.
Ongehuwd samenwonenden erven niet automatisch van elkaar
Een belangrijke uitzondering geldt voor mensen die samenwonen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap. Zelfs wanneer partners al tientallen jaren samen een woning delen, zijn zij volgens de wettelijke erfopvolging niet automatisch elkaars erfgenaam.
Dat kan grote gevolgen hebben. Overlijdt een van de partners, dan gaat diens nalatenschap naar de wettelijke erfgenamen. Dat kunnen bijvoorbeeld kinderen of ouders zijn. De achterblijvende partner kan daardoor in een lastige situatie terechtkomen.
Een samenlevingscontract kan bepaalde zaken regelen, bijvoorbeeld via een verblijvingsbeding voor gezamenlijke bezittingen. Maar daarmee wordt een samenwonende partner niet automatisch erfgenaam van de hele nalatenschap. Daarvoor is doorgaans een testament nodig.
Stiefkinderen erven niet vanzelf
In samengestelde gezinnen kan de wettelijke verdeling eveneens anders uitpakken dan verwacht.
Een stiefkind erft niet automatisch van een stiefouder. Ook niet wanneer het kind al vanaf jonge leeftijd in het gezin is opgegroeid en jarenlang als eigen kind is behandeld.
De wettelijke erfgenamen zijn in beginsel de eigen kinderen van de overledene en eventueel de partner. Wil iemand ook stiefkinderen laten erven, dan moet dat in een testament worden geregeld.
Dit kan vooral belangrijk zijn bij gezinnen waarin beide partners kinderen uit eerdere relaties hebben. Zonder duidelijke afspraken kan het vermogen uiteindelijk anders terechtkomen dan de partners voor ogen hadden.
Wat gebeurt er als je geen partner of kinderen hebt?
Wie geen partner of kinderen heeft, hoeft niet automatisch te vrezen dat de nalatenschap naar de overheid gaat. De wet kijkt eerst naar andere familieleden.
Ouders, broers en zussen kunnen erfgenamen zijn. Zijn broers of zussen al overleden, dan kunnen hun kinderen in hun plaats komen. Ook verder verwijderde familieleden kunnen uiteindelijk aanspraak maken op een nalatenschap.
Pas wanneer er helemaal geen wettelijke erfgenamen zijn, vervalt de nalatenschap aan de Staat.
Wie krijgt je persoonlijke spullen?
Niet alleen spaargeld, een woning en andere financiële bezittingen vallen onder de nalatenschap. Ook persoonlijke eigendommen zoals sieraden, meubels, foto's, kunst en verzamelingen maken daar deel van uit.
Wanneer er meerdere erfgenamen zijn, moeten zij samen afspraken maken over de verdeling. Dat kan soms tot discussies leiden, zeker wanneer bepaalde spullen voor familieleden een grote emotionele waarde hebben.
Wie wil voorkomen dat hierover onenigheid ontstaat, kan in een testament vastleggen wie bepaalde persoonlijke bezittingen krijgt. Ook kan iemand wensen over persoonlijke herinneringen en familiebezittingen vooraf bespreken.
Wanneer is een testament verstandig?
Een testament is niet verplicht. Toch kan het in veel situaties verstandig zijn om vast te leggen wat er met je nalatenschap moet gebeuren.
Dat geldt bijvoorbeeld wanneer je ongehuwd samenwoont, een samengesteld gezin hebt, een goede vriend of ander familielid iets wilt nalaten of bepaalde personen juist wilt uitsluiten. Ook kun je een executeur aanwijzen die de afwikkeling van de nalatenschap verzorgt.
Een testament wordt opgesteld bij de notaris. Je kunt daarin ook bijzondere wensen opnemen, bijvoorbeeld over de verzorging van minderjarige kinderen of de bestemming van persoonlijke bezittingen.
Leg je wensen op tijd vast
Veel mensen stellen het regelen van hun nalatenschap uit. Toch kan het nabestaanden veel onzekerheid en discussie besparen wanneer belangrijke wensen en praktische gegevens tijdig zijn vastgelegd.
Met een testament bepaal je wie je erfgenamen zijn. Daarnaast is het verstandig om persoonlijke wensen, belangrijke informatie en praktische zaken voor je nabestaanden overzichtelijk bij elkaar te bewaren.
Met The Perfect Goodbye, het nabestaandendossier van Uitvaart-Platform, kun je veel van die informatie en wensen vastleggen. Zo help je nabestaanden niet alleen bij het regelen van het afscheid, maar ook bij het terugvinden van belangrijke informatie in een moeilijke periode.
Veelgestelde vragen over erven zonder testament
Wie erft als je geen testament hebt?
De wet bepaalt wie erfgenaam is. Eerst komen de partner en eigen kinderen aan bod, daarna ouders, broers en zussen, vervolgens grootouders en overgrootouders met hun afstammelingen.
Erft mijn vriend of vriendin automatisch als we samenwonen?
Nee. Ongehuwd samenwonenden en partners zonder geregistreerd partnerschap erven niet automatisch van elkaar. Een testament kan dit regelen.
Erven stiefkinderen zonder testament?
Nee. Stiefkinderen zijn niet automatisch wettelijke erfgenamen van hun stiefouder. Daarvoor moet een regeling in een testament worden opgenomen.
Wat gebeurt er met mijn erfenis als ik geen familie heb?
Als er geen wettelijke erfgenamen zijn, vervalt de nalatenschap uiteindelijk aan de Staat.
Kan ik zelf bepalen wie mijn spullen krijgt?
Ja. In een testament kun je vastleggen wie bepaalde bezittingen of persoonlijke spullen krijgt. Zonder testament wordt de verdeling bepaald door de wettelijke erfopvolging.
Vragen die families hierover stellen
Ook vaak gevraagd
Hoe werkt de verdeling van een erfenis zonder testament?
Zonder testament bepaalt de wet wie erft. Dit heet wettelijke erfopvolging. De eerste groep erfgenamen is de partner samen met de kinderen. Zij erven elk een gelijk deel. Door de wettelijke verdeling krijgt de partner wel alle bezittingen en schulden. De kinderen krijgen een vordering op de partner, die meestal pas opeisbaar is als de partner overlijdt.
Zijn er geen partner en kinderen, dan erven de ouders en broers en zussen. Daarna komen de grootouders en hun afstammelingen, zoals ooms, tantes, neven en nichten, en daarna de overgrootouders.
Vind een erfrechtspecialist via onze bedrijvengids.
Hoe achterhaal ik of er een testament is?
Je kunt zelf bij het Centraal Testamentenregister (CTR) laten nagaan of de overledene een testament heeft gemaakt. Stuur daarvoor het aanvraagformulier voor particulieren op met een kopie van de akte van overlijden. Een notaris kan het CTR ook voor je raadplegen.
Het CTR laat weten of er een testament is en bij welke notaris het is opgesteld. Die notaris kan je daarna verder helpen. Als erfgenaam heb je recht op inzage.
💡 Vind een notaris via onze bedrijvengids.
Wat is het verschil tussen een testament en een codicil?
Een testament is een officieel juridisch document opgesteld bij een notaris. Daarin leg je vast hoe je erfenis wordt verdeeld en wie de uitvaart regelt. Een codicil is een volledig handgeschreven, gedateerd en ondertekend document zonder notaris. In een codicil kun je persoonlijke wensen vastleggen zoals uitvaartwensen, kleding en muziekkeuze.
💡 Zie ook de woordenlijst: Testament en codicil.
Hoe verschilt The Perfect Goodbye van een testament?
Een testament is een juridisch bindend document dat bij een notaris wordt opgesteld en de verdeling van de erfenis regelt. The Perfect Goodbye is geen juridisch document maar een praktisch overzicht van informatie en wensen. Beide vullen elkaar aan. Voor een testament ga je naar een notaris.
Een volgende stap
Nabestaanden geldwijzer
Wat verandert er financieel na een overlijden? De geldwijzer laat zien wat je kunt regelen en aanvragen.
Open de geldwijzer →Ondernemers in Nalatenschap die hierbij kunnen helpen
Alle ondernemers in Nalatenschap in de gids →Getoond omdat dit artikel over dit onderwerp gaat. Geen commissie, geen bemiddeling; je neemt zelf contact op. De volgorde is alfabetisch.

