Naar de inhoud
Meer sterfgevallen in de donkere dagen: Redenen en metingen
Rouwbegeleiding & Nazorg

Meer sterfgevallen in de donkere dagen: Redenen en metingen

5 minuten lezenDoor Redactie Uitvaart-Platform.nl · nagekeken door Sfeerbeeld bij Meer sterfgevallen in de donkere dagen: Redenen en metingenAmisha Mannak-SoeratramBijgewerkt

In het kort

  • In de winter overlijden meer mensen dan in de zomer. Dat geldt ook voor Nederland.
  • Belangrijke oorzaken zijn griep en andere infecties, en kou.
  • Vooral 80-plussers en mensen met hart- of longproblemen lopen risico.
  • Het CBS houdt per week bij hoeveel mensen overlijden.

Tijdens de donkere dagen van het jaar, vaak in de late herfst en winter, stijgt het aantal sterfgevallen. Dit is wereldwijd bekend en wordt door wetenschappers en statistici al jaren onderzocht. Maar waarom overlijden er meer mensen in deze periode, en hoe wordt dit gemeten?

Het fenomeen van hogere sterfte in de winter

Onderzoeken in veel landen laten zien dat het aantal sterfgevallen in de wintermaanden significant hoger is dan in de lente en zomer. Volgens het CBS komt dat in Nederland vaak door een periode van griep en/of kou. Zo overleden er tijdens de lange griepgolf van 2018 in één week bijna 4.100 mensen, terwijl er gemiddeld zo'n 2.900 mensen per week overlijden. Deze stijging staat bekend als wintersterfte of seizoensgebonden mortaliteit.

Hoe wordt dit gemeten?

Het meten van sterfte in relatie tot seizoenen gebeurt via nationale statistieken en sterftecijfers. Enkele methoden zijn:

  • CBS en andere statistiekbureaus: In Nederland houdt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bij hoeveel mensen overlijden per maand en vergelijkt dit met voorgaande jaren.

  • Excess mortality analyses: Hierbij wordt gekeken naar het aantal sterfgevallen dat boven het verwachte gemiddelde ligt voor een bepaalde periode.

  • Gezondheidsregistraties: Ziekenhuizen en GGD’s registreren sterfte en oorzaken van overlijden, waardoor trends inzichtelijk worden.

Door deze gegevens te analyseren, kunnen onderzoekers vaststellen dat de donkere en koude maanden correleren met hogere sterftecijfers.

TIP: Klik hier om in contact te komen met de ondernemers in onze bedrijvengids waar wij mee samenwerken. Zij helpen je graag verder bij het regelen van een uitvaart en alles wat erbij komt kijken.

Redenen voor meer sterfgevallen in de donkere dagen

Er zijn meerdere factoren die bijdragen aan de hogere sterfte in deze periode.

1. Verkoudheid, griep en andere infecties

Tijdens de herfst en winter circuleren virale infecties zoals griep en verkoudheid intensiever. Vooral oudere mensen en mensen met een zwakker immuunsysteem lopen een groter risico op complicaties, zoals longontsteking, waardoor sterfte kan toenemen.

2. Koude temperaturen

Kou kan het lichaam belasten, vooral bij mensen met hart- en vaatziekten. Koude lucht kan leiden tot verhoogde bloeddruk en hartproblemen, wat de kans op overlijden vergroot.

3. Psychische gezondheid en eenzaamheid

De korte dagen en weinig daglicht kunnen leiden tot winterdepressie of seizoensgebonden affectieve stoornis (SAD). Eenzaamheid en depressie kunnen indirect bijdragen aan hogere sterfte, bijvoorbeeld door verwaarlozing van gezondheid of een toename van risicogedrag.

4. Verminderde fysieke activiteit

Door het koude weer en de donkere dagen bewegen mensen vaak minder. Minder beweging kan leiden tot slechtere cardiovasculaire gezondheid, obesitas en verzwakt immuunsysteem, waardoor het risico op ziektes toeneemt.

5. Meer risico op ongelukken

Donkere dagen brengen minder zichtbaarheid op de weg en in huis, waardoor het risico op verkeersongelukken, vallen en letsel hoger is.

Voel je je in de donkere maanden somber of eenzaam, en gaat dat niet over? Praat er dan over met je huisarts. Denk je aan zelfdoding, bel dan gratis 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113 of chat via 113.nl.

Internationale trends en cijfers

In veel landen, waaronder Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, is de trend van hogere wintersterfte duidelijk zichtbaar. Tijdens de koude maanden worden vaak meer mensen opgenomen in ziekenhuizen en stijgt de sterfte onder ouderen.

Daarnaast wordt ook gekeken naar excess mortality tijdens extreme weersomstandigheden, zoals langdurige koudegolven, die een direct effect hebben op de sterftecijfers.

Wat kunnen we hieraan doen?

