Naar de inhoud
Wat is een mortuarium en wat gebeurt daar?
Opbaren & Verzorging

Wat is een mortuarium en wat gebeurt daar?

4 minuten lezenDoor Redactie Uitvaart-Platform.nl · nagekeken door Sfeerbeeld bij Wat is een mortuarium en wat gebeurt daar?Amisha Mannak-SoeratramBijgewerkt

In het kort

  • Een mortuarium is een speciaal ingerichte ruimte waar lichamen van overledenen tijdelijk worden bewaard, vaak in koeling, om ontbinding te vertragen en het lichaam in goede staat te houden tot aan de uitvaart of een eventueel onderzoek.
  • Het mortuarium wordt gebruikt voor tijdelijke opslag, verzorging en opbaring, identificatie en onderzoek, en afscheid nemen.
  • Een lichaam kan meerdere dagen tot weken in een mortuarium bewaard blijven.
  • Nabestaanden kunnen in alle rust afscheid nemen in speciale kamers.

Wanneer een dierbare overlijdt, komt men vaak in aanraking met een ruimte waar men zelden eerder over nadenkt: het mortuarium. Dit woord roept soms vragen, onzekerheid of zelfs een zekere huiver op. Toch is een mortuarium een uiterst belangrijke plek, waar met zorg en respect wordt omgegaan met overledenen. In dit artikel leggen we uit wat een mortuarium precies is, welke functies het heeft en wat het verschil is met een funerarium.

Wat is een mortuarium?

Een mortuarium is een speciaal ingerichte ruimte waar lichamen van overledenen tijdelijk worden bewaard, vaak in koeling. Het doel is om ontbinding te vertragen en het lichaam in goede staat te houden tot aan de uitvaart of een eventueel onderzoek. Mortuaria bevinden zich meestal in ziekenhuizen, verpleeghuizen of bij uitvaartondernemers.

Soms wordt het mortuarium ook gebruikt voor verzorging en opbaring, zodat nabestaanden hun dierbare in alle rust kunnen zien of afscheid kunnen nemen.

Functies van een mortuarium

1. Tijdelijke opslag

Het lichaam van een overledene wordt in een gekoelde omgeving bewaard. Deze koeling is noodzakelijk om het natuurlijke proces van ontbinding te vertragen. Dit geeft nabestaanden tijd om praktische zaken rondom de uitvaart te regelen en in alle rust keuzes te maken.

2. Verzorging en opbaring

In een mortuarium wordt het lichaam zorgvuldig verzorgd. Medewerkers verwijderen medische hulpmiddelen zoals infusen, katheters en pacemakers. Soms worden wonden gehecht om het lichaam er zo natuurlijk mogelijk uit te laten zien. Ook kan de overledene worden gewassen en aangekleed, zodat een waardige opbaring mogelijk wordt gemaakt.

3. Identificatie en onderzoek

In sommige gevallen moet een lichaam officieel worden geïdentificeerd. Daarnaast vinden in mortuaria soms autopsies (secties) plaats, uitgevoerd door een patholoog-anatoom. Dit gebeurt met name bij onnatuurlijke sterfgevallen of bij onduidelijkheid over de doodsoorzaak.

4. Afscheid nemen

Veel mortuaria, met name die in ziekenhuizen en uitvaartcentra, hebben speciale kamers waar nabestaanden in een intieme en serene omgeving afscheid kunnen nemen. Dit kan direct na het overlijden zijn, of later als het lichaam is verzorgd en opgebaard.

Verschil tussen mortuarium en funerarium

Het woord mortuarium wordt vaak door elkaar gebruikt met funerarium, maar er is wel degelijk een verschil:

  • Mortuarium: meestal verbonden aan een ziekenhuis of verpleeghuis. Hier vinden medische handelingen plaats zoals verzorging, identificatie of autopsie.

  • Funerarium: vaak onderdeel van een uitvaartonderneming. Hier ligt de nadruk op koeling, verzorging en opbaring, met als doel een waardige uitvaart en het afscheid.

Oudere benamingen

In vroegere tijden sprak men vaak over een lijkenhuis of baarhuis. Hoewel deze woorden tegenwoordig minder worden gebruikt, sluiten ze nog steeds aan bij de betekenis van die tijd. De term mortuarium is moderner en wordt tegenwoordig vaker gebruikt, omdat die voor veel mensen neutraler en vriendelijker klinkt.

Waar ligt je dierbare na het overlijden?

Een mortuarium is niet de enige plek. Samen met de uitvaartverzorger kies je waar je dierbare tot de uitvaart verblijft:

  • In het mortuarium van het ziekenhuis of verpleeghuis, vaak alleen de eerste uren of dagen.
  • In een rouwcentrum of uitvaartcentrum, met een eigen kamer waar je op afgesproken tijden of zelfs dag en nacht terechtkunt. Zoek een rouwcentrum bij jou in de buurt.
  • Thuis: thuis opbaren mag in Nederland, met koeling via de uitvaartverzorger. Lees meer over opbaren en verzorging.

