Zorg voor kinderen na een overlijden: voogdij regelen en wat er gebeurt

In het kort

• Hebben ouders samen het gezag en overlijdt er één, dan krijgt de andere ouder het gezag alleen.
• Een voogd voor als beide ouders overlijden, wijs je aan in een testament of via het gezagsregister.
• Aanwijzen via het gezagsregister is gratis en kan met een formulier op Rechtspraak.nl.
• Is er niets geregeld, dan beslist de rechter, met het belang van het kind voorop.

Wat gebeurt er met je kinderen als jij of jullie allebei overlijden? Lees hoe je een voogd aanwijst via testament of gezagsregister en hoe je kinderen opvangt.

Het is geen fijn onderwerp om bij stil te staan: wie zorgt er voor je kinderen als jij er niet meer bent? Toch is het verstandig om dit te regelen, voor het geval een of beide ouders plotseling wegvallen. In dit artikel lees je wat er gebeurt met minderjarige kinderen na een overlijden, hoe je een voogd aanwijst en hoe je kinderen in die eerste tijd opvangt.

Als één ouder overlijdt

Hebben ouders samen het gezag en overlijdt een van hen? Dan krijgt de andere ouder automatisch het gezag alleen. De kinderen gaan in de regel naar die ouder.

Een voogd aanwijzen

Je kunt vastleggen wie voor je kinderen zorgt als beide ouders overlijden. Dat kan op twee manieren:

• In een testament: je laat de voogd vastleggen door een notaris. Daarin kun je ook wensen opnemen over de opvoeding en verzorging. Lees meer in wat is een testament en waar sluit ik dat af.
• In het gezagsregister: met een formulier op Rechtspraak.nl. Dat is gratis en je hebt geen notaris nodig. Je kunt hier alleen een voogd aanwijzen, zonder extra wensen.

Heb je beide gedaan, dan geldt de laatste aanwijzing. De voogd moet meerderjarig zijn en de benoeming aanvaarden. Niemand is verplicht om voogd te worden. Bespreek je keuze daarom vooraf met de persoon die je in gedachten hebt.

TIP: Klik hier om in contact te komen met de ondernemers in onze bedrijvengids waar wij mee samenwerken. Zij helpen je graag verder bij het regelen van een uitvaart en alles wat erbij komt kijken.

Als beide ouders overlijden

In de eerste dagen, bijvoorbeeld na een ongeluk, ontfermt de familie zich vaak over de kinderen. Een zus, opa, oma of tante, soms ook bevriende buren. Het fijnst is het als kinderen zo dicht mogelijk bij hun vertrouwde omgeving blijven: hun vriendjes, sportclub en school.

Voor de lange termijn hangt het ervan af of er iets geregeld is. Hebben de ouders een voogd aangewezen, dan is dat het uitgangspunt. Meestal is dat een familielid, maar het kan ook iemand anders zijn, bijvoorbeeld een goede vriendin bij wie de kinderen zich thuis voelen. Familieleden zijn het daar soms niet mee eens, maar de keuze van de ouders weegt zwaar.

Als de andere ouder niet aanspreekbaar is

Lastiger is het als de ene ouder is overleden en de andere ouder, bijvoorbeeld door een ongeluk, tijdelijk niet in staat is om het gezag uit te oefenen. De rechter kan dan een tijdelijke voogd benoemen. Ook dan wordt gekeken naar waar de kinderen zich het veiligst voelen, in hun eigen netwerk en dat van hun ouders.

Als er niets is geregeld

Is er geen voogd aangewezen, dan beslist de rechter wie de voogdij krijgt. Bijvoorbeeld als familie van vaders en moederskant allebei voor de kinderen willen zorgen. De rechter kan de Raad voor de Kinderbescherming om advies vragen. Het belang van het kind staat voorop: waar voelt het kind zich veilig en thuis? Daarbij wordt geprobeerd om broers en zussen bij elkaar te houden. Lees meer in wat gebeurt er met je kinderen als er niets is geregeld.

