Wat zeg je tegen iemand die palliatief is? En wat beter niet

In het kort

• Vermijd zinnen die de situatie ontkennen of verkleinen, zoals “Je wordt vast beter” of “Ik weet hoe je je voelt”.
• Stel open vragen: “Hoe gaat het vandaag met je?” of “Waar heb je zin in?”
• Volg de ander: wil hij of zij over de dood praten, of juist over gewone dingen?
• Je aanwezigheid telt meer dan perfecte woorden. Stilte is ook goed.

Het omgaan met iemand die palliatief of stervende is, kan een van de moeilijkste momenten in het leven zijn. Je wilt troost bieden en de juiste woorden vinden, maar weet vaak niet wat je wel en niet moet zeggen. Goedbedoelde uitspraken kunnen soms juist pijn doen of ongemak geven. In dit artikel lees je welke zinnen je beter kunt vermijden en wat je wél kunt zeggen of doen.

Wat betekent palliatief?

Iemand is palliatief als hij of zij niet meer beter kan worden. De zorg is dan gericht op comfort en kwaliteit van leven, niet meer op genezing. Die fase kan dagen duren, maar ook maanden of zelfs langer. Daardoor ga je soms vaak op bezoek bij iemand van wie je weet dat hij of zij gaat overlijden. Juist dan is het lastig om te weten wat je zegt.

Waarom je woorden ertoe doen

Sterven is een intieme, emotionele en kwetsbare fase. Mensen in deze fase gaan niet alleen door lichamelijke klachten, maar ook door mentale en emotionele worstelingen. Goedbedoelde opmerkingen kunnen verkeerd vallen en gevoelens van eenzaamheid of angst versterken. Daarom helpt het om bewust met je woorden om te gaan.

TIP: Klik hier om in contact te komen met de ondernemers in onze bedrijvengids waar wij mee samenwerken. Zij helpen je graag verder bij het regelen van een uitvaart en alles wat erbij komt kijken.

Wat zeg je beter niet tegen iemand die stervende is?

“Je gaat het wel redden” of “Je wordt vast beter”

Positief bedoeld, maar het kan voelen als een ontkenning van de werkelijkheid. Iemand die terminaal ziek is, weet vaak heel goed hoe het ervoor staat. De ander moet dan jouw optimisme temperen, terwijl hij of zij zelf steun nodig heeft.

“Alles gebeurt met een reden”

Deze uitspraak kan kil en afstandelijk overkomen, zeker als de ander niet gelovig is of moeite heeft met het idee dat lijden en dood een ‘reden’ hebben. Het kan voelen alsof het lijden wordt gebagatelliseerd.

“Ik weet hoe je je voelt”

Ook als je zelf iemand hebt verloren, is iedere situatie uniek. Je weet niet precies hoe de ander zich voelt. Vraag het liever.

“Je moet sterk blijven”

Dit suggereert dat angst of verdriet een teken van zwakte is. Voor iemand die stervende is, is het juist belangrijk om emoties te mogen uiten. Zo’n zin kan ervoor zorgen dat de ander zijn zorgen voor zich houdt.

“Ik had meer voor je willen doen”

Een oprechte uiting van spijt, maar dit is geen moment om je eigen schuldgevoel bij de stervende neer te leggen. Richt je liever op de tijd die jullie nu nog samen hebben.

“Je ziet er goed uit”

Bedoeld als compliment, maar het kan oppervlakkig overkomen als iemand zich juist zwak en moe voelt. Vraag liever hoe iemand zich voelt.

Wat zeg je wel tegen iemand die palliatief is?

Belangrijk is dat je woorden oprecht zijn en dat je vooral luistert. Deze zinnen helpen vaak:

• “Hoe gaat het vandaag met je?” Door ‘vandaag’ toe te voegen, maak je de vraag kleiner en makkelijker te beantwoorden.
• “Ik ben er voor je.” Je biedt steun zonder druk op het gesprek te leggen.
• “Wat kan ik voor je doen?” Of nog beter: doe een concreet aanbod, zoals boodschappen doen of voorlezen.
• “Ik vind het moeilijk, ik weet niet goed wat ik moet zeggen.” Eerlijkheid wordt vaak gewaardeerd.
• “Weet je nog toen...?” Herinneringen ophalen geeft vaak warmte en een glimlach.
• “Ik zal je missen.” Als de ander zelf over het afscheid begint, mag je ook zeggen wat je voelt.

Volg de ander

Sommige mensen willen praten over de dood, hun angsten of de uitvaart. Anderen willen het juist over gewone dingen hebben: het nieuws, de kleinkinderen, voetbal. Let op wat de ander aangeeft en volg dat. Er is geen goede of foute manier.

Luister zonder oordeel

Soms is stilte het beste wat je kunt bieden. Laat de ander zijn of haar gedachten uiten zonder te onderbreken of meteen een oplossing te geven. Gewoon aanwezig zijn is al een grote steun.

Tips voor een bezoek aan iemand die stervende is

• Vraag vooraf aan de naasten of een bezoek uitkomt en hoe lang.
• Houd het bezoek kort als iemand snel moe is. Je kunt altijd terugkomen.
• Een hand vasthouden of samen naar muziek luisteren zegt soms meer dan woorden.
• Praat in het bijzijn van de stervende niet over hem of haar, maar met hem of haar.

Is het einde heel dichtbij en wil je weten wat je bij het laatste afscheid kunt zeggen? Lees dan Wat zeg je tegen iemand die gaat sterven? Woorden voor het laatste afscheid. Ook als iemand niet meer reageert, kan hij of zij je mogelijk nog horen; lees hierover Kunnen stervenden ons nog horen?

De invloed van religie en cultuur

Religie en culturele achtergrond spelen ook een rol in wat iemand wil horen. Sommige mensen vinden troost in het idee van een hiernamaals, anderen zien sterven als een natuurlijk einde. Weet je niet goed hoe de ander erover denkt? Vraag het of laat die onderwerpen rusten tot de ander er zelf over begint.

Steun voor jezelf

Ook voor jou als naaste kan deze periode zwaar zijn. Professionele stervensbegeleiding kan zowel de stervende als de familie ondersteunen.

Veelgestelde vragen

Wat zeg je tegen iemand die palliatief is?

Stel open vragen zoals “Hoe gaat het vandaag met je?”, laat weten dat je er bent en luister. Vermijd zinnen die de situatie ontkennen, zoals “Je wordt vast beter”.

Mag je met een stervende over de dood praten?

Ja, als de ander dat wil. Veel mensen vinden het een opluchting als het onderwerp niet wordt vermeden. Volg daarbij wel de ander en dring niets op.

Wat zeg je tegen iemand die verdrietig is omdat hij gaat sterven?

Erken het verdriet: “Ik begrijp dat dit heel zwaar is.” Probeer het verdriet niet weg te praten. Er zijn en luisteren is vaak genoeg.

Wat als ik helemaal niet weet wat ik moet zeggen?

Zeg dat dan gewoon. “Ik weet niet goed wat ik moet zeggen, maar ik wilde graag bij je zijn” is eerlijk en warm.