Hoewel de seizoensinvloeden moeilijk te voorkomen zijn, kunnen maatregelen helpen om het risico te beperken:

  • Vaccinatie tegen griep en COVID-19

  • Zorg voor warmte en isolatie, vooral bij ouderen

  • Beweging en sociale betrokkenheid stimuleren

  • Veiligheid in huis en verkeer verbeteren om ongelukken te voorkomen

  • Mentale gezondheid monitoren, bijvoorbeeld door daglichtlampen of extra sociale contacten

Uitvaartwensenboek // Nabestaandendossier // Nalatenschap / Uitvaartwensen
Uitvaart-Platform.nl introduceert met trots The Perfect Goodbye. Een zorgvuldig ontworpen uitvaartwensenboek dat mensen helpt hun laatste wensen én administratieve zaken overzichtelijk vast te leggen. Klik hier om te bestellen

Samenvatting

Het hogere aantal sterfgevallen tijdens de donkere dagen is een gevestigd fenomeen dat door meerdere factoren wordt veroorzaakt: infecties, kou, psychische gezondheid, verminderde activiteit en ongelukken. Door deze trends nauwkeurig te meten en preventieve maatregelen te nemen, kunnen gemeenschappen de risico’s voor kwetsbare groepen beperken.

De wetenschap achter deze seizoensgebonden sterfte benadrukt het belang van gezondheid, warmte en sociale betrokkenheid tijdens de donkere maanden van het jaar.

Tip: Noteer al jouw uitvaartwensen en administratieve zaken die afgerond moeten worden in The Perfect Goodbye. Zo gun je jouw nabestaanden rust in een emotionele periode.

Veelgestelde vragen

In welke maanden overlijden de meeste mensen?

Meestal in de wintermaanden, vooral als er griep rondgaat of als het lang koud is. Hoe hoog de piek is, verschilt per jaar.

Hoeveel mensen overlijden er per week in Nederland?

Gemiddeld ongeveer 2.900 mensen per week, volgens het CBS. In de winter ligt dat aantal vaak hoger. In 2019 lag de sterfte onder 80-plussers in de eerste vijftien weken gemiddeld 10 procent boven een gemiddelde week.

Overlijden er in de zomer ook meer mensen?

Buiten de winter overlijden er meestal minder ouderen dan gemiddeld. Een uitzondering is een hittegolf: dan kan de sterfte ook in de zomer stijgen. Lees ook over rouwen in de zomer.

Wordt de doodsoorzaak altijd vastgelegd?

Ja. Bij elk overlijden vult de arts een formulier in met de doodsoorzaak. Het CBS gebruikt die gegevens voor de statistiek. Lees ook wat er gebeurt bij overlijden in je slaap.

Een volgende stap

Rouw en verlies

Een rustige plek voor zware dagen: een dagboek, een stemmingsmeter en hulp bij het gesprek met kinderen. Alles blijft in je eigen browser.

Open Rouw en verlies →

Ondernemers in Rouwbegeleiding & Nazorg die hierbij kunnen helpen

Alle ondernemers in Rouwbegeleiding & Nazorg in de gids →

Getoond omdat dit artikel over dit onderwerp gaat. Geen commissie, geen bemiddeling; je neemt zelf contact op. De volgorde is alfabetisch.

Foto bij Butterfly VIP
Rouwbegeleiding & Nazorg

Butterfly VIP

Naarden

Rouw laat zich niet vangen in stappenplannen. Het is geen proces dat je afvinkt, maar een persoonlijke reis die zich in stilte, chaos en herinnering ontvouwt. Butterfly VIP biedt in die kwetsbare ruimte iets wat vaak ontbreekt: tastbare

Foto bij Golden Joinery Counseling & Coaching
Rouwbegeleiding & Nazorg

Golden Joinery Counseling & Coaching

Rotterdam

Verlies verandert je leven, terwijl de wereld om je heen doorgaat. Golden Joinery biedt persoonlijke begeleiding bij rouw en verlies en helpt organisaties en professionals om ruimte te geven aan de mens achter het verhaal.

Foto bij Hartecompas
Rouwbegeleiding & Nazorg

Hartecompas

DEVENTER

Wanneer je iets of iemand verliest, zet dat je wereld op z’n kop. Soms merk je dit meteen, soms pas jaren later. Het is in ieder geval nooit te laat om hulp te vragen. Loop je vast in jouw rouw- en verliesproces? Als gediplomeerd rouw- en verliestherapeut met meer dan 6 jaar…

Foto bij Henriëtte - echt contact
Rouwbegeleiding & Nazorg

Henriëtte - echt contact

Alkmaar

Lichaamsgerichte rouwbegeleiding in Alkmaar: trajecten en strippenkaarten met gesprekken, Reiki, Craniosacraal en voetreflexmassage. Voor rust en steun als rouw in je lijf blijft zitten.

Foto bij MooiHeel | Garden of Eden
Rouwbegeleiding & Nazorg

MooiHeel | Garden of Eden

Diemen en Alozaina, Andalusië, Malaga

Wij bieden persoonlijke ondersteuning bij rouw en verlies verwerking en nazorg. Op onze fantastische plek in Andalusië, Spanje, waar je tot rust en op verhaal kunt komen. Een retreat om weer helemaal bij jezelf te komen en nieuw perspectief te ontwikkelen.

Foto bij Ont-Vouwen
Rouwbegeleiding & Nazorg

Ont-Vouwen

Neer

Ont-Vouwen combineert lichaamsgerichte therapie en professionele fotografie in een bijzonder traject voor vrouwen. Samen begeleiden Renate en Gonnie je bij zelfontdekking, emotionele verwerking en persoonlijke groei, zodat je opnieuw verbinding kunt maken met jezelf en je eigen verhaal.