Naar de inhoud
Wat erft een partner met alleen een samenlevingscontract? Alles wat je moet weten
ErfrechtDossierErfbelasting en erfenis · 87 artikelen

Samenlevingscontract en erfenis: wat erft je partner, en hoe zit het met erfbelasting?

6 minuten lezenDoor Redactie Uitvaart-Platform.nl · nagekeken door Sfeerbeeld bij Samenlevingscontract en erfenis: wat erft je partner, en hoe zit het met erfbelasting?Amisha Mannak-SoeratramBijgewerkt

In het kort

  • Met alleen een samenlevingscontract erft je partner volgens de wet niets.
  • Wil je dat je partner erft, dan heb je een testament nodig.
  • Een verblijvingsbeding in het samenlevingscontract kan regelen dat gezamenlijke bezittingen naar de langstlevende gaan.
  • Voor de erfbelasting kan je partner wel als partner tellen, onder voorwaarden. Een notarieel samenlevingscontract met zorgverplichting helpt daarbij.

Steeds meer stellen kiezen voor een samenlevingscontract in plaats van een huwelijk of geregistreerd partnerschap. Zo’n overeenkomst regelt praktische zaken, zoals wie welke kosten betaalt of wie eigenaar is van welke bezittingen. Maar wat veel mensen niet weten: een samenlevingscontract biedt geen automatische erfrechten. Wat betekent dat als één van de partners overlijdt? Hoe zit het met kinderen, een huis en de erfbelasting? In dit artikel leggen we het stap voor stap uit, met duidelijke voorbeelden.

Geen wettelijke erfenis bij alleen een samenlevingscontract

In Nederland bepaalt de wet wie erft wanneer iemand overlijdt zonder testament. De wettelijke erfgenamen zijn in deze volgorde: de echtgenoot of geregistreerde partner en de kinderen, daarna de ouders, broers en zussen. Wie alleen een samenlevingscontract heeft, valt buiten deze wettelijke volgorde. Dat betekent dat je als partner niets erft, tenzij dit is vastgelegd in een testament.

Een samenlevingscontract regelt wel praktische zaken, zoals gezamenlijke kosten, de verdeling van de inboedel of afspraken over partnerpensioen. Het bepaalt niet wie je erfgenamen zijn.

TIP: Klik hier om in contact te komen met de ondernemers in onze bedrijvengids waar wij mee samenwerken. Zij helpen je graag verder bij het regelen van een uitvaart en alles wat erbij komt kijken.

Voorbeeld 1: Samenwonend zonder kinderen en zonder testament

Stel: Anna en Mark wonen al tien jaar samen en hebben een samenlevingscontract, maar geen testament. Anna overlijdt plotseling. Hoewel Mark haar partner is, erft hij volgens de wet niets. Anna’s ouders en haar broers en zussen zijn de wettelijke erfgenamen.

Hebben Mark en Anna samen een huis, dan kan het ingewikkeld worden. Stond het huis volledig op Anna’s naam, dan krijgt Mark geen eigendom. Alleen als hij financieel heeft bijgedragen of als er afspraken in het contract staan, kan hij soms aanspraak maken op een deel van de waarde.

Voorbeeld 2: Samenwonend mét kinderen, zonder testament

Stel: Lisa en Jeroen hebben samen twee kinderen, maar zijn niet getrouwd. Ze hebben wel een samenlevingscontract. Als Lisa overlijdt, erven alleen de kinderen haar bezit. Jeroen erft niets.

Dat kan grote gevolgen hebben. Had Lisa een huis op haar naam, dan wordt dat eigendom van de kinderen. Jeroen is dan niet automatisch eigenaar. Zonder testament kan dat leiden tot financiële en praktische problemen, zeker als de kinderen nog minderjarig zijn.

Voorbeeld 3: Samenlevingscontract én testament

Het goede nieuws: dit is te voorkomen. Als partners naast hun samenlevingscontract een testament laten opstellen, kunnen ze elkaar als erfgenaam benoemen. Een notaris helpt je vastleggen wie erft, wat er gebeurt met het gezamenlijke huis, hoe de inboedel wordt verdeeld en hoe de partner wordt beschermd als er schulden of kinderen zijn. Lees ook wat een testament is en waar je dat afsluit.

Samenlevingscontract of testament: wat heb je nodig?

