Balsemen van een overledene: wat is thanatopraxie en wat zijn de nadelen?

In het kort

• Balsemen is het behandelen van een overleden lichaam zodat het langer goed blijft. In Nederland gaat het meestal om thanatopraxie, een lichte vorm van balseming.
• Bij thanatopraxie wordt het bloed grotendeels vervangen door een conserverende vloeistof. Koeling is dan niet nodig.
• Voordelen: een natuurlijker uiterlijk, geen koude huid en geen koelinstallatie.
• Nadelen: extra kosten, een ingreep in het lichaam en het past niet bij elke levensbeschouwing.

Wat is balsemen van een overledene en hoe werkt thanatopraxie? Lees hoe een gebalsemd lichaam eruitziet en wat de voor- en nadelen zijn ten opzichte van koeling.

Als iemand overlijdt, moet het lichaam tot de uitvaart goed verzorgd worden. Meestal gebeurt dat met koeling. Een alternatief is thanatopraxie, ook wel ‘lichte balseming’ genoemd. Veel mensen weten niet goed wat dat is, hoe een gebalsemd lichaam eruitziet en of er ook nadelen aan zitten. In dit artikel zetten we het op een rij.

Wat is balsemen?

Balsemen is het behandelen van een overleden lichaam met conserverende middelen, zodat het lichaam langer in goede staat blijft. In sommige landen is uitgebreide balseming heel gewoon. In Nederland wordt vooral gekozen voor koeling of voor thanatopraxie, de lichtere vorm van balsemen.

Wat is thanatopraxie?

Thanatopraxie is een behandeling door een gespecialiseerde thanatopractor. Het bloed van de overledene wordt grotendeels vervangen door een conserverende vloeistof. Daardoor blijft het lichaam tot de uitvaart in goede staat, zonder dat er gekoeld hoeft te worden. Meer uitleg over hoe het werk gaat, lees je in Wat is thanatopraxie? Het verhaal van thanatopractor André Lagendijk.

De regels voor thanatopraxie en de gebruikte vloeistoffen zijn de afgelopen jaren aangescherpt. Lees hierover Nieuwe wetgeving voor thanatopraxie in Nederland.

Hoe ziet een gebalsemd lichaam eruit?

Dat is voor veel nabestaanden de grootste vraag. Na thanatopraxie ziet de overledene er vaak rustiger en natuurlijker uit. De huid behoudt meer kleur, voelt zachter aan en is niet zo koud als bij koeling. Daardoor vinden veel mensen het makkelijker om de overledene aan te raken.

Het is voor nabestaanden lastig om vooraf goed beeldmateriaal te vinden. Daar kwam verandering in toen Hub, de vader van Paula Swinkels (mede-eigenaar van Thanatopraxie Rens de Peijper), in november 2021 overleed. In hun familie is de dood geen taboe. Hub wilde dat andere families zorgeloos afscheid konden nemen en gaf aan dat hij graag als voorbeeld wilde dienen. Na zijn overlijden publiceerde Thanatopraxie Rens de Peijper een artikel met respectvolle beelden van het resultaat van zijn behandeling.

Voordelen van thanatopraxie

• Natuurlijker uiterlijk: de overledene lijkt vaak meer op zichzelf.
• Geen koude huid: aanraken voelt minder vreemd.
• Geen koelinstallatie: geen apparatuur en geen geluid bij het opbaren.
• Rust voor nabestaanden: je hoeft je minder zorgen te maken of de opbaring goed verloopt.

Meer over de voordelen lees je in De voordelen van thanatopraxie.

Nadelen van balsemen en thanatopraxie

• Extra kosten: thanatopraxie komt bovenop de gewone verzorging. De prijs verschilt per aanbieder en zit niet altijd in een uitvaartverzekering. Vraag dit vooraf na.
• Een ingreep in het lichaam: voor de behandeling wordt een kleine opening gemaakt om de vloeistof in te brengen. Niet iedereen vindt dat een prettige gedachte.
• Levensbeschouwing: in sommige religies, zoals in het jodendom en de islam, wordt het lichaam liever niet behandeld. Bespreek dit in de familie.
• Conserverende middelen: er worden chemische middelen gebruikt. Wil je begraven worden op een natuurbegraafplaats, vraag dan na of daar regels voor gelden.
• Niet altijd nodig: bij een korte periode tot de uitvaart is koeling vaak voldoende.

Thanatopraxie of koeling: wat kies je?

Kies je voor een lange opbaring thuis, wil je de overledene vaak aanraken of moet de overledene over een lange afstand vervoerd worden? Dan kan thanatopraxie een goede keuze zijn. Is de uitvaart binnen een paar dagen en heb je geen bezwaar tegen koeling, dan volstaat koeling meestal. Een ervaringsverhaal over deze keuze lees je in Thanatopraxie of koeling bij thuis opbaren? Zoek je een specialist? Kijk dan bij opbaren en verzorging in onze bedrijvengids.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen balsemen en thanatopraxie?

Thanatopraxie is een lichte vorm van balsemen. Het lichaam blijft tot de uitvaart goed, maar wordt niet voor lange tijd geconserveerd zoals bij een volledige balseming.

Hoe ziet een gebalsemd lichaam eruit?

Vaak rustig en natuurlijk, met meer kleur in de huid. Het lichaam voelt niet koud aan zoals bij koeling.

Wat kost balsemen?

De kosten verschillen per aanbieder en regio. Vraag een prijsopgave aan je uitvaartbegeleider of een thanatopractor.

Wat zijn de nadelen van balsemen?

Extra kosten, een ingreep in het lichaam, het gebruik van chemische middelen en het past niet bij iedere geloofsovertuiging.