
Wet op de lijkbezorging: alle regels na een overlijden
Wat staat er in de Wet op de lijkbezorging? Lees alles over lijkschouwing, uitvaarttermijnen, begraven, cremeren, asbestemming, grafrechten en de regels voor nabestaanden.
Na een overlijden moet er veel worden geregeld. Maar wie bepaalt wanneer iemand begraven of gecremeerd mag worden? Hoe lang moet een crematorium de as bewaren? Wanneer mag een graf worden geruimd en wat gebeurt er als niemand de uitvaart regelt? Veel van deze vragen zijn vastgelegd in de Nederlandse Wet op de lijkbezorging (Wlb).
Deze wet bevat de belangrijkste regels voor wat er met het lichaam van een overledene gebeurt. De bepalingen gaan over het vaststellen van de dood, het regelen van de uitvaart, begraven, cremeren, het bewaren en verstrooien van as en de verantwoordelijkheden van gemeenten, begraafplaatsen en crematoria. Hieronder leggen we de belangrijkste onderdelen uit.
Wat is de Wet op de lijkbezorging?
De Wet op de lijkbezorging is een Nederlandse wet uit 1991. De wet bepaalt onder welke voorwaarden een lichaam na overlijden mag worden begraven, gecremeerd of op een andere wettelijk toegestane manier mag worden verzorgd.

De wet geldt voor heel Nederland en bevat regels voor zowel nabestaanden als professionals en overheden. Ook worden de rechten en verantwoordelijkheden van verschillende betrokkenen vastgelegd.
De wet bestaat uit acht hoofdstukken. Niet ieder artikel bevat een praktische regel voor nabestaanden. Sommige bepalingen gaan bijvoorbeeld over vergunningen, gemeentelijke bevoegdheden, overgangsrecht of strafbare overtredingen. De belangrijkste regels zijn wel direct van invloed op de dagelijkse uitvaartpraktijk.
1. Wat gebeurt er direct na een overlijden?
Lijkschouwing en vaststellen van de dood
Na een overlijden moet een arts het lichaam schouwen. Dat gebeurt zo snel mogelijk en wordt uitgevoerd door de behandelend arts of een gemeentelijke lijkschouwer.
De arts beoordeelt of het overlijden een natuurlijke oorzaak heeft. Als de arts daarvan overtuigd is, geeft deze een verklaring van overlijden af. Daarmee kan de verdere administratieve afhandeling beginnen.
Wanneer de arts niet kan vaststellen dat sprake is van een natuurlijke dood, wordt de gemeentelijke lijkschouwer ingeschakeld. Deze onderzoekt de omstandigheden en kan de officier van justitie informeren.
Bij een vermoeden van een niet-natuurlijke dood kan het strafrechtelijk onderzoek voorrang krijgen. De uitvaart kan dan niet zomaar doorgaan.
Wat gebeurt er bij een niet-natuurlijke dood?
Bij een niet-natuurlijke dood, bijvoorbeeld door een ongeval, geweld of een andere verdachte omstandigheid, wordt de officier van justitie betrokken.
Het lichaam mag in zo'n situatie niet zonder toestemming worden vervoerd. Ook kan de officier van justitie bepalen dat de begrafenis of crematie moet worden uitgesteld. In bepaalde gevallen kan crematie worden verboden.
Dat is belangrijk omdat bij crematie het lichaam niet meer beschikbaar is voor eventueel nader onderzoek.
Extra onderzoek bij het overlijden van een minderjarige
Bij het overlijden van een minderjarige gelden aanvullende regels. De behandelend arts mag niet zonder overleg met de gemeentelijke lijkschouwer een verklaring van overlijden afgeven. De gemeentelijke lijkschouwer kan nader onderzoek doen naar de doodsoorzaak.
In bepaalde situaties kan ook sectie noodzakelijk zijn. Wanneer daarvoor geen toestemming van een ouder wordt verkregen, kan de lijkschouwer onder voorwaarden de rechtbank om vervangende toestemming vragen.
2. Welke documenten zijn nodig voor een begrafenis of crematie?
Een begrafenis of crematie mag niet zomaar plaatsvinden. Daarvoor is schriftelijk verlof nodig van de ambtenaar van de burgerlijke stand.
Dit verlof wordt kosteloos afgegeven. De ambtenaar mag het alleen verstrekken wanneer de vereiste documenten aanwezig zijn. Dat is in de normale situatie de verklaring van overlijden van de arts. Bij een mogelijk niet-natuurlijke dood is ook de verklaring van geen bezwaar van de officier van justitie van belang.
