Naar de inhoud
Hoe voelt het om een overledene aan te raken? Dit kun je verwachten
Opbaren & Verzorging

Een overledene aanraken: hoe voelt het en wat kun je verwachten?

6 minuten lezenDoor Redactie Uitvaart-Platform.nl · nagekeken door Sfeerbeeld bij Een overledene aanraken: hoe voelt het en wat kun je verwachten?Amisha Mannak-SoeratramBijgewerkt

In het kort

  • Een overledene voelt koeler, droger en steviger aan dan iemand die leeft.
  • Bij een gekoelde opbaring voelt de huid duidelijk koud aan.
  • Na thanatopraxie voelt de huid vaak minder koud en zachter.
  • Een hand vasthouden of een kus geven kan meestal gewoon. Vraag bij twijfel de uitvaartondernemer.
  • Niet willen aanraken is net zo normaal. Er is geen goede of foute manier.

Voor veel mensen is het een spannend moment: een overleden dierbare voor het eerst aanraken. Sommigen twijfelen of ze het wel durven, anderen hebben juist behoefte aan dat laatste fysieke contact. Een hand vasthouden, een kus op het voorhoofd geven of nog één keer de wang strelen kan helpen om het overlijden beter te beseffen en afscheid te nemen.

Maar hoe voelt een overledene eigenlijk aan? Is de huid koud? Hard? Of voelt het nog alsof iemand slaapt? In dit artikel lees je wat je kunt verwachten en waarom de verzorging en opbaring invloed hebben op hoe iemand aanvoelt.

Waarom een overledene aanraken zo waardevol kan zijn

Veel uitvaartbegeleiders moedigen nabestaanden aan om, als zij daar behoefte aan hebben, hun dierbare nog één keer aan te raken. Dat laatste contact maakt het afscheid voor veel mensen tastbaar. Je hoofd weet misschien al dat iemand is overleden, maar door iemand aan te raken dringt de werkelijkheid vaak beter door.

Natuurlijk geldt ook het omgekeerde: niet iedereen wil of durft een overledene aan te raken. Ook dat is heel normaal.

TIP: Klik hier om in contact te komen met de ondernemers in onze bedrijvengids waar wij mee samenwerken. Zij helpen je graag verder bij het regelen van een uitvaart en alles wat erbij komt kijken.

Hoe voelt een overledene aan?

Een overleden lichaam voelt anders aan dan een levend lichaam. Dat komt doordat de bloedsomloop stopt en het lichaam geen warmte meer maakt. De meeste mensen merken vooral deze verschillen:

  • de huid voelt koeler aan;
  • de huid kan steviger aanvoelen;
  • spieren worden een tijd stijver door lijkstijfheid;
  • de huid voelt droog aan in plaats van warm en soepel.

Dit verschilt per situatie. Het moment waarop je afscheid neemt en de manier waarop de overledene wordt verzorgd en opgebaard spelen een grote rol.

Opbaren: waar ligt de overledene?

Na het overlijden wordt de overledene verzorgd en opgebaard. Dat kan thuis, in een rouwcentrum of uitvaartcentrum, of soms in een zorginstelling. Je kunt de overledene dan bezoeken om afscheid te nemen. De uitvaartondernemer bespreekt met jou welke vorm van opbaren past en hoe het lichaam in goede conditie blijft: met koeling of met thanatopraxie. Lees ook over thuis opbaren of zoek een rouwcentrum bij jou in de buurt.

Een overledene die gekoeld wordt

In Nederland worden veel overledenen na de verzorging gekoeld, bijvoorbeeld met een koelplaat, een koelunit onder de kist of in een gekoelde ruimte. Zo blijft het lichaam langer in goede conditie. Raak je een gekoelde overledene aan, dan merk je meestal dat:

  • de huid duidelijk koud aanvoelt;
  • handen en voeten vaak het koudst zijn;
  • de huid steviger aanvoelt dan je gewend bent;
  • het lichaam minder soepel beweegt.

Sommige mensen schrikken hiervan. Dat is begrijpelijk. Toch ervaren veel nabestaanden de kou niet als vervelend, omdat ze vooral bezig zijn met het afscheid.

Hoe voelt een overledene na thanatopraxie?

Steeds vaker kiezen families voor thanatopraxie. Dit is een lichte vorm van conservering waarbij lichaamsvloeistoffen gedeeltelijk worden vervangen door een conserveringsvloeistof. Zo wordt het natuurlijke proces na overlijden tijdelijk vertraagd. Het lichaam hoeft dan meestal niet of minder intensief gekoeld te worden.

Daardoor ervaren veel nabestaanden dat hun dierbare:

  • minder koud aanvoelt;
  • een zachtere huid heeft;
  • een natuurlijkere huidskleur heeft;
  • er rustiger en vrediger uitziet.

Veel mensen geven aan dat hun dierbare hierdoor meer lijkt te slapen. Dat kan het afscheid voor sommige families prettiger maken. Lees meer over de voordelen van thanatopraxie.

Voelt een overledene hard aan?