En als een kind iets anders wil?

Dat komt niet vaak voor; ouders weten meestal goed wat het beste is voor hun kinderen. Gebeurt het toch, dan kan de Raad voor de Kinderbescherming betrokken worden en kan de rechter zo nodig een andere voogd benoemen.

Kinderen opvangen na het overlijden van een ouder

Naast het regelen van de voogdij hebben kinderen vooral aandacht en duidelijkheid nodig:

• Vertel in eenvoudige, eerlijke woorden wat er is gebeurd.
• Laat kinderen zelf kiezen of ze afscheid willen nemen en naar de uitvaart willen gaan. Bereid ze voor op wat ze gaan zien.
• Geef ze een eigen rol als ze dat willen, bijvoorbeeld een tekening in de kist of een kaarsje aansteken.
• Houd vaste routines aan, zoals school en sport.
• Vertel de school wat er is gebeurd.

Heeft je kind moeite met het verlies? Een rouwbegeleider die gespecialiseerd is in kinderen kan helpen. In onze gids vind je rouwbegeleiding en nazorg. Lees ook wat je moet regelen na een overlijden.

Wil je dat je wensen over de zorg voor je kinderen bekend zijn? Leg ze dan vast in een testament of het gezagsregister. Bespreek je wensen ook met je naasten, zodat zij weten wat je belangrijk vindt.

Veelgestelde vragen

Wat gebeurt er met de kinderen als beide ouders overlijden?

Hebben de ouders een voogd aangewezen, dan wordt die voogd. Is er niets geregeld, dan beslist de rechter, met het belang van het kind voorop.

Hoe wijs ik een voogd aan?

In een testament bij de notaris, of gratis via een formulier voor het gezagsregister op Rechtspraak.nl.

Is iemand verplicht om voogd te worden?

Nee. De voogd moet de benoeming aanvaarden. Bespreek het daarom vooraf met de persoon die je wilt aanwijzen.

Mogen kinderen mee naar de uitvaart?

Ja. Veel kinderen vinden het fijn om afscheid te nemen. Bereid ze goed voor en laat ze zelf kiezen of ze willen gaan.

Vragen die families hierover stellen

Ook vaak gevraagd

Hoe leg ik het overlijden van een kind uit aan andere kinderen?

Wees eerlijk en gebruik duidelijke woorden die aansluiten bij de leeftijd. Vermijd eufemismen zoals is gaan slapen. Geef ruimte voor vragen en emoties. Schakel een kinderpsycholoog in als kinderen langdurig moeite hebben.

Bekijk deze vraag

Hoe zorg ik voor kleding als iemand in het ziekenhuis overlijdt?

Breng de gewenste kleding naar het rouwcentrum of de opbaarlocatie. De uitvaartondernemer kleedt de overledene aan. Zorg dat de kleding schoon en klaar is en vergeet geen ondergoed, sokken of accessoires.

Bekijk deze vraag

Hoe werkt de verdeling bij kinderen en een partner?

Zonder testament geldt de wettelijke verdeling. De partner en de kinderen erven ieder een gelijk deel. Maar de partner krijgt alle bezittingen en schulden, dus ook de woning.

De kinderen krijgen een vordering op de partner ter waarde van hun erfdeel. Dat geld kunnen ze meestal pas opeisen als de partner overlijdt of failliet gaat. Zo kan de partner gewoon in de woning blijven wonen.

Met een testament kan de verdeling anders zijn.

Bekijk deze vraag

Wat is palliatieve zorg?

Palliatieve zorg is zorg gericht op het verbeteren van de kwaliteit van leven van mensen met een levensbedreigende ziekte en hun naasten. Het richt zich niet op genezing maar op het verlichten van pijn, symptomen en psychische belasting. Palliatieve zorg kan thuis, in een hospice, een verpleeghuis of in het ziekenhuis worden gegeven.

Zie ook de woordenlijst: Palliatieve zorg.

Bekijk deze vraag

Alle vragen over ziekte, sterven en zorg