Het is geen keuze tussen de twee. Ze vullen elkaar aan. Het samenlevingscontract regelt afspraken tijdens het samenwonen en kan bepalingen bevatten voor als een van jullie overlijdt. Het testament regelt wie erft. Wil je elkaar goed beschermen, dan heb je in de meeste gevallen allebei nodig.

Wat gebeurt er met het huis bij overlijden?

Een van de grootste zorgen bij samenwoners is het huis. Dat hangt af van de eigendomsverhouding. Staat het huis op één naam en is er niets geregeld, dan erft de partner niets. De erfgenamen, bijvoorbeeld ouders of kinderen, worden eigenaar en kunnen besluiten het huis te verkopen.

Staat het huis op beide namen, dan zijn beide partners eigenaar van een deel. Overlijdt een van hen, dan houdt de ander zijn of haar deel. Het deel van de overledene gaat naar diens erfgenamen.

Het verblijvingsbeding

Veel notariële samenlevingscontracten bevatten een verblijvingsbeding. Daarin spreek je af dat de gezamenlijke bezittingen, zoals het huis en de inboedel, bij overlijden naar de langstlevende partner gaan. Zo hoeft je partner niet plotseling te verhuizen. Let op: ook over wat je via een verblijvingsbeding krijgt, kan erfbelasting verschuldigd zijn. Laat je hierover adviseren door een notaris.

Erfbelasting bij een samenlevingscontract

Erft je partner via een testament of krijgt hij of zij iets via een verblijvingsbeding, dan kan erfbelasting verschuldigd zijn. Hoeveel dat is, hangt er sterk van af of je partner voor de Belastingdienst als partner telt. Is dat zo, dan geldt dezelfde partnervrijstelling en hetzelfde tarief als voor een echtgenoot. Is dat niet zo, dan valt je partner onder de veel lagere vrijstelling en het hogere tarief voor overige verkrijgers.

Volgens de Belastingdienst telt een ongehuwd samenwonende partner als partner voor de erfbelasting als jullie op het moment van overlijden al minstens zes maanden:

  • een notarieel samenlevingscontract hebben met een wederzijdse zorgverplichting;
  • allebei meerderjarig zijn;
  • op hetzelfde adres staan ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP);
  • geen bloedverwanten in de rechte lijn zijn (zoals ouder en kind);
  • en er geen ander is die al als partner telt.

Zonder notarieel samenlevingscontract kun je ook als partner tellen, maar dan moeten jullie minstens vijf jaar op hetzelfde adres ingeschreven staan. Een zelfgeschreven contract is voor de erfbelasting dus niet genoeg. Bekijk de actuele bedragen op de website van de Belastingdienst of lees ons artikel over erfbelasting in Nederland.

Samenlevingscontract versus huwelijk

Een huwelijk of geregistreerd partnerschap biedt meer bescherming dan een samenlevingscontract. Bij een huwelijk erft de partner automatisch en heeft hij of zij een wettelijke positie bij overlijden. Bij een samenlevingscontract moet je alles apart vastleggen, zoals erfrecht en pensioenrechten. Een notarieel samenlevingscontract biedt meer zekerheid dan een zelfgemaakt document, maar blijft juridisch zwakker dan een huwelijk of geregistreerd partnerschap.

Uitvaartwensenboek // Nabestaandendossier // Nalatenschap / Uitvaartwensen
Uitvaart-Platform.nl introduceert met trots The Perfect Goodbye. Een zorgvuldig ontworpen uitvaartwensenboek dat mensen helpt hun laatste wensen én administratieve zaken overzichtelijk vast te leggen. Klik hier om te bestellen

Wat kun je doen om elkaar goed te beschermen?

  • Laat een testament opstellen waarin je elkaar als erfgenaam benoemt.
  • Laat het samenlevingscontract notarieel vastleggen, met een wederzijdse zorgverplichting en eventueel een verblijvingsbeding.
  • Regel het partnerpensioen bij je pensioenfonds. Bij samenwoners gaat dat vaak niet vanzelf. Lees ook wat er met je pensioen gebeurt als je overlijdt.
  • Praat er samen over, zodat er later geen verrassingen zijn.

Advies nodig? In de bedrijvengids vind je specialisten in erfrecht.

Veelgestelde vragen

Erft mijn partner iets met alleen een samenlevingscontract?

Nee. Zonder testament erft je partner volgens de wet niets. Je erfenis gaat dan naar je kinderen of, als je die niet hebt, naar je ouders, broers en zussen.