Daarnaast moet de identiteit van de overledene worden gecontroleerd. De wet schrijft voor dat het lichaam een registratienummer krijgt dat overeenkomt met de gegevens op het bijbehorende document. De begraafplaats of het crematorium controleert of deze nummers overeenkomen voordat de lijkbezorging plaatsvindt.
Deze regels zijn bedoeld om vergissingen en verwisselingen te voorkomen.
3. Binnen welke termijn moet de uitvaart plaatsvinden?
Een van de bekendste bepalingen uit de Wet op de lijkbezorging gaat over de termijn tussen overlijden en de uitvaart.
In Nederland mag een begrafenis of crematie normaal gesproken niet eerder plaatsvinden dan 36 uur na het overlijden. De uitvaart moet uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden plaatsvinden.
Weekenden en algemeen erkende feestdagen tellen niet mee als werkdagen.
Er zijn uitzonderingen mogelijk. De burgemeester van de gemeente waar het lichaam zich bevindt, kan na overleg met een arts een andere termijn vaststellen. Voor een uitvaart binnen 36 uur is daarnaast instemming van de officier van justitie nodig.
Dit kan bijvoorbeeld relevant zijn bij religieuze of culturele gebruiken waarbij een uitvaart zo snel mogelijk na het overlijden plaatsvindt. Ook bijzondere omstandigheden kunnen aanleiding zijn om uitstel aan te vragen.
4. Wie bepaalt hoe de uitvaart wordt geregeld?
De persoon die het verlof voor begraven of cremeren aanvraagt, is in principe verantwoordelijk voor het voorzien in de lijkbezorging. Dat betekent niet dat deze persoon automatisch alle kosten persoonlijk moet dragen. De financiële verantwoordelijkheid hangt onder meer af van de gemaakte afspraken en de nalatenschap.
De wet bepaalt dat de uitvaart moet plaatsvinden overeenkomstig de wens van de overledene of de vermoedelijke wens, tenzij dat redelijkerwijs niet kan worden verlangd.
Mag je je eigen uitvaartwensen vastleggen?
Ja. Iedereen die meerderjarig is of de leeftijd van zestien jaar heeft bereikt, kan schriftelijk vastleggen wat er na overlijden met het lichaam moet gebeuren.
Dat kan via een notariële akte, maar ook via een eigenhandig geschreven, gedateerde en ondertekende verklaring.
Daarin kan bijvoorbeeld worden opgenomen of iemand begraven of gecremeerd wil worden. Ook andere wensen over de lijkbezorging kunnen worden vastgelegd.
Het is verstandig om nabestaanden of een vertrouwenspersoon te vertellen waar deze verklaring te vinden is. Zo kunnen de wensen bij een overlijden worden meegenomen.
5. Wat gebeurt er als niemand de uitvaart regelt?
Niet iedereen laat familie of nabestaanden achter die de uitvaart kunnen organiseren. Ook kan het voorkomen dat niemand bereid of in staat is om de verantwoordelijkheid op zich te nemen.
De Wet op de lijkbezorging regelt daarom dat de burgemeester uiteindelijk verantwoordelijk wordt wanneer niemand voorziet in de noodzakelijke lijkschouwing en lijkbezorging.
De gemeente draagt dan zorg voor de uitvaart. Dit wordt vaak een gemeentelijke uitvaart genoemd.
De kosten komen in eerste instantie voor rekening van de gemeente. De gemeente kan deze kosten onder bepaalde voorwaarden verhalen op de nalatenschap en, wanneer die onvoldoende is, op bepaalde onderhoudsplichtige familieleden of een werkgever als die wettelijk verantwoordelijk is.
De gemeente moet bij de uitvoering rekening houden met de wettelijke regels. Ook kan zij proberen te achterhalen wat de wensen van de overledene waren.
6. Welke regels gelden voor begraven?
Begraven mag alleen plaatsvinden op een officieel toegestane begraafplaats. De wet maakt onderscheid tussen gemeentelijke en bijzondere begraafplaatsen.
Een gemeentelijke begraafplaats wordt beheerd door de gemeente. Een bijzondere begraafplaats kan bijvoorbeeld worden aangelegd en beheerd door een kerkgenootschap, stichting, andere rechtspersoon of particulier, mits aan de wettelijke voorwaarden wordt voldaan.
De houder van een begraafplaats moet een register bijhouden van de overledenen die daar begraven liggen. Daarin staat ook de exacte plaats van het graf. Dit register is openbaar.
