Erfenis aanvaarden keuzehulp

Zuiver aanvaarden betekent dat je alle bezittingen krijgt, maar ook met je eigen geld aansprakelijk wordt voor eventuele schulden. Geen formele actie nodig, geen kosten, maar wel risico. Doe je niets binnen drie maanden, dan ben je automatisch zuiver aanvaard.

Beneficiair aanvaarden is de veilige tussenweg: je erft alleen wat er overblijft nadat de schulden zijn betaald. Je eigen vermogen loopt geen risico. Je moet wel een verklaring afleggen bij de rechtbank (kosten €165 griffierecht) en een vereffeningsprocedure doorlopen.

Verwerpen betekent dat je volledig afstand doet. Je krijgt niets, maar erft ook geen schulden. De erfenis gaat dan naar de volgende in lijn (vaak je eigen kinderen via plaatsvervulling). Ook hier €165 griffierecht en de keuze is onomkeerbaar.

De wettelijke beslistermijn is drie maanden en begint te lopen vanaf het moment dat je op de hoogte bent van het overlijden én weet dat je erfgenaam bent. Voor de meeste mensen valt dat samen met de overlijdensdatum, maar bij vertraagde communicatie kan het later zijn.

Belangrijk: geen actie binnen drie maanden geldt als zuiver aanvaarden (artikel 4:192 BW). Daarna is veranderen niet meer mogelijk, behalve via een ingewikkelde gerechtelijke vereffeningsprocedure (artikel 4:204 BW). Bij bijzondere omstandigheden kun je de kantonrechter wel om termijnverlenging vragen.

Bepaalde handelingen worden volgens de wet beschouwd als zuiver aanvaarden, ook al heb je dat formeel niet gedaan. Zodra je zo'n daad pleegt, kun je niet meer beneficiair aanvaarden of verwerpen. Voorbeelden zijn: bezittingen meenemen of verdelen, spullen verkopen of weggeven, geld van de rekening voor jezelf gebruiken, of contracten op je eigen naam zetten.

Wel toegestaan volgens jurisprudentie van de Hoge Raad: de uitvaart regelen en betalen uit het saldo, bederfelijke waar weggooien, de woning afsluiten en verzekeren. Dit zijn handelingen van normaal beheer en tellen niet als aanvaarding. De keuzehulp heeft een aparte tab die je waarschuwt voor de valkuilen.

De basiskosten zijn relatief beperkt. Voor 2026 betaal je €165 griffierecht bij de rechtbank voor de verklaring van aanvaarden of verwerpen. Daarnaast komt er een verplichte advertentie voor de openbare aankondiging aan schuldeisers (€100 tot €300).

Optionele kosten als je een notaris inschakelt: €100 tot €300 extra voor het opstellen en indienen van de verklaring. Bij een complexe boedel kun je een boedelnotaris of professionele vereffenaar inschakelen, met uurtarieven van €200 tot €350. Een verklaring van erfrecht (apart, nodig voor banken) kost €300 tot €1.000.

De verklaring van beneficiair aanvaarden of verwerpen dien je in bij de rechtbank waar de overledene het laatst woonde, niet bij jouw eigen woonplaats. Voorbeeld: woonde de overledene in Eindhoven, dan ga je naar rechtbank Oost-Brabant in Den Bosch.

Indienen kan persoonlijk, per post of via een notaris. Doorlooptijd voor registratie bij de rechtbank is ongeveer 1 tot 2 weken. De vereffeningsfase duurt langer: meestal 3 tot 12 maanden, afhankelijk van de complexiteit van de boedel.

Bij verwerpen krijg je niets uit de nalatenschap, maar je erft ook geen schulden. Je doet volledig afstand. Belangrijk om te weten: de erfenis gaat dan naar de volgende in lijn volgens het erfrecht. Heb je zelf kinderen, dan komt jouw deel via plaatsvervulling bij hen terecht.

Als ook je kinderen niet willen aanvaarden, moeten zij ook actief verwerpen — ook hun minderjarige kinderen via de wettelijke vertegenwoordiger. Verwerpen is bovendien onomkeerbaar: eenmaal verworpen, kun je niet meer terugkomen op je beslissing. Denk dus goed na voor je deze keuze maakt.

Voor minderjarige erfgenamen geldt een belangrijke uitzondering: hun wettelijke vertegenwoordiger (meestal de ouders) moet beneficiair aanvaarden. Zuiver aanvaarden is dus geen optie. Dit is een wettelijke beschermingsmaatregel om te voorkomen dat een kind belast wordt met schulden uit een nalatenschap.

Wil je namens een minderjarige verwerpen, dan heb je goedkeuring nodig van de kantonrechter. Hetzelfde geldt voor personen die onder curatele of bewind staan. De keuzehulp signaleert deze situaties zodat je weet welke stappen je moet zetten.

Nee. Alles wat je invult blijft uitsluitend in jouw browser. We slaan niets op, sturen niets naar onze servers, en delen geen informatie met derden. Je hebt geen account nodig en hoeft geen e-mailadres achter te laten.

De keuzehulp heeft wel een documenten checklist waar je je voortgang lokaal kunt bijhouden. Ook deze gegevens blijven volledig op jouw apparaat.