Veelgestelde vragen (FAQ)

1. Hoelang kan een lichaam in een mortuarium blijven?

Een lichaam kan, afhankelijk van de omstandigheden en koeling, meerdere dagen tot weken in een mortuarium bewaard blijven. In de praktijk wordt meestal binnen enkele dagen de uitvaart geregeld.

2. Kan ik mijn dierbare zien in het mortuarium?

Ja, in veel ziekenhuizen en uitvaartcentra zijn er aparte ruimtes ingericht waar familie in alle rust afscheid kan nemen. Dit moment kan belangrijk zijn voor de rouwverwerking.

3. Wordt er altijd een autopsie gedaan in een mortuarium?

Nee, een autopsie vindt alleen plaats wanneer de doodsoorzaak onduidelijk is of wanneer de wet dit vereist, bijvoorbeeld bij een plotseling of onnatuurlijk overlijden.

4. Wat gebeurt er met medische hulpmiddelen zoals pacemakers?

Deze worden in het mortuarium verwijderd, omdat ze bij crematie gevaarlijk kunnen zijn en omdat het lichaam zorgvuldig wordt voorbereid voor de uitvaart.

5. Is een mortuarium hetzelfde als een rouwcentrum?

Niet helemaal. Een rouwcentrum of uitvaartcentrum is vaak meer gericht op het afscheid en de ceremonie. Een mortuarium heeft naast verzorging ook een meer praktische en medische functie.

Samenvatting

Het mortuarium is een plek van zorg, respect en noodzakelijke voorbereiding. Hoewel het vaak onzichtbaar blijft voor de buitenwereld, speelt het een belangrijke rol in de periode tussen overlijden en uitvaart. Nabestaanden kunnen er troost vinden in de wetenschap dat hun dierbare met de grootst mogelijke zorg wordt behandeld.

Vragen die families hierover stellen

Ook vaak gevraagd

Wat is een obductie en moet ik daar toestemming voor geven?

Een obductie, of autopsie, is een onderzoek van het lichaam na het overlijden door een patholoog. Het doel is uit te zoeken waaraan iemand is overleden of hoe een ziekte is verlopen. Het gebeurt meestal in het ziekenhuis, op voorstel van de arts of op verzoek van de familie.

Voor een klinische obductie is altijd toestemming van de nabestaanden nodig, tenzij de overledene dat zelf al had vastgelegd. Je mag nee zeggen. Na afloop wordt het lichaam zo verzorgd dat je bij de opbaring meestal niets van het onderzoek ziet.

Zie ook de woordenlijst: Obductie.

Bekijk deze vraag

Wat gebeurt er met de bloemen na de crematie?

Losse bloemen mogen altijd meegaan in de crematieoven. Veel mensen kiezen er ook voor om de bloemen na de plechtigheid te laten verwijderen door het crematorium of ze mee te nemen naar huis. Plantjes kunnen eventueel worden meegenomen en thuis worden geplant als levende herinnering. Bij een begrafenis blijven de bloemen doorgaans bij het graf.

Bekijk deze vraag

Wat gebeurt er met de zorgverzekering na overlijden?

De zorgverzekering van de overledene stopt automatisch. De zorgverzekeraar krijgt het overlijden door via de Basisregistratie Personen (BRP). Je hoeft de verzekering dus niet zelf op te zeggen. Te veel betaalde premie wordt terugbetaald.

Was de overledene je toeslagpartner? Dan heeft dat gevolgen voor je eigen zorgtoeslag. Geef de wijziging door aan Dienst Toeslagen.

Bekijk deze vraag

Wat gebeurt er met kleding en persoonlijke bezittingen?

Kleding en bezittingen worden gesorteerd in: meenemen voor erfgenamen, doneren aan een goed doel of kringloopwinkel, en afvoeren als restafval. Herinneringsstukken worden apart gezet. Vraag om een duidelijk werkplan.

Bekijk deze vraag

Alle vragen over ziekte, sterven en zorg

Een volgende stap

Stappenplan na overlijden

Wat moet er wanneer gebeuren? Het stappenplan zet het voor je op een rij, van de eerste uren tot de weken erna.

Open het stappenplan →

Ondernemers in Opbaren & Verzorging die hierbij kunnen helpen

Alle ondernemers in Opbaren & Verzorging in de gids →

Getoond omdat dit artikel over dit onderwerp gaat. Geen commissie, geen bemiddeling; je neemt zelf contact op. De volgorde is alfabetisch.