Twee overlijdens kort na elkaar: erfbelasting terugvragen
Wanneer iemand een erfenis ontvangt en kort daarna zelf overlijdt, kunnen nabestaanden met een bijzondere belastingkwestie te maken krijgen. Over hetzelfde vermogen kan namelijk opnieuw erfbelasting verschuldigd zijn. De Belastingdienst heeft nu verduidelijkt dat de erfbelasting over de eerste erfenis onder voorwaarden volledig kan worden teruggebracht tot nul. Zelfs wanneer de tweede erfgenaam door een vrijstelling zelf geen erfbelasting hoeft te betalen.
De verduidelijking is op 6 november 2026 gepubliceerd door een kennisgroep van de Belastingdienst. Het gaat om de toepassing van een bestaande regel uit artikel 53 van de Successiewet.
Lees ook: Een persoonlijk afscheid zit in de details
Wat gebeurt er bij twee overlijdens binnen dertig dagen?
Stel dat iemand overlijdt en zijn broer als enige erfgenaam achterlaat. De broer ontvangt de erfenis en moet daarover erfbelasting betalen. Maar voordat dertig dagen zijn verstreken, overlijdt ook deze broer.
Zijn echtgenoot erft vervolgens zijn volledige nalatenschap, inclusief het vermogen dat hij kort daarvoor van zijn broer heeft ontvangen. Als de nalatenschap binnen de partnervrijstelling valt, hoeft de echtgenoot daarover geen erfbelasting te betalen.
De vraag was of de eerder opgelegde erfbelasting aan de broer dan toch verschuldigd blijft. De Belastingdienst heeft nu duidelijk gemaakt dat dit niet zo hoeft te zijn. De eerder verschuldigde erfbelasting kan op verzoek worden verminderd tot nul.
Ook als de tweede erfgenaam geen belasting betaalt
Het opvallende aan deze uitleg is dat de tweede erfgenaam niet daadwerkelijk erfbelasting hoeft af te dragen. Het is voldoende dat de ontvangen bezittingen bij het tweede overlijden opnieuw onder de heffing van erfbelasting vallen.
Het maakt dus niet uit dat de tweede erfgenaam bijvoorbeeld een partner is met een hoge vrijstelling, of dat voor deze erfgenaam een lager belastingtarief geldt.
De achterliggende gedachte is dat de overheid wil voorkomen dat over dezelfde vermogensbestanddelen kort na elkaar tweemaal erfbelasting wordt geheven.
Niet iedere situatie valt onder de regeling
De dertigdagentermijn begint bij het verkrijgen van de erfenis. Overlijdt de erfgenaam binnen dertig dagen na die verkrijging, dan kan de regeling van toepassing zijn.
Er geldt wel een belangrijke voorwaarde: het vermogen waarover bij de eerste erfenis erfbelasting is geheven, moet bij het tweede overlijden opnieuw aan erfbelasting zijn onderworpen.
Een belangrijke uitzondering is vruchtgebruik. Wanneer iemand bijvoorbeeld het vruchtgebruik van een nalatenschap krijgt, eindigt dat recht bij diens overlijden. De persoon die de blote eigendom bezit, krijgt daardoor de volledige eigendom. Omdat hierover bij dat tweede overlijden niet opnieuw erfbelasting wordt geheven, geldt de vermindering in deze situatie niet.
Ook bij een testament met een zogenoemde tweetrapsmaking kan de regeling onder voorwaarden van toepassing zijn.
De vermindering moet worden aangevraagd
De vermindering van de erfbelasting gebeurt niet automatisch. Nabestaanden moeten hier zelf om verzoeken. In de uitwerking van de Belastingdienst wordt dit gedaan op verzoek van de tweede erfgenaam.
Bij twee overlijdens kort na elkaar is het daarom verstandig om beide nalatenschappen gezamenlijk te laten bekijken. Zo kan worden vastgesteld of de regeling van artikel 53 van de Successiewet van toepassing is en welke stappen nodig zijn om de eerder betaalde erfbelasting terug te krijgen.
Wie hiermee te maken krijgt, kan hiervoor advies vragen aan een notaris of belastingadviseur. De precieze uitwerking hangt af van de nalatenschappen, de testamenten en de manier waarop het vermogen overgaat.
Waarom deze uitleg belangrijk is voor nabestaanden
Bij twee overlijdens in korte tijd komt er veel op nabestaanden af. Naast het regelen van twee uitvaarten moeten ook twee nalatenschappen worden afgewikkeld. Juist dan kan een belastingregel gemakkelijk over het hoofd worden gezien.
De verduidelijking van de Belastingdienst kan in bepaalde situaties een aanzienlijk financieel verschil maken. Het is daarom belangrijk om niet alleen naar de tweede erfenis te kijken, maar ook na te gaan wat er met de erfbelasting over de eerste erfenis moet gebeuren.
Bronnen:
Meer nieuws
9 novKind als executeur? Dit kan €5.000 kosten
8 novRouwkaarten te laat bezorgd: afscheid gemist
7 novGrafrechten vergeten? Dan kan een graf verdwijnenGoed om te weten
Heb je een tip of aanvulling? Mail de redactie · Hoe wij bijwerken en corrigeren
Een volgende stap
De nieuwsbrief
Artikelen, hulpmiddelen en verhalen over uitvaart, afscheid en rouw. Rustig van toon, hooguit een paar keer per maand.
Schrijf je in →Ondernemers in Erfrecht die hierbij kunnen helpen
Alle ondernemers in Erfrecht in de gids →Getoond omdat dit artikel over dit onderwerp gaat. Geen commissie, geen bemiddeling; je neemt zelf contact op. De volgorde is alfabetisch.