Algemeen graf of particulier graf
De wet maakt onderscheid tussen twee belangrijke soorten graven.
Bij een algemeen graf bepaalt de houder van de begraafplaats wie in het graf wordt begraven. Meerdere overledenen kunnen in één algemeen graf worden begraven.
Bij een particulier graf wordt een uitsluitend recht op het graf gevestigd. De rechthebbende bepaalt wie daarin mag worden begraven. Dit recht kan voor bepaalde tijd of voor onbepaalde tijd worden uitgegeven.
Een grafrecht voor bepaalde tijd moet minimaal tien jaar bedragen. Verlenging is mogelijk wanneer de rechthebbende hier tijdig om vraagt. De begraafplaatshouder moet de rechthebbende informeren over het aflopen van het grafrecht, als het adres bekend is.
Wat als een graf niet wordt onderhouden?
Ook voor het onderhoud van particuliere graven bevat de wet regels. Wanneer een graf ernstig wordt verwaarloosd en het onderhoud niet de verantwoordelijkheid van de begraafplaatshouder is, kan de houder de verwaarlozing schriftelijk vastleggen.
De rechthebbende krijgt vervolgens de gelegenheid om het onderhoud te herstellen. Wanneer de rechthebbende niet bereikbaar is of de ontvangst niet bevestigt, moet de begraafplaatshouder de melding gedurende een langere periode bij het graf en bij de ingang van de begraafplaats bekendmaken.
Als het onderhoud daarna nog steeds niet wordt hersteld, kan het grafrecht uiteindelijk vervallen.
Wanneer mag een graf worden geruimd?
Een graf mag niet zomaar worden geopend of geruimd. Voor het opgraven van een lichaam is in beginsel een vergunning van de burgemeester nodig. Bij een particulier graf is ook toestemming van de rechthebbende vereist.
Voor het ruimen van graven gelden afzonderlijke regels. De wettelijke hoofdregel is dat ruiming niet eerder plaatsvindt dan tien jaar na de laatste begraving. Voor een particulier graf gelden daarnaast regels over toestemming van de rechthebbende.
Bij het ruimen worden de stoffelijke resten opnieuw begraven op een begraafplaats of, onder de wettelijke voorwaarden, gecremeerd.
Voor graven van onbekende personen gelden aanvullende identificatieregels. De gemeente kan onderzoek laten doen om de identiteit van de overledene alsnog vast te stellen.
Sluiting van een begraafplaats
Ook het sluiten van een begraafplaats is wettelijk geregeld. Een gemeentelijke begraafplaats kan door burgemeester en wethouders worden gesloten. Wanneer op een begraafplaats tien jaar niet meer is begraven, kan de gemeente deze gesloten verklaren.
Na sluiting mogen er geen nieuwe overledenen worden begraven. De begraafplaats moet in principe nog twintig jaar onaangeroerd blijven. Voor particuliere graven gelden aanvullende beschermingsregels.
7. Welke regels gelden voor crematie?
Crematie mag uitsluitend plaatsvinden in een crematorium dat volgens de wet is gevestigd en in gebruik is genomen.
Net als bij begraafplaatsen maakt de wet onderscheid tussen gemeentelijke en bijzondere crematoria. Voor de vestiging, uitbreiding of wijziging van een bijzonder crematorium is een vergunning van burgemeester en wethouders nodig.
Crematoria moeten een register bijhouden van alle overledenen die daar zijn gecremeerd. Ook moet worden vastgelegd welke bestemming aan de as is gegeven. Dit register is openbaar.
De wet bevat daarnaast regels over de inrichting en het gebruik van crematoria. Gemeentelijke crematoria moeten op werkdagen gelegenheid bieden voor crematieplechtigheden gedurende een redelijke tijd.
8. Wat gebeurt er met de as na een crematie?
Na de crematie wordt de as door het crematorium verzameld en in één of meer asbussen geborgen. Op de asbus worden de naam en voorletters van de overledene en een registratienummer vermeld.
Een nabestaande kan ook verzoeken om een deel van de as op een andere manier te laten bewaren en ter beschikking te krijgen.
De wettelijke bewaartermijn van een maand
Een crematorium moet de asbus minimaal één maand bewaren nadat de as in de bus is geborgen.
Na deze periode kan de asbus een bestemming krijgen. De mogelijkheden zijn onder andere:
Bijzetten in een urnenmuur of urnengraf.
Verstrooien van de as.
Ter beschikking stellen aan de nabestaande die de crematie heeft geregeld.
Verzenden naar het buitenland.