Dat hangt af van het moment waarop je afscheid neemt. Kort na het overlijden ontstaat lijkstijfheid. De spieren worden dan tijdelijk stijver. Na verloop van tijd verdwijnt die stijfheid weer vanzelf. Daarnaast kan koeling ervoor zorgen dat huid en spieren steviger aanvoelen.

Een overledene voelt daarom meestal steviger aan dan iemand die leeft, maar zeker niet "steenhard", zoals veel mensen vooraf denken.

Is het eng om een overledene aan te raken?

Voor veel mensen is de eerste aanraking spannend. Vaak spelen vragen als:

  • Wat als het heel koud is?
  • Wat als ik schrik?
  • Wat als ik emotioneel word?

Dat zijn allemaal normale gevoelens. Veel nabestaanden vertellen achteraf dat de aanraking veel minder eng was dan ze hadden verwacht. Het laatste contact gaf hen rust en hielp om echt afscheid te nemen. Begin eventueel voorzichtig, bijvoorbeeld met een hand op de hand of de arm.

Noteer al jouw uitvaartwensen en administratieve zaken die afgerond moeten worden in het uitvaartwensenboek The Perfect Goodbye!
Noteer al jouw uitvaartwensen en administratieve zaken die afgerond moeten worden in het uitvaartwensenboek The Perfect Goodbye!

Mag je een overledene een kus geven?

Ja. Is de overledene verzorgd, dan kun je in de meeste gevallen gewoon een kus op het voorhoofd of de wang geven. Ook een hand vasthouden, het haar strelen of een knuffel geven is vaak mogelijk. Twijfel je? Vraag dan advies aan de uitvaartondernemer. Die kan uitleggen wat in jouw situatie kan.

Zelf helpen bij de verzorging

Sommige nabestaanden willen graag zelf iets doen, zoals het haar kammen, de handen insmeren of kleding uitkiezen. Vaak kan dat samen met de uitvaartverzorger. Ideeën vind je in laatste verzorging van een overledene: 15 liefdevolle rituelen.

Wat als je het niet durft?

Niet iedereen voelt de behoefte om een overledene aan te raken. Sommige mensen nemen liever afscheid door alleen te kijken, een bloem neer te leggen, een brief voor te lezen of in stilte naast de kist te zitten. Ook dat is een liefdevolle manier van afscheid nemen. Laat je nooit onder druk zetten om iets te doen waar jij je niet prettig bij voelt.

Bestel de jubileumeditie van Uitvaart-Inside, het glossy uitvaartmagazine!
Bestel de jubileumeditie van Uitvaart-Inside, het glossy uitvaartmagazine!

Kan het helpen bij de rouwverwerking?

Rouwdeskundigen en uitvaartprofessionals zien vaak dat het zien en eventueel aanraken van een overleden dierbare kan helpen bij het verwerken van het verlies. Het helpt om het overlijden te beseffen en kan voorkomen dat het afscheid onwerkelijk blijft voelen. Dat betekent niet dat iedereen het moet doen. Iedereen verwerkt verlies op zijn eigen manier.

Tot slot

Een overleden dierbare aanraken is voor veel mensen een bijzonder en emotioneel moment. Een lichaam voelt na overlijden koeler en steviger aan, maar veel nabestaanden ervaren het laatste contact als waardevol en troostend. Bij een gekoelde opbaring voelt de huid meestal duidelijk koud aan. Na thanatopraxie voelt de huid vaak zachter en natuurlijker. Of je jouw dierbare nog één keer aanraakt of liever in stilte aanwezig bent: beide keuzes zijn even waardevol.

Veelgestelde vragen

Voelt een overleden persoon koud aan?

Ja. Na het overlijden daalt de lichaamstemperatuur. Bij een gekoelde opbaring voelt de huid meestal duidelijk koud aan.

Voelt een overledene na thanatopraxie anders aan?

Vaak wel. Omdat intensieve koeling meestal niet nodig is, voelt de huid vaak minder koud en zachter aan dan bij een gekoelde opbaring.

Mag je een overleden dierbare aanraken?

Ja. In de meeste gevallen kun je een hand vasthouden, de huid aanraken of een kus op het voorhoofd geven. Vraag bij twijfel advies aan de uitvaartondernemer.

Waar wordt een overledene opgebaard?

Thuis, in een rouwcentrum of uitvaartcentrum, of soms in een zorginstelling. De uitvaartondernemer bespreekt de mogelijkheden met je.

Is het normaal als ik een overledene niet wil aanraken?

Absoluut. Iedereen neemt op zijn eigen manier afscheid. Er is geen verplichting om een overleden dierbare aan te raken.

Een volgende stap

Stappenplan na overlijden

Wat moet er wanneer gebeuren? Het stappenplan zet het voor je op een rij, van de eerste uren tot de weken erna.

Open het stappenplan →

Ondernemers in Opbaren & Verzorging die hierbij kunnen helpen

Alle ondernemers in Opbaren & Verzorging in de gids →

Getoond omdat dit artikel over dit onderwerp gaat. Geen commissie, geen bemiddeling; je neemt zelf contact op. De volgorde is alfabetisch.