Betaalt mijn samenwonende partner erfbelasting?

Dat kan. Telt je partner voor de Belastingdienst als partner, dan geldt de partnervrijstelling. Daarvoor is onder meer een notarieel samenlevingscontract met zorgverplichting en zes maanden inschrijving op hetzelfde adres nodig, of vijf jaar samenwonen zonder contract.

Is een samenlevingscontract genoeg, of heb ik ook een testament nodig?

Voor het erfrecht heb je een testament nodig. Het samenlevingscontract regelt afspraken over samenwonen en kan een verblijvingsbeding bevatten, maar maakt je partner geen erfgenaam.

Wat gebeurt er met ons huis als mijn partner overlijdt?

Dat hangt af van op wiens naam het huis staat en wat jullie hebben vastgelegd. Zonder testament of verblijvingsbeding gaat het deel van de overledene naar diens wettelijke erfgenamen.

Tip: Noteer al jouw uitvaartwensen en administratieve zaken die afgerond moeten worden in The Perfect Goodbye. Zo gun je jouw nabestaanden rust in een emotionele periode.

Vragen die families hierover stellen

Ook vaak gevraagd

Hoeveel erfbelasting betaal je in 2026?

Eerst gaat je vrijstelling van je erfdeel af. Over de rest betaal je in 2026 als partner of kind 10 procent tot 158.669 euro en 20 procent daarboven. Kleinkinderen betalen 18 en 36 procent, overige erfgenamen 30 en 40 procent.

Een voorbeeld: een kind erft 100.000 euro. De vrijstelling voor een kind is 26.230 euro. Over 73.770 euro betaal je 10 procent, dus 7.377 euro erfbelasting.

Reken je eigen situatie uit met onze erfbelasting-calculator.

Bekijk deze vraag

Wat zijn de erfbelasting vrijstellingen in 2026?

In 2026 gelden deze vrijstellingen voor de erfbelasting: partner € 828.035, kind en kleinkind € 26.230, kind met een beperking € 78.671, ouders € 62.110 en overige erfgenamen € 2.769.

Over het bedrag boven de vrijstelling betaal je erfbelasting. Voor partners en kinderen is dat 10% tot € 158.669 en 20% daarboven. Kleinkinderen betalen 18% en 36%, overige erfgenamen 30% en 40%.

Bekijk deze vraag

Wat kost het om een erfenis te verwerpen?

Je kunt een erfenis verwerpen of beneficiair aanvaarden met een verklaring bij de rechtbank. Daarvoor betaal je griffierecht, volgens rechtspraak.nl 165 euro per verklaring. Dienen alle erfgenamen samen één verklaring in, dan betalen ze één keer.

Heb je een laag inkomen, dan is het gratis als je een inkomensverklaring van de Raad voor Rechtsbijstand meestuurt. Je kunt de verklaring ook via een notaris laten afleggen; dan betaal je ook het tarief van de notaris. Neem geen spullen of geld uit de nalatenschap mee voordat je hebt gekozen.

Zie ook de woordenlijst: Zuivere aanvaarding.

Bekijk deze vraag

Hoelang heb ik om erfbelasting aan te geven?

Bij overlijden in 2026 of later moet de aangifte erfbelasting binnen 20 maanden na het overlijden bij de Belastingdienst zijn. Daarna betaal je belastingrente. In uitzonderlijke gevallen kun je eenmalig uitstel vragen, met een goede reden.

Was het overlijden in 2025 of eerder, dan geldt een termijn van 8 maanden. Daarna rekent de Belastingdienst belastingrente. Uitstel aanvragen is dan mogelijk.

De Belastingdienst stuurt in de meeste gevallen zelf een aangiftebrief. Het is verstandig om een notaris of belastingadviseur in te schakelen, zeker bij een grotere of complexe nalatenschap.

Bekijk deze vraag

Alle vragen over erfrecht en testament

Een volgende stap

Erfdeelberekenaar

Reken uit wie wat erft volgens het Nederlandse erfrecht.

Open de erfdeelberekenaar →

Ondernemers in Erfrecht die hierbij kunnen helpen

Alle ondernemers in Erfrecht in de gids →

Getoond omdat dit artikel over dit onderwerp gaat. Geen commissie, geen bemiddeling; je neemt zelf contact op. De volgorde is alfabetisch.