In bijzondere omstandigheden kan de officier van justitie toestemming geven om af te wijken van de bewaartermijn.
Waar mag een urn worden bijgezet?
Een asbus kan worden bijgezet in een speciaal gedeelte van een crematorium, in of op een graf, op een afzonderlijke plek op een begraafplaats of in een andere daarvoor bestemde bewaarplaats.
Voor het bijzetten van een asbus in of op een particulier graf is toestemming van de rechthebbende nodig.
Ook het verwijderen van een bijgezette asbus is aan regels gebonden. Daarvoor is in principe toestemming nodig van degene die rechthebbende is op de ruimte waar de asbus staat.
Mag je as overal verstrooien?
De wet staat verstrooiing van as toe. Dit kan door of in opdracht van de nabestaande die de zorg voor de asbus heeft.
Voor verstrooiing door of in opdracht van een crematorium of houder van een plaats van bijzetting gelden specifieke regels. Dat mag op een terrein dat permanent voor asverstrooiing is bestemd of op open zee.
Voor het aanwijzen van een terrein voor permanente asverstrooiing is een vergunning van de gemeente nodig.
9. Mag een lichaam worden gebruikt voor de wetenschap?
De Wet op de lijkbezorging biedt ook ruimte voor ontleding ten behoeve van de wetenschap of het wetenschappelijk onderwijs.
Daarvoor moet de overledene zijn lichaam vooraf hebben bestemd. Wanneer geen dergelijke bestemming is vastgelegd, kan onder bepaalde voorwaarden ook toestemming worden gegeven door de partner of andere levensgezel, naaste familieleden, erfgenamen of uiteindelijk degenen die de zorg voor het lichaam op zich nemen.
Voor ontleding is schriftelijk verlof van de burgemeester nodig. De handeling mag niet eerder dan 36 uur na het overlijden beginnen en moet door of onder toezicht van een arts plaatsvinden.
Wat is het verschil tussen ontleding en sectie?
Ontleding is bedoeld voor wetenschappelijk onderzoek of onderwijs. Sectie is een inwendig onderzoek van het lichaam om bijvoorbeeld de doodsoorzaak vast te stellen.
Voor sectie gelden afzonderlijke regels. In principe is toestemming nodig van de overledene of, wanneer die ontbreekt, van bepaalde nabestaanden. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld wanneer een gerechtelijke autoriteit sectie beveelt in het kader van strafrechtelijk onderzoek.
Ook de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en de Onderzoeksraad voor Veiligheid kunnen onder de wettelijke voorwaarden om sectie verzoeken.
10. Mag een lichaam worden gebalsemd of geconserveerd?
De wet bevat regels over balsemen en andere conserverende behandelingen. Sinds 1 juli 2026 is artikel 71 gewijzigd.
De hoofdregel is dat een lichaam niet mag worden gebalsemd of aan een andere conserverende behandeling mag worden onderworpen, behalve wanneer daarvoor een wettelijke uitzondering geldt.
Een belangrijke uitzondering is de lichte conserverende behandeling die maximaal tien dagen effect heeft. Deze behandeling is sinds 1 juli 2026 wettelijk toegestaan, mits aan de voorwaarden wordt voldaan. Zo moet eerst zijn vastgesteld dat geen organen of weefsels voor donatie zullen worden verkregen.
Voor de opleiding en vakbekwaamheid van degenen die deze behandeling uitvoeren en voor de wijze van behandelen kunnen aanvullende eisen worden gesteld.
Voor het vervoer van een lichaam naar het buitenland en voor ontleding gelden eveneens uitzonderingen op het algemene verbod. In uitzonderlijke gevallen kan de minister ontheffing verlenen.
11. Wat gebeurt er bij vervoer naar het buitenland?
De Wet op de lijkbezorging bevat ook bepalingen over het vervoer van lichamen van en naar Nederland.
Voor internationaal vervoer gelden aanvullende regels. Deze kunnen betrekking hebben op documenten, vervoer en de voorwaarden waaronder een lichaam de grens mag passeren.
Bij een overlijden in het buitenland spelen daarnaast de regels van het land waar het overlijden heeft plaatsgevonden. Wie een overledene naar Nederland wil laten overbrengen, krijgt daarom vaak te maken met zowel buitenlandse als Nederlandse formaliteiten.
Ook bij vervoer naar het buitenland moet rekening worden gehouden met de wettelijke bepalingen over identificatie, conservering en lijkbezorging.