AutoZoWeg.nl
Aalten
Een auto uit een nalatenschap verkopen zonder advertenties, bezichtigingen of proefritten. Meld de auto aan met het kenteken: een RDW-erkend autobedrijf uit ons netwerk doet binnen 24 uur een bod, haalt de auto gratis op en regelt de RDW-vrijwaring bij de overdracht.

Danielle Stroom | Financieel advies
Maastricht
Een nalatenschap, ook erfenis genoemd, is het geheel van bezittingen (goederen en zaken) en schulden die een overleden persoon achterlaat. Het erfrecht in Boek 4 van het Nederlandse Burgerlijk Wetboek regelt wat hiermee

Door Tos Nalatenschapbegeleiding
Almelo
Mijn naam is Toska Jacobs en ik weet uit eigen ervaring hoe zwaar de periode rondom een overlijden kan zijn. Toen mijn beide ouders binnen één jaar tijd overleden, stond ik voor de taak om alle administratieve en praktische zaken af te handelen. Ik had het geluk dat ik dichtbij…

Duet Executeurs
Eindhoven
Wij zijn er voor jou. Voor jou als erfgenaam,
.jpg)
Kelis - Nalatenschapsplanning, afwikkeling en mediation
Wijdenes
Vanaf jonge leeftijd realiseerde ik me de eindigheid van het leven en de impact die dit heeft op ons en onze dierbaren. Deze bewustwording heeft mijn levenspad gevormd. Tijdens mijn opleiding tot hypothecair planner ontdekte ik mijn passie: Estate planning. Het helpen van mensen…

LEV Letselschade
Dordrecht
Van jongs af aan heb ik een sterk gevoel voor rechtvaardigheid en een wens om mensen te helpen. Al snel wist ik dat ik advocaat of rechter wilde worden, zonder nog te weten welk specifiek vakgebied ik zou kiezen. Het was voor mij echter wel altijd duidelijk dat ik graag…