12. Wat als er gevaar is voor de volksgezondheid?
Wanneer een lichaam besmet is met een infectieus of giftig agens of een gevaarlijke stof, kan de burgemeester maatregelen treffen om een ernstig risico voor de volksgezondheid te voorkomen.
De burgemeester doet dit na advies van de gemeentelijke gezondheidsdienst. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd houdt toezicht op de naleving van de betreffende regels.
Dit onderdeel is bedoeld om risico's voor medewerkers, nabestaanden en andere betrokkenen te beperken.
13. Wat zijn de gevolgen als de wet wordt overtreden?
De Wet op de lijkbezorging bevat ook strafbepalingen. Het niet naleven van de regels kan leiden tot een strafrechtelijke sanctie.
Dat kan bijvoorbeeld gaan om het vervoeren, begraven of cremeren van een lichaam zonder de vereiste toestemming, het overtreden van de regels voor conservering of het onrechtmatig verwijderen van een asbus.
Afhankelijk van de overtreding kan een hechtenis of geldboete worden opgelegd. De wet maakt onderscheid tussen verschillende categorieën overtredingen.
14. Wie houdt toezicht op de naleving?
De uitvoering van de wet ligt niet bij één instantie. Verschillende overheidsorganen hebben ieder hun eigen verantwoordelijkheid.
De behandelend arts en gemeentelijke lijkschouwer spelen een rol bij het vaststellen van de dood. De ambtenaar van de burgerlijke stand geeft het verlof voor begraven of cremeren af. De burgemeester heeft bevoegdheden rond termijnen, vergunningen, begraafplaatsen en gemeentelijke uitvaarten.
De officier van justitie is betrokken wanneer sprake kan zijn van een niet-natuurlijke dood of wanneer strafrechtelijk onderzoek nodig is. Gemeenten en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd hebben daarnaast specifieke toezichtstaken.
Ook gemeentelijke verordeningen spelen een rol. Gemeenten mogen aanvullende regels vaststellen over onderwerpen zoals begraafplaatsen, openingstijden, grafrechten en tarieven, zolang deze niet in strijd zijn met de landelijke wet.
Wat betekent de Wet op de lijkbezorging voor nabestaanden?
De Wet op de lijkbezorging bepaalt voor een groot deel wat er na een overlijden wel en niet mag. De wet beschermt de waardigheid van overledenen, biedt duidelijkheid over de verantwoordelijkheden van betrokkenen en zorgt ervoor dat begraven, cremeren en de bestemming van as volgens vaste regels verlopen.
Voor nabestaanden is vooral belangrijk dat de wensen van de overledene zoveel mogelijk worden gevolgd, dat een uitvaart binnen de wettelijke termijnen plaatsvindt en dat er duidelijke regels bestaan voor grafrechten en de bestemming van as.
De wet is omvangrijk en bevat ook veel bepalingen die vooral voor gemeenten, begraafplaatsen, crematoria en uitvaartprofessionals van belang zijn. Toch is het nuttig om de belangrijkste regels te kennen. Ze bepalen immers de juridische kaders waarbinnen ieder afscheid in Nederland wordt geregeld.
Let op: dit artikel is een uitleg van de belangrijkste onderdelen van de Wet op de lijkbezorging en vervangt geen juridisch advies. De precieze toepassing kan afhangen van de omstandigheden en van aanvullende regelgeving.
Officiële wetstekst: Wet op de lijkbezorging – actuele wettekst
Een volgende stap
Stappenplan na overlijden
Wat moet er wanneer gebeuren? Het stappenplan zet het voor je op een rij, van de eerste uren tot de weken erna.
Open het stappenplan →Ondernemers in Opbaren & Verzorging die hierbij kunnen helpen
Alle ondernemers in Opbaren & Verzorging in de gids →Getoond omdat dit artikel over dit onderwerp gaat. Geen commissie, geen bemiddeling; je neemt zelf contact op. De volgorde is alfabetisch.

De Laatste Z
Een mooi en natuurlijk afscheid, zonder zichtbare koeling. Met thanatopraxie kan uw dierbare een natuurlijke uitstraling behouden en is er alle ruimte om thuis of in een uitvaartcentrum afscheid te nemen. De Laatste Z biedt specialistische postmortale zorg met aandacht voor ieder detail.

Inze Meijer Cosmetisch verzorger
Zwolle
Inze Meijer uit Zwolle verzorgt overledenen met camouflage, postmortale make-up en cosmetische verzorging. Met rust, aandacht en vakmanschap zorgt zij dat je dierbare er vertrouwd en verzorgd uitziet, zodat je op een fijne manier afscheid kunt nemen.